پیشینه نام اورشلیم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از نام‌های دیگر اورشلیم)
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۱°۴۶′۲۵″ شمالی ۳۵°۱۴′۰۸″ شرقی / ۳۱.۷۷۳۶۱° شمالی ۳۵.۲۳۵۵۶° شرقی / 31.77361; 35.23556

این مقاله به نام‌های متعدد «اورشلیم» در نزد ادیان، اقوام و ملل گوناگون در طول تاریخ می‌پردازد.

سالیم[ویرایش]

سالیم یا شالیم نامی است که در زمان ابراهیم (۲۰۰۰ سال قبل از میلاد) بر این شهر نهاده بودند و نام اورشلیم از آن گرفته شده است.

  • لاتین انجیلی:Salem
  • عربی: سالیم Sālīm

مُریّا[ویرایش]

این نام از نام صخره مقدس نزد ادیان ابراهیمی که معبد سلیمان و بعداً مسجدالاقصی و قبة الصخره بر آن بنا شده، گرفته شده است.

  • لاتین انجیلی: Moria
  • عربی: مریّا Muriyyā or Murayyā

یبوس[ویرایش]

یبوس از نام دژ کنعانیان که بر صخره مقدس بنا شده بود گرفته شده است. این سرزمین در زمان طالوت توسط داوود فتح شد و به جای آن اورشلیم بنا شد و پایتخت حکومت یهودیان گردید.

  • لاتین انجیلی: Iebus
  • عربی: یبوس Yabūs

اورشلیم[ویرایش]

اوراسالیم نام انجیلی این شهر است که معادل عربی آن اورشلیم است. این نام امروزه در مجامع جهانی و کشورهای غیر مسلمان استفاده می‌شود. اورشلیم در عبری (و آرامی) از دو کلمه اور به معنای شهر و جایگاه و شلیم (مثل شلوم به معنای سلام) به معنای سلامت و سلام است و دارالسلام معادل عربی این واژه می‌باشد.

  • لاتین انجیلی: Hierusalem
  • عربی: اورشلیم Ūršalīm, Ūršalaym
  • انگلیسی آمریکایی: Երուսաղեմ / Erousałem
  • عبری معیار יְרוּשָׁלַיִם Yərušaláyim

صهیون[ویرایش]

صهیون نام صخره مقدس نزد یهودیان است و شهر اطراف آن است و کلمه صهیونیسم نیز از آن مشتق شده است.

  • لاتین انجیلی: Sion
  • عربی: صهیون Ṣuhyūn
  • عبری معیار: צִיּוֹן Ẓiyyon

آریل[ویرایش]

ایلیا[ویرایش]

از این نام برای اورشلیم در برخی از نوشته‌های کهن پارسی مانند گرشاسپ‌نامه سود برده شده است:

بدانگه که ضحاک بد پادشا همی خواند آن خانه را ایلیا

قدس[ویرایش]

قدس نامی است که به صخره مقدس و سرزمین اطراف آن اطلاق می‌شود. این نام در کشورهایی با فرهنگ اسلامی به کار می‌رود. این نام از واژه عبری Ir Ha-Qodesh به معنای (شهر تقدس) گرفته شده است. این نام در قرن چهارم هجری در دوره حکومت بوییان و فاطمیان بر سرزمین‌های مسلمان رواج یافت و در دوره عثمانیان عبارت «قدس شریف» جایگزین شد.

  • عربی: القدس al-Quds، القدس الشریف al-Quds aš-Šarīf
  • ترکی: Kudüs
  • فارسی:قدس
  • عبری استاندارد: הַקֹּדֶשׁ haQódeš

بیت المقدس[ویرایش]

نوشتار اصلی: نام بیت‌المقدس در متون کهن فارسی

این نام در فارسی بیشتر از «قدس» رواج دارد.

  • عربی: بیت المقدس Bayt al-Maqdis, Bayt al-Muqaddas

بلاط[ویرایش]

این نام ندرتا در اشعار عربی به کار رفته و از «کاخ پالاتیوم» گرفته شده است.

  • عربی: البلاط al-Balāṭ

دژ هوخت‌گنگ یا کنگ دژهودج[ویرایش]

دژ هوخت‌گنگ یا کنگ دژهودج نام شهر بیت‌المقدس در زبان پهلوی و پیش از اسلام بوده‌است و این نام بارها در شاهنامهٔ فردوسی آمده‌است. چنانکه فریدون برای جنگ با ضحاک به دژ هوخت‌گنگ (بیت‌المقدس) می‌تازد و در کاخی بسیار بلند بر تخت ضحاک ماردوش می‌نشیند.[۱][۲][۳][۴][۵]

نمونه‌ها:

به خشکی رسیدند سر کینه جوی به بیت‌المقدس نهادند روی
که بر پهلوانی زبان راندند همی کنگ دژهودج‍ش خواندند
به دژ هوخت‌گنگ آمد از راه شام که خوانیش بیت‌المقدس به‌نام

[۶][۷]

پانویس[ویرایش]

^ ابراهیم پورداوود؛ آناهیتا

منابع[ویرایش]