مولیبدن

نیوبیم → مولیبدن ← تکنسیم Cr ↑ Mo ↓ W 42Mo جدول تناوبی
ظاهر
gray metallic
ویژگی‌های کلی
نام, نماد, عدد	مولیبدن, Mo, 42
تلفظ به انگلیسی	/ˌmɒlɪbˈdiːnəm/ MOL-ib-DEE-nəm or /məˈlɪbdɨnəm/ mə-LIB-di-nəm
نام گروهی برای عناصر مشابه	فلزات واسطه
گروه، تناوب، بلوک	۶, ۵, d
جرم اتمی استاندارد	95.96(1) g·mol−۱
آرایش الکترونی	[Kr] 5s1 4d5
الکترون به لایه	2, 8, 18, 13, 1 (تصویر)
ویژگی‌های فیزیکی
حالت	جامد
چگالی (نزدیک به r.t.)	10.28 g·cm−۳
چگالی مایع در m.p.	9.33 g·cm−۳
نقطه ذوب	2896 K, 2623 °C, 4753 °F
نقطه جوش	4912 K, 4639 °C, 8382 °F
گرمای هم‌جوشی	37.48 kJ·mol−1
گرمای تبخیر	598 kJ·mol−1
ظرفیت گرمایی	24.06 J·mol−۱·K−۱
فشار بخار
فشار (پاسکال) ۱ ۱۰ ۱۰۰ ۱k ۱۰k ۱۰۰k دما (کلوین) 2742 2994 3312 3707 4212 4879
ویژگی‌های اتمی
وضعیت اکسید شدن	6, 5, 4, 3, 2, 1, -1, -2 (strongly اسیدic oxide)
الکترونگاتیوی	2.16 (مقیاس پاولینگ)
انرژی‌های یونیزه شدن	1st: 684.3 kJ·mol−1
	2nd: 1560 kJ·mol−1
	3rd: 2618 kJ·mol−1
شعاع اتمی	139 pm
شعاع کووالانسی	154±5 pm
متفرقه
ساختار کریستالی	body-centered cubic
مغناطیس	پارامغناطیس
مقاومت الکتریکی	(20 °C) 53.4 nΩ·m
رسانایی گرمایی	(300 K) 138 W·m−1·K−1
انبساط گرمایی	(25 °C) 4.8 µm·m−1·K−1
مدول یانگ	329 GPa
مدول شیر	126 GPa
مدول باک	230 GPa
نسبت پواسون	0.31
سختی موس	5.5
سختی ویکر	1530 MPa
سختی برینل	1500 MPa
عدد کاس	7439-98-7
پایدارترین ایزوتوپ‌ها
مقاله اصلی ایزوتوپ‌های مولیبدن
iso NA نیمه عمر DM DE (MeV) DP 92Mo 14.84% 92Mo ایزوتوپ پایدار است که 50 نوترون داردs 93Mo syn 4×103 y ε - 93Nb 94Mo 9.25% 94Mo ایزوتوپ پایدار است که 52 نوترون داردs 95Mo 15.92% 95Mo ایزوتوپ پایدار است که 53 نوترون داردs 96Mo 16.68% 96Mo ایزوتوپ پایدار است که 54 نوترون داردs 97Mo 9.55% 97Mo ایزوتوپ پایدار است که 55 نوترون داردs 98Mo 24.13% 98Mo ایزوتوپ پایدار است که 56 نوترون داردs 99Mo syn 65.94 h β− 0.436, 1.214 99mTc γ 0.74, 0.36, 0.14 - 100Mo 9.63% 7.8×1018 y β−β− 3.04 100Ru

مولیبدن

مولیبدن عنصر 42 با معادل انگلیسی molybdenum نماد: Mo

خواص

مولیبدن عنصر فلزی با عدد اتمی ۴۲، در گروه VIB و دوره پنجم جدول تناوبی جای دارد.جرم اتمی 95.94٬ظرفیتها 2٬3٬4٬5٬6 داراری هفت ایزتوپ پایدار است.

مشخصات

فلز خاکستری یا گرد سیاه.به صورت آزاد در طبیعت یافت نمی‌شود .کانیهای آن به صورت مولیبدنیت(فرمول:MoS₂)در طبیعت یافت می شود.عنصری ضروری است برای تغذیه گیاه.در اسید هیدروکلریک یا هیدروفلوئوریک٬هیدروکسید سدیم٬آمونیاک یا اسید سولفوریک رقیق نامحلول است٬بااسید سولفوریک یا نیتریک گرم و غلیظ و اسید کلریدریک جوشان واکنش می‌دهد٬در آب نامحلول است.جرم حجمی 10.298889 ٬نقطه ذوب 2610 ٬نقطه جوش 5560.مولیبدن به صورت شبکه مکعبی مرکز پر متبلور می‌شود.دارای سمیت ضعیف است.

احتیاط

به صورت گرد اشتعال پذیر می‌باشد خورنده دارای وزنی بسیارسنگین

طرز تهیه

احیای آلومینیوترمی٬هیدروژن٬کوره الکتریکی اکسید مولیبدن(III) یا مولیبدات آمونیم.برای استخراج آن مولیبدنیت را تشویه می‌کنند و به صورت اکسید در می‌آورند.اکسید حاصل را در کوره‌های الکتریکی به کمک زغال احیا می‌کنند.

شکلهای قابل دسترس

شمش٬میله٬سیم٬گرد٬شمش(از گرد)٬ورقه‌های بسیار شکل پذیر٬فشرده٬همچنین به صورت بلورهای بزرگ منفرد

کاربرد

عامل آلیاژکننده در فولاد و چدن برای افزایش استحکام و مقاومت آنها٬آلیاژ آن با تنگستن جای پلاتین را می‌گیرد.به عنوان آنتی کاتد در لوله روتنگن به کار می‌رود٬ماده رنگی برای جوهرهای چاپ٬۲۲۲رنگها و سرامیک٬کاتالیزور٬روان کننده جامد٬قسمت‌های موشکها و هواپیماها٬راکتورها٬پره‌های توربین٬ریختن تحت فشار آلیاژهای مس٬باتریهای ویژه٬تهیه آلیاژها و فولادهای ویژه.

منابع

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ مولیبدن موجود است.

کتاب فرهنگ عناصر نوشته سید رضا آقاپور مقدم