نقش دستوری

در زبان‌شناسی به نقشی که هر واژه در جمله دارد، برای نمونه نقش واژه به عنوان فاعل، مفعول، متمم و غیره، نقش دستوری گفته می‌شود.

به واژگانی اطلاق می‌شوند که نقش دستوری واژه‌های پیش یا پس از خود را نشان می‌دهد نقش‌نما می‌گویند.

منظور از نقش دستوری حالت‌های مفعولی، فاعلی، اضافه و غیره‌است. برای نمونه پس‌واژهٔ "را" در فارسی یک نقش‌نما است که نقش مفعولی عبارت پیش از خود را می‌رساند.

حروف پیوند، بر خلاف نقش‌نماها، در پی بردن به نقش دستوری واژه‌ها تأثیری ندارد.

انواع نقش نماها

۱ – را: پس از مفعول می‌آید و نقش نمای مفعول است.

۲ – نقش نمای اضافه : «-ِ» این نشانه بعد از اسم می‌آید و کلمه بعد از آن مضاف الیه یا صفت است.

۳ – حرف اضافه : از، به، با، در، بر، برای، مانند...» نشانه متمم است.

۴ – حرف پیوندهای وابسته ساز، که، تا، چون، زیرا، اگر، با این که...

پیوندهای هم پایه ساز : «و، اما، ولی، یا....»

۵ – نشانهٔ ندا : «آی، ای، یا» ای خدا، ای رضا و مصوت را «اَ» در پایان برخی اسم‌ها مانند خدایا، سعدیا

منابع

کتاب زبان فارسی اول دبیرستان، دبیرستان‌های ایران، درس بیست و هفتم و درس بیست و هشتم.