نمای کلی بی‌خدایی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

رئوس مطالب زیر به عنوان یک مرور کلی و راهنمای موضوعی بی‌خدایی ارائه شده‌است:

بی‌خدایی – رد اعتقاد به وجود خدایان است.[۱] در حالت محدودتر، بی‌خدایی جایگاهی است که خدایان وجود ندارند.[۲][۳] در حالت جامع‌تر، بی‌خدایی صرفا فقدان باور به وجود خدایان است.[۳][۴] بی‌خدایی در تقابل با خداباوری قرار دارد،[۵][۶] که در حالت عمومی این باور است که حداقل یک خدا وجود دارد.[۶][۷]

طبیعت بی‌خدایی[ویرایش]

بی‌خدایی را می‌توان به عنوان هر یک از این موارد تعریف کرد:

  • یک فلسفه
  • یک باور –
  • یک موضع – موضع‌گیری در مقابل یک برهان.

انواع بی‌خدایی[ویرایش]

  • بی‌خدایی مثبت – گونه‌ای از بی‌خدایی که ادعا می‌کند هیچ خدایی وجود ندارد.[۸] همچنین "بی‌خدایی قوی" نامیده می‌شود.
  • بی‌خدایی منفی – به هر گونه نا-خداباوری به جز بی‌خدایی مثبت گفته می‌شود، که در آن فرد به وجود خدایی اعتقاد ندارد، بدون اینکه ادعا کند خدایی وجود ندارد. [۸] همچنین "بی‌خدایی ضعیف" نامیده می‌شود.
    • بی‌خدایی ضمنی – "فقدان باور خداباوری بدون انکار انکار آگاهانه آن".[۹]
      • بی‌خدایی ندانم‌گرا – موضع‌گیری فلسفی که هر دوی بی‌خدایی و ندانم‌گرایی را در بر می‌گیرد. بی‌خدایان ندانم‌گرا، بی‌خدا هستند زیرا باوری به وجود هیچ خدایی ندارد، و همچنین ندانم‌گرا هستند زیرا مدعی‌اند وجود خدا اصولا قابل شناخته شدن نیست یا هنوز شناخته نشده‌است.

دلایل بی‌خدایی[ویرایش]

  • برهان‌های وجود نداشتن خدا
    • برهان اراده آزاد – مدعی است که علم لایتناهی با اراده آزاد ناسازگار است، و هر تعریفی از خدا که هر دوی این خاصیت‌ها را داشته باشد ذاتا متناقض است.[۱۰][۱۱][۱۲] همچنین "پارادکس اراده آزاد" و "سرنوشت‌گرایی خداباورانه" نامیده شده‌است.
    • برهان وحی‌های متناقض – مدعی است خدا نامحتمل است زیرا بسیاری الهیدانان و معتقدان وفادار، وحی‌های متناقض و دوبه دو منحصر به فرد تولید کرده‌اند. این برهان عنوان می‌کند چون فردی که به او وحی نشده، تنها بر اساس ادعای موافقان وحی را یا باید بپذیرد یا رد کند، و چون هیچ راهی برای حل این ادعاهای متناقض به وسیله تحقیق وجود ندارد، احتیاط آن است که قضاوت تعلیق شود. همچنین این برهان "مشکل اجتناب از جهنم اشتباه" نامیده شده‌است.
    • برهان اختفای الهی – بر این فرض که خدا وجود داشته باشد (و بخواهد انسان از وجودش آگاه باشد)، موقعیتی را به وجود می‌آورد که در آن هر فرد معقولی وجودش را باور کند؛ با این حال، ناباوران معقول وجود دارند، و بنابراین، این وزنه‌ای علیه وجود خدا است. این برهان مدعی تناقضی است میان جهانی که وجود دارد، و جهانی که می‌بایست وجود می‌داشت، در صورتی که خدا یک سری خواسته‌های خاص به همراه قدرت انجام آنها را داشت.
    • برهان طراحی ضعیف – استدلال می‌کند که یک خدای آفریننده که قادر مطلق، دانای مطلق و خیر مطلق است، جانداران را با طراحی بهینه خواهد ساخت. موجودات زنده دارای خصیصه‌های کمتر از مطلوب هستند. بنابراین، یا خدا این موجودات را نساخته، یا خدا قادر مطلق، دانای مطلق و خیر مطلق نیست. این برهان همچنین "برهان بی‌غایتی" نامیده شده‌است.
    • براهین ناسازگاری صفات الهی – گروهی از برهان‌ها که وجود موجودی با صفات و ویژگی‌های خدا را رد می‌کنند. این براهین ابتدا تعاریف و صفات رایج خدا را مطرح می‌کنند، سپس با نشان دادن ناسازگار بودن این صفات با هم و با واقعیت‌های جهان، خدا را ممتنع الوجود می‌دانند.
    • پارادوکس قدرت مطلق – عنوان می‌کند: اگر موجودی بتواند هر کاری را انجام دهد، در این صورت باید قادر باشد وظیفه‌ای را ایجاد کند که از انجامش ناتوان باشد؛ بنابرین، این موجود نمی‌تواند هر کاری را انجام دهد. این پارادوکس معمولاً جهت تبیین نامحتملی وجود خدای قادر مطلق کاربرد دارد.
    • مسئله شر – این پرسش که چگونه می‌توان شر را توضیح داد، اگر یک خدای خیر مطلق، قادر مطلق و دانای مطلق وجود دارد.[۱۳][۱۴] برخی فیلسوفان مدعی‌اند موجودیت چنین خدایی و شر، منطقا ناسازگار یا بعید است.
    • سرنوشت مطلع‌نشده – پرسش مبحث آخرت، در مورد سرنوشت نهایی کسانی که در معرض یک خداشناسی یا عقیده خاص قرار نگرفته‌اند و در نتیجه هیچ شانسی برای پذیرفتن آن ندارند. این برهان این سوال را مطرح می‌کند که آیا کسانی که هیچ وقت از الزامات صادرشده از طریق وحی الهی آگاهی نیافته‌اند، به خاطر قصور از پیروی از این الزامات مجازات خواهند شد.
    • مسئله دوزخ – مشکل اخلاقی با ادیانی که در آن وجهه جهنم بی‌رحمانه ابراز شده‌است، و در نتیجه مغایر با مفهوم یک خدای عادل، اخلاقی و خیراندیش است.[۱۵]
  • شرط‌بندی بی‌خدا – به این شکل مطرح می‌شود که: «چه به خدا باور داشته یا نداشته باشید، شما بهتر است زندگی کنید و تلاش کنید آن را به مکان بهتری تبدیل نمایید. اگر خدایی وجود نداشت، شما ضرری نکرده‌اید و کسانیکه پشت سر گذاشتید از شما به نیکی یاد می‌کنند. و اگر خدای خیرخواهی وجود داشت، شما را بر اساس قابلیت‌ها و کارهایتان قضاوت می‌کند نه بر این اساس که به او معتقد بوده یا نبودید.»[۱۶]
  • قوری چای راسل – تمثیلی که نخستین بار توسط فیلسوف، برتراند راسل به کار رفت، با این منظور که نشان دهد بار فلسفی اثبات بر دوش کسی است که ادعایی از نظر علمی ابطال‌ناپذیر مطرح می‌کند، نه بر دوش دیگران. راسل گفت اگر من مدعی می‌شدم که در منظومه شمسی میان زمین و مریخ یک قوری چینی دور خورشید می‌گردد، هیچ کس قادر نبود ادعای مرا رد کند، و غیر منطقی است که از دیگران بخواهم ثابت کنند من اشتباه می‌کنم. گاهی اوقات به نام "قوری آسمانی" یا "قوری کیهانی" شناخته می‌شود.
  • ناشناخت‌گرایی الهیاتی – این مدعی که زبان مذهبی، و به طور ویژه لغاتی مانند "خدا" از نظر ادارکی معنی‌دار نیستند. ناشناخت‌گرایان خداباوری، منتظر یک تعریف منسجم از خدا (یا هر موجود متافیزیکی که ادعا شده قابلیت بحث دارد) هستند، قبل از اینکه درگیر براهین له/علیه وجود خدا شوند.
  • گشایش بوئینگ ۷۴۷ غایی – برهانی بر ضد برهان نظم، که توسط ریچارد داوکینز مطرح شده‌است. تز اصلی این برهان این است که،‌ برخلاف خلقت‌زایی ماوراطبیعه، تکامل به وسیله انتخاب طبیعی نیازمند پیش‌فرض‌های کمتری است، و در نتیجه طبق تیغ اوکهام، توضیح بهتری از فرضیه خدا است.

تاریخ بی‌خدایی[ویرایش]

مفاهیم کلی بی‌خدایی[ویرایش]

مواضع مرتبط[ویرایش]

سازمان‌های بی‌خدایی[ویرایش]

نوشتار اصلی: فهرست سازمان‌های بی‌خدایی


انتشارات بی‌خدایی[ویرایش]

  • The Encyclopedia of Unbelief
  • The New Encyclopedia of Unbelief

افراد تاثیرگذار بی‌خدایی[ویرایش]

نوشتار اصلی: فهرست بی‌خدایان

پانویس[ویرایش]

    • Nielsen, Kai (2011). "Atheism". Encyclopædia Britannica. Retrieved 2011-12-06. "Instead of saying that an atheist is someone who believes that it is false or probably false that there is a God, a more adequate characterization of atheism consists in the more complex claim that to be an atheist is to be someone who rejects belief in God for the following reasons...: for an anthropomorphic God, the atheist rejects belief in God because it is false or probably false that there is a God; for a nonanthropomorphic God... because the concept of such a God is either meaningless, unintelligible, contradictory, incomprehensible, or incoherent; for the God portrayed by some modern or contemporary theologians or philosophers... because the concept of God in question is such that it merely masks an atheistic substance—e.g., “God” is just another name for love, or ... a symbolic term for moral ideals." 
    • Edwards, Paul (2005) [1967]. "Atheism". In Donald M. Borchert. The Encyclopedia of Philosophy. Vol. 1 (2nd ed.). MacMillan Reference USA (Gale). p. 359. ISBN 978-0-02-865780-6. "On our definition, an 'atheist' is a person who rejects belief in God, regardless of whether or not his reason for the rejection is the claim that 'God exists' expresses a false proposition. People frequently adopt an attitude of rejection toward a position for reasons other than that it is a false proposition. It is common among contemporary philosophers, and indeed it was not uncommon in earlier centuries, to reject positions on the ground that they are meaningless. Sometimes, too, a theory is rejected on such grounds as that it is sterile or redundant or capricious, and there are many other considerations which in certain contexts are generally agreed to constitute good grounds for rejecting an assertion." (page 175 in 1967 edition)
  1. Rowe, William L. (1998). "Atheism". In Edward Craig. Routledge Encyclopedia of Philosophy. Taylor & Francis. ISBN 978-0-415-07310-3. Retrieved 2010-02-01. "As commonly understood, atheism is the position that affirms the nonexistence of God. So an atheist is someone who disbelieves in God, whereas a theist is someone who believes in God. Another meaning of "atheism" is simply nonbelief in the existence of God, rather than positive belief in the nonexistence of God. …an atheist, in the broader sense of the term, is someone who disbelieves in every form of deity, not just the God of traditional Western theology." 
  2. ۳٫۰ ۳٫۱ Simon Blackburn, ed. (2008). "atheism". The Oxford Dictionary of Philosophy (2008 ed.). Oxford: Oxford University Press. Retrieved 2011-12-05. "Either the lack of belief that there exists a god, or the belief that there exists none. Sometimes thought itself to be more dogmatic than mere agnosticism, although atheists retort that everyone is an atheist about most gods, so they merely advance one step further." 
  3. Religioustolerance.org's short article on Definitions of the term "Atheism" suggests that there is no consensus on the definition of the term. Most dictionaries (see the OneLook query for "atheism") first list one of the more narrow definitions.
    • Runes, Dagobert D.(editor) (1942 edition). Dictionary of Philosophy. New Jersey: Littlefield, Adams & Co. Philosophical Library. ISBN 0-06-463461-2. Retrieved 2011-04-09. "(a) the belief that there is no God; (b) Some philosophers have been called "atheistic" because they have not held to a belief in a personal God. Atheism in this sense means "not theistic". The former meaning of the term is a literal rendering. The latter meaning is a less rigorous use of the term though widely current in the history of thought"  Check date values in: |date= (help) – entry by Vergilius Ferm
  4. "Definitions: Atheism". Department of Religious Studies, University of Alabama. Retrieved 2011-04-09. 
  5. ۶٫۰ ۶٫۱ Oxford English Dictionary (2nd ed.). 1989. "Belief in a deity, or deities, as opposed to atheism" 
  6. "Merriam-Webster Online Dictionary". Retrieved 2011-04-09. "belief in the existence of a god or gods" 
  7. ۸٫۰ ۸٫۱ Flew, Antony (1976). "The Presumption of Atheism". The Presumption of Atheism, and other Philosophical Essays on God, Freedom, and Immortality. New York: Barnes and Noble. pp. 14ff. Retrieved 2011-12-10. "In this interpretation an atheist becomes: not someone who positively asserts the non-existence of God; but someone who is simply not a theist. Let us, for future ready reference, introduce the labels 'positive atheist' for the former and 'negative atheist' for the latter." 
  8. ۹٫۰ ۹٫۱ Smith, George H. (1979). Atheism: The Case Against God. Buffalo, New York: Prometheus. pp. 13–18. ISBN 0-87975-124-X. 
  9. See the various controversies on God's Omniscience, and in particular on the critical notion of Foreknowledge
  10. Stanford Encyclopedia of Philosophy, Foreknowledge and Free Will
  11. Internet Encyclopedia of Philosophy, Foreknowledge and Free Will
  12. The Stanford Encyclopedia of Philosophy, "The Problem of Evil", Michael Tooley
  13. The Internet Encyclopedia of Philosophy, "The Evidential Problem of Evil", Nick Trakakis
  14. Kvanvig, Jonathan L. (1994). The Problem of Hell. Oxford University Press, USA. p. 24. ISBN 0-19-508487-X. 
  15. Atheist's Wager

پیوند به بیرون[ویرایش]

در پروژه‌های خواهر می‌توانید در مورد Atheism اطلاعات بیشتری بیابید.


Search Wiktionary در میان واژه‌ها از ویکی‌واژه
Search Wikibooks در میان کتاب‌ها از ویکی‌کتاب
Search Wikiquote در میان گفتاوردها از ویکی‌گفتاورد
Search Wikisource در میان متون از ویکی‌نبشته
Search Commons در میان تصویرها و رسانه‌ها از ویکی‌انبار
Search Wikinews در میان خبرها از ویکی‌خبر