تیغ جراحی (به انگلیسی: Scalpel)، (به فرانسوی: Bistouri) نوعی تیغ یا چاقو است که بسیار برنده بوده و برای جراحی، کالبدشکافی وبعضی مواقع در صنایع دستی کاربرد دارد. اسکالپلها ممکن است یک بار مصرف یا با کاربرد همیشگی باشند. تیغه برخی از آنها را میتوان تعویض کرد ولی برخی دیگر قابلیت تعویض ندارند ولی میتوان آنها را تیز کرد. تیغه و دسته بیستوری (اسکالپلها) به اشکال مختلف وجود دارند. اکثرا از جنس استیل کربن و برنجی میباشند. تیغهها و دستهها، سایزهای گوناگونی دارند لذا بسته به عمق ناحیه عمل، جراح چاقوی مناسب را درخواست میکند. برای نمونه دسته بیستوری شماره ۳، رایج ترین الگو در ست جراحی میباشد. تیغ شماره ۱۱ عمدتا جهت ایجاد شکاف کوچک بکار میرود و در عمل حجامت کاربرد دارد.
دسته بندی تیغها و دستهها [ویرایش]
- تیغهای بیستوری شماره ۶،۹،۱۰،۱۱،۱۲،۱۴ و۱۵ با دسته بیستوری شماره ۳ و ۹ منطبق میباشند.
- تیغهای بیستوری شماره ۲۰، ۲۱، ۲۲، ۲۳ و ۲۴ با دسته بیستوری شماره ۴ و ۶ منطبق میباشند.
نحوه قرار دادن تیغه روی دسته بیستوری (اسکالپل) [ویرایش]
جا انداختن و در آوردن تیغ حتما بایستی به کمک کلمپ صورت گیرد. انتهای پروگزیمال تیغ، مایل بوده و گردن دسته اسکالپل نیز یک شیار یا لبه مایل دارد و بایستی جهت تیغ موقع جا انداختن طوری باشد که آن دو با هم موازی و منطبق شوند. قسمت بالا و کند تیغه، بوسیله پنس گرفته میشود و سپس داخل شیار بیستوری قرار میگیرد. برای در اوردن تیغ، انتهای پروگزیمال آن را با کلمپ گرفته و ضمن اینکه رو به پائین گرفته شده (تا به شخصی که احتمالا روبروی شما ایستاده آسیبی نرسد) به جلو رانده تا تیغ خارج گردد.
- اصول عمومی جراحی در اتاق عمل (مترجم: دکتر فرهمند)
- اورژانسهای جراحی / تکنیکهای عملی (نویسنده: علی مقدم)
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا، «Scalpel»، ویکیپدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۲۸ جولای ۲۰۱۲).