نسن

نسن

اطلاعات کلی
کشور	ایران
استان	مازندران
شهرستان	نور
بخش	بلده
دهستان	اوزرود
مردم
جمعیت	۸۴ نفر
زبان‌ محاوره	مازندرانی
مذهب	شیعه
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا	۲۶۰۰متر از سطح آبهای آزاد
اطلاعات روستایی
دهیار	محمدحسین اسفندیاری
پیش‌شمارهٔ تلفن	۰۱۲۲۴۴۴

نسن، روستایی از توابع دهستان اوز رود، بخش بلده، شهرستان نور، استان مازندران یکی از استان‌های شمالی ایران واقع است. این روستا در جنوب مازندران، جنوب غربی شهرستان نور و شمال استان تهران واقع شده‌است و خط مرزی دو استان را می‌سازد به طوری که قسمتی از کوههای آن در استان اخیر واقع است که از شمال به کوههای کجور، از غرب و شرق به کوههای نور و از جنوب به کوههای استان تهران متصل است. هم اکنون نسن در یک کیلومتری شرق روستا در منطقه فرامرز و زکی‌آباد دارای یک قبرستان به نام بقیع با تجهیزات کامل (مسجد برگزاری مراسم،غسالخانه و...) می‌باشد این قبرستان در سال1354 (ه.ش) احداث گردید. به علت وجود مزار مقدس شهداء گرانقدر دارای تقدس بسیاری می‌باشد. ساخت آن توسط خانه انصاف و بزرگان محل بوده و اولین فردی که در آن مدفون گردید مرحوم محمد شریفی فرزند حسین بوده است.

هر هفته اهالی محل در شبهای جمعه و نیز در آخرین روز سال برای زیارت اهل قبور به این قبرستان می‌روند همچنین در ایام محرم دستجات عزاداری به آنجا برای قرائت فاتحه رفته و به وجود شهدا و بزرگان حرکت خود را برکت می‌بخشند.

قبرستان دیگری که قبل از این مورد استفاده بود در ضلع شمالی و چسبیده به روستا در کنار رودخانه لابشم در منطقه ده میان قرار دارد این قبرستان دارای دو قسمت بوده که در زمان قبل از ورود طوایف کنونی این قبرستان توسط روستائیان قبل مورد استفاده قرار می‌گرفته است و قدمت دیرینه دارد، بعد با ورود طوایف جدید تا سال 1356 مورد استفاده قرار می‌گرفته است. این قبرستان یکی از آثار و شواهد زنده این روستا بود که قسمتی از آنرا برخی تخریب و سنگهای قبور را که از آثار باستانی و تاریخچه این روستا در تک تک آنها مذکور بوده برای جرز دیوار خانه‌هایشان استفاده نمودند و آنرا تخریب کردند.

گورستان سوم در سمت جنوب غربی روستا در منطقه قلا کتی به نام گل چال قرار دارد که این گورستان هم قبل از ورود طوایف کنونی توسط یکی از روستاها مورد استفاده قرار می‌گرفته است و بعد از آن هم تا قرن گذشته مورد استفاده می‌بوده است. بطوری که برخی می‌گویند این قبرستان مخصوص انگریج بوده و قبرستان دیگر را طایفه پیج استفاده می‌کرده ولی بعد از ورود طوایف دیگر به علت نبود آب، همه اهالی از قبرستان ده میان استفاده می‌کردند لیکن گورستان قلاکتی کاملا متروک نشده بود و گاهی طایفه انگریج برخی را در آنجا مدفون می‌ساخته‌اند.

محمد انگریج در قبرستان قلاکتی ویوسف پیج هم در قبرستان ده میان مدفون بوده است حاج الله وردی هم که در اواخر قرن دوازدهم رحلت نمود درهمین قبرستان مدفون است.

و اما یک گورستان مخصوص روستای تلسکک در سمت شمالی این روستا و در یک کیلومتری جنوبی نسن وجود دارد و نشان می‌دهد اهالی این روستا مسلمان بوده‌اند که آثار آن هم اکنون هم باقی می‌باشد.

گورستان دیگری گبری در منطقه بیروش و کلیگ نو قرار دارد که طبق شواهد از آن گبریها بوده که آثارش تقریبا از بین رفته است.

جمعیت

این روستا در دهستان اوزرود قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۸۴ نفر (۳۳خانوار) بوده‌است.

آب‌وهوا

هوای نسن متاثر از کوه‌ها و زمین‌های سرسبز با چشمه‌های آب سرد و گوارا محیط بسیار مناسبی را در فصل بهار و تابستان فراهم‌ ساخته و همچنین کوههای پر برف آن در زمستان دیدنی است.

آب و هوای روستا سرد کوهستانی با دو اقلیم متفاوت جوی۱) دره آزاد کوه با اقلیم استپی سرد و مجموع ماه‌های یخبندان آن از ۵ تا ۸ ماه در سال و درجه حرارت (۳۰ ـ) تا (۱۵+) درجه در طول سال می‌باشد.۲) دره لابشم با اقلیم آکزریک سرد در قسمت شمالی نسن یعنی کوه‌های خرتاب (ختو) و مجموع ماه‌های یخبندان از ۳ تا ۵ ماه در سال دمای (۱۰ ـ) تا (۲۰+) درجه در طول سال می‌باشد.

بادهای موجود بیشتر بصورت دره‌ای می‌باشد و در مجموع دارای دو جریان هوای اصلی (باد) است.

۱) جریان هوای شرقی و شمال شرقی (از سمت کوههای کجور) این جریان که از سیبری سرچشمه می‌گیرد، توده هوای سرد را وارد نسن می‌نماید این توده هوا بیشتر در زمستان موثر است.

۲) جریان هوای غربی و جنوب غربی که از سمت لابشم و آزادکوه وارد نسن می‌شود این جریان هوا از مدیترانه و اروپا سرچشمه می‌گیرد و دارای رطوبت بالایی است و بیشتر در بهار و تابستان جریان باران زا را به منطقه می‌آورد.

کوه‌ها و دره‌ها

کوههای نسن جزء بخش مرکزی رشته کوه البرز است این کوهها همچون حلقه‌های زنجیر بصورت شرقی- غربی به همدیگر بافته شده‌اند و دره اصلی آن در جهت شرقی- غربی تشکیل گردیده‌است. این کوهها در نتیجه کوهزایی دوران سوم زمین شناسی به نام کوهزایی آلپی به شکل کنونی در آمده‌اند.

فرسایش اواخر دوران سوم و چهارم زمین شناسی عوارض گسترده‌ای در این مناطق بوجود آورده، و آنرا شکل بخشید.

بعلت وجود گسلهای اطراف آن و فشار صفحه فلات ایران به سمت شمال و شمالشرق دایما کوهها در حال ارتفاع گرفتن هستند و هر سال به ارتفاع آنها افزوده می‌شود، مثلا فرا دیواره گسل نسن از طرف صفحه جنوبی به صفحه فرو دیواره (شمالی) فشار وارد می‌نماید و هر ساله کوههای شمالی نسن یعنی بقدی- تلارنو- کاکرون و پلنگ دره در حال افزایش ارتفاع می‌باشند.

کوههای با امتداد شرقی- غربی از لحاظ سن زمین شناسی و تشکیل، مسن‌تر از کوههای دارای امتداد شمالی ـ جنوبی هستند یعنی ارتفاعات کاکرون، بقدی، اولج، پلنگ دره از کوههای آزادکوه، سوتک، کافرنو، لشگ و... پیرترند. نسن دارای هفت منطقه كوهستانی با مشخصات زير می‌باشد محدوده كوههای آن در بخش شمال روستا از كوههای لا بشم بصورت شرقی - غربی شروع و به سمت جنوب تا كوههای آزادكوه و سوتك گسترش پيدا می‌كند، درواقع بيشتر وسعت آن به صورت شمالی ـ جنوبی است حدود و تعداد كوهها و دره‌ها در ادامه آمده است. گستره اين ارتفاعات از لحاظ مساحت در دره كم نظير و از همه روستاها بيشتر است و گستره وسيعی را دربرگيرد كه در گذشته و حال محل مناسبی برای فعاليتهای دامداری و دامپروری فراهم نموده استی. كوهستان نسن با ارتفاع بالا در واقع بام كوههای منطقه می‌باشد با قلل متعدد و فراوان به شرح جدول زير: منطقه نسن از دو دره اصلی و يك گستره فرعی بنامهای 1)دره آزادكوه 2)دره لابشم 3) گستره سوتك، تشكيل گرديده است. دره‌های مذكور در محل روستا به هم می‌رسند و آب دو رودخانه از طريق اوزرود به رود هراز می‌ريزد. گستره سوتك هم كه حدود 3700 متر ارتفاع دارد در قسمت جنوبی كوههای نسن و

قسمت جنوب غربی آزادكوه قرار دارد و آب چشمه‌های آن به سمت رود كرج رفته و به سد اميركبير می‌ريزد در واقع نسن دارای دو حوزه آبريز هراز و كرج می‌باشد.

دره‌های تلسكك - كليگ نو- بيروش - اولج - حسلو - كاكرون - كردور - پلنگ دره و . . . دره‌های فرعی هستند كه آب چشمه‌های آن به دره آزادكوه ولابشم می‌ريزد.

تاریخ

اولين گروه از انسانهايی كه در رويان ساكن شدند به اشاره كتب مختلف و متعدد اينگونه بوده است كه شاه فريدون سه پسر داشت به نامهای ايرج، سلم و تور، او پادشاه ايران بوده و در منطقه كوهستانی لاريجان سكنا گزيد (او از اقوم آريايی بوده) كه به آنجا مهاجرت كرده است در درگيری كه بين پسرانش پيش آمد سلم و تور برادر ديگر يعنی ايرج را كشتند ولی طولی نكشيد كه منوچهر فرزند ايرج انتقام پدر را از عموها گرفت و به جای فريدون پادشاه ايران شد اين مساله به مزاج افراسياب شاه توران خوش نيامد و به خون‌خواهی سلم و تور ساز و برگ حمله به منوچهر را فراهم نمود و جنگ ما بين آنها در گرفت، در مرحله اول به واسطه اختلافی كه بين منوچهر و يكی از سردارانش افتاد شكست خورد و منوچهر به رويان گريخت و بعد از تجديد قوا افراسياب را شكست داد و قرارداد صلحی بين آنها منعقد گرديد و حدود مرزها همچنان كه آمده با تير آرش كمانگير تعيين گرديد كه اين مساله موجب افتخار ايرانيان بوده است.

بعد از ايجاد آرامش منوچهر رويان را جای مناسبی برای زندگی ديد و با فرزندان و لشکر خود آنجا را برای زندگی انتخاب نمود و دژها و قلعه‌های بسياری هم در مناطق مختلف آن ساخت كه از آنجا جلوی حمله دشمنان را بگيرد پادشاهی آنها تا سالهای زيادی ادامه يافت اسفنديار كه فرزند گشتاسب پادشاه مازندران بود از نوادگان منوچهر است كه به جنگ رستم رفت.

اين اولين گروه از انسانهايی بوده‌اند كه در اين منطقه ساكن گرديدند و حكومت تا سالهای طولانی در دست آنها بود تا زمان هخامنشيان كه كورش حكمران ايالت شمالی كشور يعنی فرشوادگر را به اجداد فردی به نام جشنسف واگذار كرد و آنها تا زمان ساسانيان (كه از نوادگان فريدون شاه و منوچهر بوده‌اند) در عهد قباد در اين منطقه حاكم بودند و از اين به بعد قباد پسرش كيوس را به حكمرانی آنجا گماشت.

بعد از اشكانيان ، ساسانيان ، به حكومت رسيدند و فيروز شاه ساسانی حاكم و پادشاه ايران شد او به كمك وزيرش به نام سوخرا بر هياطله پيروز شد. سه پسر داشت به نامهای قباد، بلاش و جاماسبپ كه بعد از او بلاش و بعد از بلاش قباد جای فيروز را گرفتند. جاماسپ كه با قباد مخالف بود از ترس او به فرشوادگر گريخت و قسمت غربی آنرا در دست گرفت. سوخرا هم مورد غضب قباد قرار گرفت و با نه پسرش به كوههای شمال كشور (البرز مركزی، منطقه‌ای دركوههای جنوب شهرستان قايمشهر) در جايی به نام فريم در طبرستان گريخت. و بعدها به دست انوشيروان فرزند قباد حاكم آن منطقه گرديدند افرادی كه در اين مكان‌ها زندگی می‌كنند از فرزندان او هستند.

كيوس فرزند بزرگتر قباد تا پايان حكومت پدرش حاكم طبرستان بود ولی با به حكومت رسيدن برادرش انوشيروان طغيان كرد و به دست انوشيروان كشته شد و حكومت مناطق شمالی كشور به زرمهر بن ولاش واگذار گرديد و تا زمان خسرو پرويز در اين خاندان ماند ولی خسرو «باو» نوه كيوس را به حكمرانی آنجا فرستاد حكومت آل باوند بعدها در ايران به دست فرزندان «باو» تشكيل شد و آنها تا سالهای طولانی در مناطق شمالی به حكومت پرداختند.

باو به دست ولاش از نوادگان زرمهر كشته شد اين هنگامی بود كه جيل بل جيلانشاه از فرزندان جاماسپ معروف به گاوباره كه در قسمت غربی فرشوادگر حاكم بود به طبرستان حمله نمود و آنجا را به تسخير در آورد او دو پسر داشت يكی بادوسپان و ديگری دابويه كه فرزندان دابويه تا حدود صد سال حاكم مازندران بودند و بادوسپان و فرزندانش حاكم منطقه دره نور شدند آنها به دفعات مورد حمله قرار گرفتند و در اين جنگها به مناطق تحت حكومت خود افزوده و يا از دست دادند ولی هيچگاه منطقه دره نور و كوهستان از حكمرانان آنها خالی نگرديد و با استفاده از قلعه‌های مختلف، آنجا را حفظ كردند و اين منطقه به قول ظهيرالدين مرعشی در كتاب تاريخ «طبرستان، رويان و مازندران» ملك موروثی آنها بوده است.

بيشتر مردم اين منطقه به غير از آنهايی كه به آنجا كوچ كرده‌اند از فرزندان فيروزشاه ساسانی می‌باشند بخصوص اينكه بعد از فتح ايران توسط مسلمانان بسياری از شاهزادگان ساسانی خود را به اين مناطق كنار بستگان خود رسانده و تا زمانهای طولانی حاكم آنجا بودند تا اينكه شاه عباس صفوی كه مادرش از بستگان زيادی در آنجا برخوردار بود تشكيلات اين شاهزادگان ساسانی را به هم زد و بسختی آنها را شكست داده و حاكمی از خود در آنجا گماشت.