نماد گل زنبق

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
نماد زنبق

نماد گل زنبق یا فلور-د-لی(فرانسوی: Fleur-de-Lis) شکلی شبیه گل زنبق است که بعنوان نشان خانوادگی، سلطنتی، ارتشی، سیاسی، مذهبی ویا قسمتی از پرچم استفاده می‌شود. بکارگیری این نماد در بسیاری از کشورهای جهان بخصوص اروپا از قرن‌های پیش متداول بوده و امروزه نیز بعنوان نماد سیاسی و مذهبی و ورزشی کاربرد دارد.[۱]

تاریخچه[ویرایش]

فلورین طلا با نشان زنبق(۱۳۴۷ میلادی)

باوجودیکه عقیده عده‌ای براین است که این نماد از شکل سرنیزه و یا دو تبرزین بهم چسبیده تشکیل شده، اما درحقیقت این نماد از نام گل lis و یا Iris گرفته شده و شکل تزئینی از گونه iris pseudacorus یا زنبق زرد است. بکار گیری این نماد در تمدن‌های مختلف و از قرون باستان رایج بوده و در نقاشی‌ها و صنایع دستی ناحیه بین النهرین، ظروف مصر باستان، حتی ظروف گلی یونان و ساسانیان و زمان خلفای عباسی دیده شده‌است.[۲] این نماد بطور وسیعی توسط دودمان‌های سلطنتی مختلف بعنوان نشان خانوادگی یا سلطنتی بکار برده شده‌است. سکه‌های مربوط به سرزمین گل Gaul در دوران امپراتوری رم ( امروز: فرانسه، بلژیک، لوکزامبورگ) علامت‌هایی شبیه گل زنبق داشت.[۳]

نمادسلطنتی[ویرایش]

اهداء نماد به پادشاه توسط فرشتگان

فرانسه[ویرایش]

در قرن ۱۲ میلادی این نماد نشان رسمی پادشاهان دودمان کاپتی فرانسه بود. پادشاهان این دودمان ادعا می‌کردند که این نماد به پادشاه کلویس اول (۴۹۳ میلادی) توسط فرشتگان آسمانی هدیه شده و از وی به دودمان آنها رسیده‌است.[۴] پادشاهان دوران آخر پادشاهی فرانسه، مانند لوئی ششم و هفتم از این نماد در نشان‌های خانوادگی و مراسم رسمی استفاده می‌کردند.[۵] در ۱۸۷۰ میلادی پس از فروپاشی امپراتوری دوم، وقتی به هانری کنت شامبورد پیشنهاد شد شاه شود او در صورتی حاضر به اینکار شد که پرچم فرانسه از فرم سه رنگ به سفید با نماد زنبق تبدیل گردد.[۶]

کشورهای دیگراروپا[ویرایش]

در انگلستان واسکاتلند نیز این نماد جزء نشان‌های خانوادگی و زینت بخش تاج و جواهرات سلطنتی بود. در دوک‌نشین‌های فلورانس، پارما، و توسکانی ایتالیا این نماد بصورت کامل با گلبرگ و پرچم در نشان‌های خانوادگی کاربرد داشت.[۷] آثار این نماد در نشان‌های حکومت‌های بوسنی و هرزگوین و رومانی نیز وجود داشته‌است.

آمریکای شمالی[ویرایش]

این نماد از دریاها عبور کرده و وارد دنیای جدید شده و بخصوص در مستعمره‌های پیشین فرانسه گسترش یافته‌است. در نشان‌های خانوادگی کانادائی، در پرچم ایالت کبک در دیترویت و نیواورلئان خودش را نشان داده‌است. در سال ۲۰۰۸ فرماندار لوئیزیانا موافقت نامه‌ای امضا کرده‌است تا نماد زنبق جزء علائم رسمی اداری ایالت باشد.[۸]

هنری و مذهبی[ویرایش]

ظرف دارو بانقش نماد زنبق قرن۱۴ میلادی-سوریه

در قرون وسطا این نماد با هنر مسیحی آمیخته شده بود. بنا به گفته تاریخدانان، در ابتدا هرجا که تصویری از مسیح بود این نماد نیز همراه آن وجود داشت و نشانه تثلیث و سه گانگی مقدس بود، ولی بتدریج در آثار هنری نماد به علامت مریم مقدس تبدیل گشت و نشان دهنده پاکی و تقدس گردید.[۲]

در آثار نقاشان و ویترای سازان آن عصر مانند نقاشان ایتالیائی مثل Lippi و Butticelli نیز نماد گل زنبق به وفور دیده می‌شود و اشاره‌ای به سه عامل ایمان، خرد، و دلیری دارد.[۲][۳]

معماری[ویرایش]

کلیسای سنت پل شهر تروا

در معماری نیز همانند سایر هنرها آثار باقی مانده نشان دهنده بکار گیری وسیع از این نماد است. نمونه هائی از آن را دربرج وباروهای مسجد سلطان حسن قاهره(قرن۱۴ میلادی) و درها وتزئین‌های بعضی از معابد هند، و اکثر کلیساهای دوران قرون وسطی می‌توان دید.

دنیای جدید[ویرایش]

در دوران معاصر، گروه‌های زیر از نماد زنبق در نشان‌های خود استفاده کرده‌اند :

  • نیروی اعزامی کانادا
  • دانشگاه‌های لوئیزیانا و سنت لوئیز
  • گروه‌های ورزشی ایالت کبک کانادا
  • نشان پیشاهنگی جهانی

ادبیات[ویرایش]

در بسیاری از آثار نویسندگان مشهور نام این نماد برده شده‌است:

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Fleur-de-lis»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۸ آوریل ۲۰۱۲).

Wikipedia contributors, "Fleur-de-lis," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Fleur-de-lis&oldid=487288939 (accessed April 18, 2012).

  1. Michel Pastoureau, Heraldry: Its Origins and Meaning, Francisca Garvie trans. (Thames and Hudson 1997), ISBN 0-500-30074-7, p. 98.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ "The Fleur-de-Lys". Heraldica.org. Retrieved 2012-04-18. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ Michel Pastoureau, Heraldry: its origins and meaning p.99
  4. Webster online Dictionary
  5. Fox-Davies, A Complete Guide to Heraldry p274
  6. The Course of French History - Pierre Goubert - Google Boeken. Books.google.com. Retrieved 2012-04-18. 
  7. Hall, James (1974). Dictionary of Subjects & Symbols in Art. Harper & Row. ISBN 0-06-433316-7. p.124.
  8. New Orleans Legal Community news