نماتد ریشه‌گرهی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
نماتد ریشه‌گرهی
لارو نماتد ریشه‌گرهی در حال ورود به ریشه گوجه‌فرنگی
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: جانوران
شاخه: کرم‌های حلقوی
رده: کرم‌های لوله‌ای سسرننتئا
راسته: Tylenchida
تیره: Meloidogynidae
سرده: Meloidogyne
Göldi, 1889
گونه‌ها

Meloidogyne hapla
Meloidogyne incognita
Meloidogyne enterolobii syn. M. mayaguensis
...

نِماتُد ریشه‌گرهی (به انگلیسی: Root-knot nematode ) گیاه انگل‌های نماتدی از سرده Meloidogyne هستند. محل زندگی آنها خاک مناطق نسبتاً گرم با زمستان کوتاه است. در حدود ۲۰۰۰ گیاه مستعد عفونت با نماتد ریشه گرهی هستند و این انگل باعث از بین رفتن در حدود ۵ درصد از محصولات کشاورزی است. لارو نماتد ریشه گرهی باعث عفونت ریشه و باعث بوجود آمدن گال در ریشه می‌شوند.[۱]

گال ایجاد شده در ریشه در اثر عفونت با نماتد ریشه گرهی

این نماتد مهمترین نماتد انگل گیاهی است که بیشترین خسارت را به انواع محصولات زراعی و باغی وارد می‎کند و شاید بتوان گفت هیچ گیاهی نیست تا از آلودگی و حملهٔ این نماتد مصون باشد.

اولین بار در سال ۱۸۵۵ توسط برکلی (به انگلیسی: Berkeley) در گلخانه‌ای در انگلستان روی ریشه‌های خیار مشاهده شد و در ایران روی ۱۹ تیرهٔ گیاهی ازجمله: گوجه فرنگی، سیب زمینی، چغندر قند و انواع کدو از مهمترین میزبان‌های این نماتد هستند.

نماتد نر کرمی شکل و نماتد ماده گلابی شکل است که نماتد ماده پس از جفت‌گیری و یا حتی بدون جفت‌گیری با نماتد نر، تولید تخم می‌کند و تخم‌ها را در داخل یک کیسه[پ ۱] ژلاتینی به منظور محافظت قرار می‎دهد. تخم‌ها ممکن است همگی و یا بعضی از آنها در داخل یا خارج بافت‌های ریشه گذاشته شوند و به همین صورت زمستان‌گذرانی می‌کنند و سپس در فصل بهار این تخم‌ها شکسته شده و لارو سن دوم آنها به گیاه میزبان حمله می‌کند.


علائم بیماری[ویرایش]

علائم بیماری ناشی از این نماتد، بیشتر روی ریشه‌ها ظاهر می‌شود که علائم بصورت گره، گره شدن، و برجستگی‌های گره مانند وپوسیدگی خشک ظاهر می‌شود که در گیاهان جوان ممکن است منجر به مرگ آنها شود و در گیاهان مسن بصورت کوتولگی، کاهش رشد، زردی گیاه و گاهی پژمردگی گیاه در ساعات گرم روز می‌باشد.

پیشگیری و کنترل[ویرایش]

  • بهترین روش استفاه از ارقام مقاوم می‌باشد.
  • اقدامات زراعی مانند دادن یخ آب زمستانه، کاشت زودتر از موعد و آفتابدهی خاک و ضدعفونی خاک
  • استفاده ازبرخی قارچ‎ها و باکتری‌ها در کنترل بیولوژیکی این نماتد مؤثر بوده‌اند.
  • استفاه از نماتدکش‌ها در حین کاشت یا افزودن به پای بوته نیز مؤثر می‌باشد.
  • اخیراً بطور آزمایشی، گرانول Avermectins که آنتی بیوتیکی است مترشح Streptomyces avermitilis نیز بکار برده شده و مؤثر بوده‌است.
  • ترشحات ریشهٔ بعضی از گیاهان مانند گل جعفری خاصیت نماتدکشی دارد و کاشت این گیاه باعث پائین آوردن جمعیت نماتد در خاک می‌شود.[۲]

پانویس[ویرایش]

  1. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Root-knot nematode»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۲۶ دسامبر ۲۰۱۱).
  2. «نماتد مولد ریشه گرهی (Root –Knot Nematode)». سایت منابع جزوات ارشد دکتری. بازبینی‌شده در ۲۵ دسامبر ۲۰۱۱. 

برابرهای انگلیسی[ویرایش]

  1. Egg sac

پیوند به بیرون[ویرایش]