نسخ در قرآن

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

نسخ در قرآن به معنی جایگزینی یک حکم با حکم دیگر است به گونه‌ای که جمع میان دو حکم ممکن نباشد. نسخ مشابه بداء است با این تفاوت که نسخ در امور تشریعی است و بداء در امور تکوینی. سید هادی معرفت نسخ را لازمهٔ هر حرکت اصلاحی تکاملی می‌داند و آن را به مانند نسخهٔ پزشک می‌داند که با بهبودی وضع بیمار تغییر می‌کند.[۱]

مثال[ویرایش]

  • سید ابوالقاسم خویی تنها به نسخ یک آیه از قرآن (آیهٔ نجوی) معتقد بود. هرچند سیدهادی معرفت تعداد آیات نسخ شده را بیست و اندی می‌داند.[۲] به عنوان مثال، تحریم شرب خمر در قرآن به صورت تدریجی و در چهار مرحله انجام شده‌است:[۳][۴]
  1. ابتدا در آیهٔ ۳۳ اعراف آمده است «بگو: «پروردگار من فقط زشتکاری‌ها را -چه آشکارش [باشد] و چه پنهان- و گناه و ستم ناحق را حرام گردانیده است» و بطور کلی هر عملی را که مصداق اثم باشد حرام کرده و سخنی از اینکه شراب مصداق اثم است به میان نیاورده‌است.
  2. سپس در آیهٔ ۴۳ نساء آمده است: «ای کسانی که ایمان آورده‌اید، در حال مستی به نماز نزدیک نشوید تا زمانی که بدانید چه می‌گویید» و شرابخواری را در هنگام نماز حرام گردانیده‌است.
  3. سپس در آیهٔ ۲۱۹ بقره آمده است: «در باره شراب و قمار، از تو می‌پرسند، بگو: «در آن دو، گناهی بزرک، و سودهایی برای مردم است، [ولی] گناهشان از سودشان بزرگتر است.»» و شراب را مصداق اثم می‌داند.
  4. سرانجام در آیهٔ ۹۰ مائده حکم صریح به تحریم شراب می‌دهد: «ای کسانی که ایمان آورده‌اید، شراب و قمار و بتها و تیرهای قرعه پلیدند [و] از عمل شیطانند. پس، از آنها دوری گزینید، باشد که رستگار شوید.»

نظرات[ویرایش]

  • سید محمد جواد غروی: وی به نسخ در آیات کتاب خدا معتقد نیست و آن را موهن مقام إلهی و مغایر علم خداوند می‌داند. وی آیه ما ننسخ من آیه او ننسها... متضمن ادیان پیشین و آیات کون می‌شمارد یعنی قرآن، ادیان قبل از خود را نسخ نموده و همچنین هر پدیده‌ای وقتی در اثر مرور زمان از بین برود و یا از کار بیفتد، مثل آن یا بهتر از آن ساخته می‌شود و این سنت إلهی است و معنای نسخ، جز این نیست.[۵]

پانویس[ویرایش]

  1. معرفت، «فصل ۵»، علوم قرآنی.
  2. معرفت، «فصل ۵»، علوم قرآنی.
  3. طباطبایی، المیزان، ۲:‎ ۲۹۰-۲۹۱ (آیهٔ ۲۱۹ بقره).
  4. طباطبایی، المیزان، ۶:‎ ۱۷۳ (آیهٔ ۹۰ مائده).
  5. آدم از نظر قرآن، مجلد سوم، نشر نگارش، ۱۳۸۴

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]