نقد ادبی روانکاوانه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

نقد ادبی روانکاوانه، به انگلیسی (Psychoanalytic Literary Criticism) گونه ای از نقد ادبی است که در آن روش ها، مفاهیم، نظریه ها و فرم های به کار رفته متأثر از سنت روانکاوی است که توسط پدر روان شناسی مدرن زیگموند فروید بنا نهاده شد. از همان نخستین روزهای پیدایش روانکاوی، خوانش روانکاوانه نیز در محافل ادبی مغرب زمین رایج شد و اکنون از یکی رویکردها و روش های اصلی نقد ادبی محسوب می شود. در این شیوه از نقد ادبی به متن به مثابه یک رویا می نگرند و منتقد به تاویل آن می پردازد تا به لایه های نهفته آن پی ببرد. به نقد ادبی روانکاوانه ، نقد روانشناختی نیز می گویند.

تاریخچه[ویرایش]

زیگموند فروید (۱۸۵۶ - ۱۹۳۹ میلادی) چندین نوشته درباره ادبیات دارد و در آنها می کوشد روان شخصیت های آثار یا روان نویسنده را تجزیه و تحلیل کند و از این طریق مفاهیم جدیدی را در روانکاوی بپروراند. برای مثال او در کتاب "تعبیر رویاها" به تفسیر روانکاوانه نمایشنامه ادیپ شهریار اثر سوفکل و نمایشنامه هملت اثر ویلیام شکسپیر می پردازد.
کارل یونگ و ژاک لاکان نیز که خود را از پیروان فروید می دانستند به ادبیات علاقه خاصی داشتند. برای مثال لاکان که نظریه های زبان شناسی مدرن را وارد روانشناسی فروید کرده بود، داستان "نامه مسروقه" اثر ادگار آلن پو را به شیوه روانشناختی نقد و تفسیر می کند.

نقد ادبی روانکاوانه در حوزه ادبیات فارسی[ویرایش]

دکتر سیروس شمیسا در کتاب "داستان یک روح" به نقد روانکاوانه داستان بوف کور اثر صادق هدایت می پردازد. او در این کتاب از نظریات روان شناختی کارل یونگ برای نقد اثر استفاده می کند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

نقد ادبی
روانکاوی
زیگموند فروید
کارل یونگ
ژاک لاکان

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]