نسن

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
آزاد کوه

مختصات: ۳۶°۱۴′۵″ شمالی ۵۱°۲۹′۴۲″ شرقی / ۳۶.۲۳۴۷۲° شمالی ۵۱.۴۹۵۰۰° شرقی / 36.23472; 51.49500[۱]

نسن
[[پرونده:
آزادکوه
|center|200pxpx|تصویری از نسن]]
اطلاعات کلی
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان مازندران
شهرستان نور
بخش بلده
دهستان اوزرود
نام‌های قدیمی نسم
مردم
جمعیت ۸۴ نفر
مذهب شیعه
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۲۶۰۰متر از سطح آبهای آزاد
آب‌وهوا
روزهای یخبندان سالانه 90 - 160
اطلاعات روستایی
دهیار میثم سلیمی
پیش‌شمارهٔ تلفن 0114469
وب‌گاه رسمی http://www.nesennoor.ir/

نسن، روستایی از توابع دهستان اوز رود، بخش بلده، شهرستان نور، استان مازندران یکی از استان‌های شمالی ایران واقع است. این روستا در جنوب مازندران، جنوب غربی شهرستان نور و شمال استان تهران واقع شده‌است و خط مرزی دو استان را می‌سازد به طوری که قسمتی از کوههای آن در استان اخیر واقع است که از شمال به کوههای کجور، از غرب و شرق به کوههای نور و از جنوب به کوههای استان تهران متصل است. هم اکنون نسن در یک کیلومتری شرق روستا در منطقه فرامرز و زکی‌آباد دارای یک قبرستان به نام بقیع با تجهیزات کامل (مسجد برگزاری مراسم،غسالخانه و...) می‌باشد این قبرستان در سال1354 (ه.ش) احداث گردید. به علت وجود مزار مقدس شهداء گرانقدر دارای تقدس بسیاری می‌باشد. ساخت آن توسط خانه انصاف و بزرگان محل بوده و اولین فردی که در آن مدفون گردید مرحوم محمد شریفی فرزند حسین بوده است.

هر هفته اهالی محل در شبهای جمعه و نیز در آخرین روز سال برای زیارت اهل قبور به این قبرستان می‌روند همچنین در ایام محرم دستجات عزاداری به آنجا برای قرائت فاتحه رفته و به وجود شهدا و بزرگان حرکت خود را برکت می‌بخشند.

قبرستان دیگری که قبل از این مورد استفاده بود در ضلع شمالی و چسبیده به روستا در کنار رودخانه لابشم در منطقه ده میان قرار دارد این قبرستان دارای دو قسمت بوده که در زمان قبل از ورود طوایف کنونی این قبرستان توسط روستائیان قبل مورد استفاده قرار می‌گرفته است و قدمت دیرینه دارد، بعد با ورود طوایف جدید تا سال 1356 مورد استفاده قرار می‌گرفته است. این قبرستان یکی از آثار و شواهد زنده این روستا بود که قسمتی از آنرا برخی تخریب و سنگهای قبور را که از آثار باستانی و تاریخچه این روستا در تک تک آنها مذکور بوده برای جرز دیوار خانه‌هایشان استفاده نمودند و آنرا تخریب کردند.

گورستان سوم در سمت جنوب غربی روستا در منطقه قلا کتی به نام گل چال قرار دارد که این گورستان هم قبل از ورود طوایف کنونی توسط یکی از روستاها مورد استفاده قرار می‌گرفته است و بعد از آن هم تا قرن گذشته مورد استفاده می‌بوده است. بطوری که برخی می‌گویند این قبرستان مخصوص انگریج بوده و قبرستان دیگر را طایفه پیج استفاده می‌کرده ولی بعد از ورود طوایف دیگر به علت نبود آب، همه اهالی از قبرستان ده میان استفاده می‌کردند لیکن گورستان قلاکتی کاملاً متروک نشده بود و گاهی طایفه انگریج برخی را در آنجا مدفون می‌ساخته‌اند.

محمد انگریج در قبرستان قلاکتی ویوسف پیج هم در قبرستان ده میان مدفون بوده است حاج الله وردی هم که در اواخر قرن دوازدهم رحلت نمود درهمین قبرستان مدفون است.

و اما یک گورستان مخصوص روستای تلسکک در سمت شمالی این روستا و در یک کیلومتری جنوبی نسن وجود دارد و نشان می‌دهد اهالی این روستا مسلمان بوده‌اند که آثار آن هم اکنون هم باقی می‌باشد.

گورستان دیگری گبری در منطقه بیروش و کلیگ نو قرار دارد که طبق شواهد از آن گبریها بوده که آثارش تقریباً از بین رفته است.

جمعیت[ویرایش]

این روستا در دهستان اوزرود قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۸۴ نفر (۳۳خانوار) بوده‌است.[۲]

جمعیت مهاجر این روستا از اوایل تابستان تا اواخر آن حدود 50-60 خانوار می باشد

نسن نور

نام گذاری[ویرایش]

اين منطقه به علّت سرد سير بودن از قديم « نسم » خوانده مي شد، به زبان محلي به جايي كه  سرد و سایه بوده و به خوبي در معرض آفتاب قرار نداشته باشد ، "نسم" گويند، كه به مرور زمان به نسن تغيير يافته است. در كتاب تاريخ مازندران نوشته رابينو انگليسي به اشتباه « نس » ناميده شده است.

آب‌وهوا[ویرایش]

هوای نسن متاثر از کوه‌ها و زمین‌های سرسبز با چشمه‌های آب سرد و گوارا محیط بسیار مناسبی را در فصل بهار و تابستان فراهم ساخته و همچنین کوههای پر برف آن در زمستان دیدنی است.

آب و هوای روستا سرد کوهستانی با دو اقلیم متفاوت جوی۱) دره آزاد کوه با اقلیم استپی سرد و مجموع ماه‌های یخبندان آن از 4 تا ۸ ماه در سال و درجه حرارت (۳۰ ـ) تا (۱۵+) درجه در طول سال می‌باشد.۲) دره لابشم با اقلیم آکزریک سرد در قسمت شمالی نسن یعنی کوه‌های خرتاب (ختو) و مجموع ماه‌های یخبندان از ۳ تا ۵ ماه در سال دمای (۱۰ ـ) تا (۲۰+) درجه در طول سال می‌باشد.

بادهای موجود بیشتر بصورت دره‌ای می‌باشد و در مجموع دارای دو جریان هوای اصلی (باد) است.

۱) جریان هوای شرقی و شمال شرقی (از سمت کوههای کجور) این جریان که از سیبری سرچشمه می‌گیرد، توده هوای سرد را وارد نسن می‌نماید این توده هوا بیشتر در زمستان موثر است.

نسن نور

۲) جریان هوای غربی و جنوب غربی که از سمت لابشم و آزادکوه وارد نسن می‌شود این جریان هوا از مدیترانه و اروپا سرچشمه می‌گیرد و دارای رطوبت بالایی است و بیشتر در بهار و تابستان جریان باران زا را به منطقه می‌آورد.

کوه‌ها و دره‌ها[ویرایش]

کوههای نسن جزء بخش مرکزی رشته کوه البرز است این کوهها همچون حلقه‌های زنجیر بصورت شرقی- غربی به همدیگر بافته شده‌اند و دره اصلی آن در جهت شرقی- غربی تشکیل گردیده‌است. این کوهها در نتیجه کوهزایی دوران سوم زمین شناسی به نام کوهزایی آلپی به شکل کنونی در آمده‌اند.

مرتفع ترین کوه نسن آزاد کوه (ازال کوه) نام دارد که با ارتفاعی قریب به 4355 متر (۱۴۲۸۸ پا) در این روستا استوار است.

دوازدهمین کوه مرتفع ایران با 4352 متر ارتفاع در جنوب نسن بلندترین قله دره نور محسوب می شود این کوه جز منطقه کوهستانی بیروش و ارتفاع آن از نسن 1750 متر می باشد.شکل و ساختار کوه استثنایی و بسیار با صلابت است قله به طور کلی صخره ای و از جنس آهک می باشد. این کوه بر اثر فشار صفحات جنوبی و در نهایت دشت تهران به این شکل در آمده و هر ساله به علت این فشار بر ارتفاع آن افزوده می گردد .

صخره قله آن از جنس آهک بوده و در دامنه های پایین تر ماسه سنگ ، شیل و سنگهای آذرین دیده می شود. صعود به قله از روبرو بسیار مشکل و تا کنون کسی موفق به این کار نشده است، در سالهای گذشته گروهی دست به این کار زدند که با سقوط یکی از کوه نوردان و صدمه دیدن او

فرسایش اواخر دوران سوم و چهارم زمین شناسی عوارض گسترده‌ای در این مناطق بوجود آورده، و آنرا شکل بخشید.

بعلت وجود گسلهای اطراف آن و فشار صفحه فلات ایران به سمت شمال و شمالشرق دایماً کوهها در حال ارتفاع گرفتن هستند و هر سال به ارتفاع آنها افزوده می‌شود، مثلاً فرا دیواره گسل نسن از طرف صفحه جنوبی به صفحه فرو دیواره (شمالی) فشار وارد می‌نماید و هر ساله کوههای شمالی نسن یعنی بقدی- تلارنو- کاکرون و پلنگ دره در حال افزایش ارتفاع می‌باشند.

کوههای با امتداد شرقی- غربی از لحاظ سن زمین شناسی و تشکیل، مسن‌تر از کوههای دارای امتداد شمالی ـ جنوبی هستند یعنی ارتفاعات کاکرون، بقدی، اولج، پلنگ دره از کوههای آزادکوه، سوتک، کافرنو، لشگ و... پیرترند. نسن دارای هفت منطقه کوهستانی با مشخصات زیر می‌باشد محدوده کوههای آن در بخش شمال روستا از کوههای لا بشم بصورت شرقی - غربی شروع و به سمت جنوب تا کوههای آزادکوه و سوتک گسترش پیدا میکند، درواقع بیشتر وسعت آن به صورت شمالی ـ جنوبی است حدود و تعداد کوهها و دره‌ها در ادامه آمده است. گستره این ارتفاعات از لحاظ مساحت در دره کم نظیر و از همه روستاها بیشتر است و گستره وسیعی را دربرگیرد که در گذشته و حال محل مناسبی برای فعالیتهای دامداری و دامپروری فراهم نموده استی. کوهستان نسن با ارتفاع بالا در واقع بام کوههای منطقه می‌باشد با قلل متعدد و فراوان به شرح جدول زیر: منطقه نسن از دو دره اصلی و یک گستره فرعی بنامهای 1)دره آزادکوه 2)دره لابشم 3) گستره سوتک، تشکیل گردیده است. دره‌های مذکور در محل روستا به هم می‌رسند و آب دو رودخانه از طریق اوزرود به رود هراز می‌ریزد. گستره سوتک هم که حدود 3700 متر ارتفاع دارد در قسمت جنوبی کوههای نسن و

قسمت جنوب غربی آزادکوه قرار دارد و آب چشمه‌های آن به سمت رود کرج رفته و به سد امیرکبیر می‌ریزد در واقع نسن دارای دو حوزه آبریز هراز و کرج می‌باشد.

دره‌های تلسکک - کلیگ نو- بیروش - اولج - حسلو - کاکرون - کردور - پلنگ دره و . . . دره‌های فرعی هستند که آب چشمه‌های آن به دره آزادکوه ولابشم می‌ریزد.

تاریخ[ویرایش]

نسن نور

اولین گروه از انسانهایی که در رویان ساکن شدند به اشاره کتب مختلف و متعدد اینگونه بوده است که شاه فریدون سه پسر داشت به نامهای ایرج، سلم و تور، او پادشاه ایران بوده و در منطقه کوهستانی لاریجان سکنا گزید (او از اقوم آریایی بوده) که به آنجا مهاجرت کرده است در درگیری که بین پسرانش پیش آمد سلم و تور برادر دیگر یعنی ایرج را کشتند ولی طولی نکشید که منوچهر فرزند ایرج انتقام پدر را از عموها گرفت و به جای فریدون پادشاه ایران شد این مساله به مزاج افراسیاب شاه توران خوش نیامد و به خون‌خواهی سلم و تور ساز و برگ حمله به منوچهر را فراهم نمود و جنگ ما بین آنها در گرفت، در مرحله اول به واسطه اختلافی که بین منوچهر و یکی از سردارانش افتاد شکست خورد و منوچهر به رویان گریخت و بعد از تجدید قوا افراسیاب را شکست داد و قرارداد صلحی بین آنها منعقد گردید و حدود مرزها همچنان که آمده با تیر آرش کمانگیر تعیین گردید که این مساله موجب افتخار ایرانیان بوده است.

بعد از ایجاد آرامش منوچهر رویان را جای مناسبی برای زندگی دید و با فرزندان و لشکر خود آنجا را برای زندگی انتخاب نمود و دژها و قلعه‌های بسیاری هم در مناطق مختلف آن ساخت که از آنجا جلوی حمله دشمنان را بگیرد پادشاهی آنها تا سالهای زیادی ادامه یافت اسفندیار که فرزند گشتاسب پادشاه مازندران بود از نوادگان منوچهر است که به جنگ رستم رفت.

این اولین گروه از انسانهایی بوده‌اند که در این منطقه ساکن گردیدند و حکومت تا سالهای طولانی در دست آنها بود تا زمان هخامنشیان که کورش حکمران ایالت شمالی کشور یعنی فرشوادگر را به اجداد فردی به نام جشنسف واگذار کرد و آنها تا زمان ساسانیان (که از نوادگان فریدون شاه و منوچهر بوده‌اند) در عهد قباد در این منطقه حاکم بودند و از این به بعد قباد پسرش کیوس را به حکمرانی آنجا گماشت.

بعد از اشکانیان ، ساسانیان ، به حکومت رسیدند و فیروز شاه ساسانی حاکم و پادشاه ایران شد او به کمک وزیرش به نام سوخرا بر هیاطله پیروز شد. سه پسر داشت به نامهای قباد، بلاش و جاماسبپ که بعد از او بلاش و بعد از بلاش قباد جای فیروز را گرفتند. جاماسپ که با قباد مخالف بود از ترس او به فرشوادگر گریخت و قسمت غربی آنرا در دست گرفت. سوخرا هم مورد غضب قباد قرار گرفت و با نه پسرش به کوههای شمال کشور (البرز مرکزی، منطقه‌ای درکوههای جنوب شهرستان قایمشهر) در جایی به نام فریم در طبرستان گریخت. و بعدها به دست انوشیروان فرزند قباد حاکم آن منطقه گردیدند افرادی که در این مکان‌ها زندگی میکنند از فرزندان او هستند.

کیوس فرزند بزرگتر قباد تا پایان حکومت پدرش حاکم طبرستان بود ولی با به حکومت رسیدن برادرش انوشیروان طغیان کرد و به دست انوشیروان کشته شد و حکومت مناطق شمالی کشور به زرمهر بن ولاش واگذار گردید و تا زمان خسرو پرویز در این خاندان ماند ولی خسرو «باو» نوه کیوس را به حکمرانی آنجا فرستاد حکومت آل باوند بعدها در ایران به دست فرزندان «باو» تشکیل شد و آنها تا سالهای طولانی در مناطق شمالی به حکومت پرداختند.

باو به دست ولاش از نوادگان زرمهر كشته شد اين هنگامی بود كه جيل بل جيلانشاه از فرزندان جاماسپ معروف به گاوباره كه در قسمت غربی فرشوادگر حاكم بود به طبرستان حمله نمود و آنجا را به تسخير در آورد او دو پسر داشت يكی بادوسپان و ديگری دابويه كه فرزندان دابويه تا حدود صد سال حاكم مازندران بودند و بادوسپان و فرزندانش حاكم منطقه دره نور شدند آنها به دفعات مورد حمله قرار گرفتند و در اين جنگها به مناطق تحت حكومت خود افزوده و يا از دست دادند ولی هيچگاه منطقه دره نور و كوهستان از حكمرانان آنها خالی نگرديد و با استفاده از قلعه‌های مختلف، آنجا را حفظ كردند و اين منطقه به قول ظهيرالدين مرعشی در كتاب تاريخ «طبرستان، رويان و مازندران» ملك موروثی آنها بوده است.

بیشتر مردم این منطقه به غیر از آنهایی که به آنجا کوچ کرده‌اند از فرزندان فیروزشاه ساسانی می‌باشند بخصوص اینکه بعد از فتح ایران توسط مسلمانان بسیاری از شاهزادگان ساسانی خود را به این مناطق کنار بستگان خود رسانده و تا زمانهای طولانی حاکم آنجا بودند تا اینکه شاه عباس صفوی که مادرش از بستگان زیادی در آنجا برخوردار بود تشکیلات این شاهزادگان ساسانی را به هم زد و بسختی آنها را شکست داده و حاکمی از خود در آنجا گماشت.

با توجه به اینکه نسن قدمت بیش از ده قرن زندگی اقوام متعدد را دارا است به طبع از آثار تاریخی متعددی برخوردار است که برخی بطور کامل از بين رفته و تعدادی هم در حال از بین رفتن می باشند و چنانچه مسوولین محلی و دولتی به فکر نیافتند این باقی مانده آثار هم از بین خواهد رفت و چیزی جز حسرت و نوشته هایی اینچنینی و داستانهایی از این آثار باقی نخواهد ماند.آثاری که هویت ملی ایران و دره نور و به خصوص مردم نسن را بیان می کند برماست که آنها را حفظ کنیم و بدانیم که اجداد ما در قرون گذشته از علوم و تمدنی پیشرفته بهره می بردند اما برخی از فرزندانشان در عصر حاضر میراث آنها را حفظ ننموده و حتي برخي به باد داده اند و به دنبال فرهنگ دیگران و یا حتی بیگانگان می گردند.

منابع[ویرایش]

3. [اصلی روستای نسن]