سنگک

برای دیگر کاربردها، سنگک (ابهام‌زدایی) را ببینید.

نان سنگک.

سنگک نوعی از نان است که روی سنگ‌ریزه‌های گرم بپزند.

تاریخچه

سید داوود روغنی (شاطر داوود) یکی از شاطرهای معروف شهر ری در سال ۱۳۵۶ کتابی می‌نویسد که خود آن را «مجموعه معارف و فرهنگ نانوایی سنگکی و نان سنگک‌» نامیده است. شاطر داوود معتقد است هیچ اطلاع دقیقی از محل و پیدایش نان سنگک وجود ندارد. اما به گفتهٔ وی قدیمی‌ترین نوشته‌ای که در آن از نان سنگک نام می‌برد «برهان قاطع‌» است که در سال ۱۰۶۲ ه.‌ق نوشته شده است. در آن کتاب دربارهٔ معنی واژهٔ سنگک آمده است: «نوعی از نان هست که روی سنگ ریزه‌های گرم بپزند.» اما طبق نظریهٔ سال نمای کمیتهٔ نانوایان تهران، شیخ بهایی به سفارش شاه عباس نان سنگک را ابداع کرد.

اما نانوایان و کارگران نانوایی‌های سنگکی نظر دیگری دارند. یکی از معتبرترین نظریه‌ها این است که نان سنگک قبل از اسلام هم در ایران رواج داشته است. ماجرا از این قرار است که یکی از پادشاهان ساسانی مریض می‌شود و طبیب برای معالجه دستور می‌دهد که برای شاه نان تهیه کنند که آن نان روی ریگ پخته شده باشد.

شاطر داوود خود در تعریف نان سنگک می‌نویسد: «نان سنگک که از نظر مزه، طعم و همچنین هضم آسان و سلامت، بهترین نان ایران و شاید هم دنیا باشد، از آرد مرغوب و سالم و آب خالص و نمک به دست می‌آید و خمیر ترش هم که در خمیر آن به عنوان مایه خمیر (مخمر) به کار می‌رود از همان آرد و آب و نمک درست می‌شود. در پخت نان سنگک به غیر از مادهٔ فوق، جوش شیرین و یا هر مادهٔ دیگری نمی‌توان به کار برد و به جز آرد گندم مرغوب و سالم، هیچ آرد دیگری حتی آرد جو یا سایر حبوب به درد پختن نان سنگک نمی‌خورد. نان سنگک از آرد سبوس دار کامل تهیه میشود.»

منابع

رادیو زمانه