نیزه‌ماهی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از نیزه‌ماهیان)
پرش به: ناوبری، جستجو
نیزه‌ماهیان
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
رده: پرتوبالگان
راسته: سوف‌ماهی‌شکلان
تیره: نیزه‌ماهیان
سرده‌ها

بادبان‌ماهی
نیزه‌ماهی آبی‌رنگ اطلس
چهارباله‌ای‌ها

نیزه‌ماهیان (Istiophoridae) نام خانوادهٔ بزرگی از ماهی هاست که نوع بلند آن تا ۴ متر طول دارد و پوزه‌ای نیزه مانند دارد.

بدن این ماهیان طویل و کم و بیش از دو پهلو فشرده‌است.

آرواره بالا طویل شده‌است و به صورت یک نیزه دراز درآمده‌است که مقطع عرضی گرد دارد.

دهان قابل بیرون زدن نیست و دندان‌های ظریف و سوهان مانند در هر دو آرواره وجود دارد.

منفذ آبششی وسیع و غشاهای آبششی به هم ملحق شده‌اند، اما از ناحیه گلو آزاد هستند.

هیچ خاری بر روی کمان‌های آبششی وجود ندارد، رشته‌های آبششی شبکه مانند هستند.

دو باله پشتی دارند که نزدیک یکدیگر قرار گرفته‌اند، باله پشتی اول بسیار بزرگ تر از باله دوم است.

دو باله مخرجی نیز دارند، باله مخرجی دوم از باله اول کوچک تر است و از اندازه و شکل به باله پشتی دوم شباهت دارد.

باله پشتی و مخرجی اول می‌توانند به سمت عقب برگردندو در داخل شیارهایی قرار گیرند.

باله‌های سینه‌ای داسی شکل هستند، باله‌های لگنی شامل یک یا دو شعاع هستند که به یک خار ملحق شده‌اند.

باله دمی بزرگ، قوی و دو شاخه‌است که یک زوج کیل در هر طرف در مجاورت قاعده آن دیده می‌شود.

یک بریدگی کوچک کم عمق بر روی نیم رخ‌های بالایی و پایینی ساقه دمی وجود دارد.

خط جانبی همواره به خوبی مشخص است(به اثتثنای نمونه‌های بزرگ گونه‌های ماکایرا نیگریکانس و ماکایرا ایندیکا ).

بدن این ماهیان توسط فلس‌های کم و بیش فرو رفته، باریک و نوک دار پوشیده شده‌است.

رنگ:

پشت و قسمت فوقانی پهلوها آبی(گاهی اوقات تیره)، قسمت تحتانی پهلوها و شکم سفید متمایل به نقره‌ای است.در بعضی از گونه‌ها نقاطی که به صورت افقی در یک ردیف قرار گرفته‌اند یا خطوط طولی بر روی بدن و یا نقاط سیاه بر روی غشای اولین باله مشاهده می‌شود.

این ماهیان اساسا در دریاهای گرم و معمولاً در لایه‌های فوقانی آب در بالای لایه ترموکلادین به سر می‌برند، اما در خلال ماه‌های تابستان اجتماعاتی از ماهیان کوچک را تعقیب کرده و به نواحی معتدل وارد می‌شوند.

از آنجا که آن‌ها جزء بزرگ‌ترین و سریع‌ترین ماهیان اقیانوس‌ها هستند، لذا مهاجرت‌های قابل ملاحظه و گاهی اوقات مهاجرت‌های بین اقیانوسی انجام می‌دهند.

همهٔ نیزه ماهیان در سراسر جهان از اهمیت تجاری برخوردار هستند (در بازارهای ژاپن قیمت تجاری بالایی دارند)و غذای عالی به حساب می‌ایند.

همهٔ آن‌ها برای صید تفننی جزء ماهیان عالی محسوب می‌شوند

گونه‌های موجود در ایران[ویرایش]

بادبان‌ماهی Istiophorus platipterus[ویرایش]

پراکنش در سراسر خلیج فارس و دریای عمان، بیشینه درازا ۳۲۰ سانتی متر

نیزه‌ماهی سیاه Makaira indica[ویرایش]

پراکنش در آب‌های اطراف چابهار به طرف اقیانوس هند، بیشینه درازا ۴۶۰ سانتی متر

Tetrapturus audax[ویرایش]

بیشینه درازا و وزن به ترتیب ۴۲۰ سانتی متر و ۴۴۰ کیلوگرم، ماهی پلاژیک و اقیانوس کوچ است که در آب‌های دریایی مناطق تحت حاره به سر می‌برد، نوسان عمق تا ۱۰۰ متر.

از اهمیت شیلاتی و صید تفننی برخوردار است.

منابع[ویرایش]

  • تالیف: دکتر ستاری مسعود، دکتر شاهسونی داور و مهندس شفیعی شهنام، پاییز ۱۳۸۲، ماهی‌شناسی ۲ سیستماتیک، نشر حق شناس
  • اسدی، هدایت و دیگران، اطلس ماهیان خلیج فارس و دریای عمان، سازمان تحقیقات و آموزش شیلات ایران، تهران: ۱۳۷۵.