منی

برای دیگر کاربردها، منی (ابهام‌زدایی) را ببینید.

با اسپرم اشتباه نشود.

منی انسان

گُشناب یا منی که در زبان یونانی به آن اسپرما، در لاتین Semen و در انگلیسی به آن Semen یا Seminal fluid می‌گویند، یک شاره آلی است که در انسان از اسپرم و ترشحات مجاری آن، ترشحات پروستات و ترشحات غددی که در کنار ریشهٔ آلت مرد قرار دارند، ساخته شده‌است. این مایع از اندام‌های جنسی مردانهٔ انسان و یا جانوران هرمافرودیت ترشح می‌شود و می‌تواند با تخمک جنس ماده فرایند لقاح را برقرار کند.

این ترشحات دربردارند هٔ پروتئازها، آنزیم‌ها و مواد قندی مانند فراکتوز است که برای تغذیه و ادامهٔ حیات سلول‌های اسپرم مورد نیاز اند همچنین این مواد محیطی را برای سلول‌های اسپرم فراهم می‌کنند که آن‌ها بتوانند درون آن جابجا شوند یا به عبارت دیگر شنا کنند (swim). بوی خاصی که از آب منی متصاعد می‌شود به دلیل همین ترکیبات است.

تولید اسپرماتوزوم (منی) توقفی ندارد. امّا در عضو کوچک بالای هر بیضه و مجاری اسپرم (اپیدیدیم) جمع می‌شود و ممکن است تا ماه‌ها همانجا بماند بدون آنکه قدرت باروری خود را کاملا از دست بدهد و تنها با انجام نزدیکی، خود ارضائی و یا احتلام در خواب به بیرون از بدن منتقل می‌شوند.

یکی از جاهایی که منی در آن ساخته می‌شود، غده وزیکولی است. این غده در لگن خاصره قرار دارد. فرایند جنسی که به بیرون ریخته شدن منی از بدن منتهی می‌شود انزال می‌گویند.

منی سالم دارای ۱۲۰ تا ۶۰۰ میلیون اسپرم در هر نوبت انزال است. مایع منی علاوه بر اسپرم دارای آب, قندهای ساده, مواد قلیایی (برای محافظت در مقابل محیط اسیدی میزراه مرد و محیط اسیدی واژن زن است. همچنین در مایع منی موادی به نام پروستاگلندین‌ها هستند که سبب انقباض رحم ولوله‌های تخمدانی می‌شوند. علاوه بر این موادی از قبیل ویتامین C, روی و کلسترول نیز در مایع منی وجود دارند.

در ادیان

منی در قرآن

سوره قیامه آیه ۳۷: (أَلَمْ یَکُ نُطْفَةً مِّن مَّنِیٍّ یُمْنَی)آیااو (انسان) نطفه‌ای از منی که در رحم ریخته می‌شود نبود

از نگاه کاراندام‌شناسی

لقاح درونی و بیرونی

بسته به گونهٔ زیستی سلول جنسی مردانه (اسپرم) فرایند لقاح با تخمک را به صورتی درونی یا بیرونی برقرار می‌کند. در لقاح بیرونی، سلول مردانه به صورت مستقیم و در بیرون اندام‌های جنسی زنانه با تخمک رابطه برقرار می‌کند. برای نمونه ماهی ماده تخمک‌های خود را در محیط آبی خود می‌ریزد و در همان محیط میان تخمک و سلول‌های مردانهٔ ماهی نر، لقاح صورت می‌گیرد.

در لقاح درونی، این فرایند درون اندام‌های جنسی زنانه و پس از آمیزش جنسی روی می‌دهد. در جانوران کم‌مهره مانند دوزیستان، خزندگان، پرندگان و تک‌سوراخیان پستاندار، آمیزش جنسی به نتیجه نمی‌رسد مگر آنکه روزنهٔ بدن (به انگلیسی: Cloaca)‏ جنس نر و ماده با هم ارتباط فیزیکی پیدا کند (این همان روزنهٔ خروج ادرار و مدفوع است). در کیسه‌داران و جفت‌داران آمیزش جنسی از راه مهبل روی می‌دهد.

مواد سازندهٔ منی انسان

در طول فرایند انزال، سلول‌های جنسی مردانه از مجراهای انزال می‌گذرند و با مایع‌های ترشح شده از غدهٔ وزیکولی، پروستات و غده‌های بولبورترال (به انگلیسی: bulbourethral glands)‏ مخلوط می‌شود تا مایع منی را بسازد. مادهٔ ترشح شده از غدهٔ وزیکولی زرد رنگ و سرشار از فروکتوز و چند مادهٔ دیگر است و روی هم ۷۰٪ از منی انسان را تشکیل می‌دهد. مایع ی دفع شده از پروستات که تاثیر گرفته از دی‌هیدروتستوسترون است، مایعی است سفید رنگ (گاهی شفاف)، رقیق و دربردارندهٔ پروتئاز، اسید سیتریک، اسید فسفاتاز و چربی‌ها است. مادهٔ ترشح شده از غده‌های بولبورترال، مایعی شفاف است که باعث روان تر شدن میزراه می‌شود.

پلاسمای منی در انسان از بازهٔ گسترده‌ای از ترکیب‌های آلی و معدنی ساخته شده‌است.

پلاسمای منی مواد غذایی و همچنین فضای حفاظتی مورد نیاز برای اسپرم را فراهم می‌کند تا در سفرش در مجراهای جنسی زنانه آسیب نبیند. محیط مهبل در شرایط معمولی به شدت اسیدی (اسید لاکتیک)، با لزجت و پر از سلول‌های ایمنی است برای همین این محیط برای سلول‌های اسپرم بسیار خشن و نامناسب است. ترکیبات به کار رفته در پلاسمای منی کمک می‌کند تا این میزان خشونت محیط در برابر اسپرم جبران شود. آمین‌های پایه مانند پوترسین، اسپرمین، اسپرمیدین و کاداورین دلیل بو و مزهٔ ویژهٔ منی اند. این پایه‌های آلکالینی با محیط خشن مجراهای جنسی زنانه در اندرکنش قرار می‌گیرد و از DNA درون اسپرم حفاظت می‌کنند.

مواد سازنده و عضوهای همکار در ساخت منی عبارتند از:

غده	تقریب به درصد	توضیح
بیضه	۲–۵٪	تقریبا میان ۲۰۰ تا ۵۰۰ میلیون اسپرمی که در بیضه تولید می‌شود در هر انزال به بیرون ریخته می‌شود. اگر مردی لوله‌های خود را بسته باشد (وازکتومی)، اسپرمی در منی او یافت نمی‌شود.
غده وزیکولی	۶۵–۷۵٪	اسیدهای آمینه، سیترات، آنزیم‌ها، گروه فلاوین، فروکتوز (۲ تا ۵ میلی‌گرم در هر میلی‌لیتر از منی، منبع اصلی انرژی سلول‌های اسپرم که کاملا بر پایهٔ قندها است.)، فسفریلکولین، پروستاگلاندین، پروتئین و ویتامین ث
پروستات	۲۵–۳۰٪	اسید فسفاتاز، سیتریک اسید، فیبرینولیزین، آنتی ژن ویژهٔ پروستات, پروتئازها، روی (در مردان سالم، به اندازهٔ ۱۳۵±۴۰ میکروگرم در هر میلی‌لیتر از منی، روی پیدا می‌شود. روی به پایدار شدن DNA- دربردارندهٔ کروماتین در سلول اسپرم، کمک می‌کند. کمبود روی باعث آسیب پذیر شدن اسپرم می‌شود و درنتیجه احتمال باروری پایین می‌آید؛ همچنین کمبود روی بر اسپرماتوژنز تاثیر منفی می‌گذارد.)
غده‌های بولبورترال	زیر ۱٪	گالاکتوز، مخاط (با ایجاد فضایی با لزجت کمتر، کمک می‌کند تا جابجایی اسپرم در مهبل و دهانهٔ رحم آسان تر شود و اسپرم‌ها بتوانند درون منی شنا کنند و از آن به بیرون نروند. علت ژله مانند بودن منی و چسبندگی آن نیز همین است.)، سیالیک اسید و مذی

گزارشی از سازمان بهداشت جهانی که در سال ۱۹۹۲ منتشر شد، می‌گوید که به طور معمول منی در انسان حجم ۲ میلی‌لیتر و pH برابر با ۷٫۲ تا ۸ دارد. غلظت اسپرم در آن ۲۰×۱۰^۶ اسپرم در هر میلی‌لیتر (گاهی بیش از این مقدار) و شمار اسپرم‌ها ۴۰×۱۰^۶ اسپرم در هر انزال است (گاهی بیش از این مقدار)، همچنین تحرک ۵۰٪ یا بیشتر، با پیشروی رو به جلو (دسته‌های a و b)، و تحرک ۲۵٪ یا بیشتر با پیشروی سریع (دستهٔ a) در مدت ۶۰ دقیقه از انزال

ظاهر و ثبات منی در انسان

وجود خون در منی

این مایع در حالت کلی شفاف است و به رنگ‌های سفید، خاکستری و گاهی با ته رنگ زرد دیده می‌شود. در صورتی که خون در منی باشد به رنگ صورتی یا قرمز در می‌آید به این وضعیت هماتوسپرمیا گفته می‌شود که در صورت ادامهٔ این نشانه‌ها حتما باید به پزشک مراجعه کرد. وجود خون در منی یا هماتوسپرمیا با چشم عادی قابل درک نیست (با کمک میکروسکوپ قابل دیدن است) وجود خون در منی می‌تواند به دلیل التهاب، عفونت، بسته شدن و یا وجود زخم در دستگاه تناسلی مرد باشد همچنین در صورت وجود مشکلی در میزراه، بیضه، اپیدیدیم یا پروستات ممکن است در منی خون دیده شود. این مشکل معمولا با درمان‌های ساده و آنتی‌بیوتیک قابل حل است اما در صورت ادامه باید نمونهٔ منی، آزمایش شود و دیگر اندام‌های جنسی هم باید مورد معاینه قرار گیرند.

کیفیت

نوشتار اصلی: کیفیت منی‎

کیفیت منی از روی توان آن در ایجاد لقاح سنجیده می‌شود. بنابراین این مطلب سنجشی است از توان مرد در ایجاد باروری. آنچه باعث ایجاد باروری می‌شود سلول جنسی مردانه (اسپرم) است پس سنجش کیفیت منی به شمار سلول‌های جنسی مردانه و کیفیت آن‌ها بستگی دارد. منی باید حجم کافی داشته باشد(۳ میلی لیتر). اسپرم‌های درون آن فعالیت داشته باشند(۵۰% فعال پس از ۲ ساعت). دارای قدرت نفوذ به درون تخمک داشته باشند. مایع منی معمولا در عرض ۱ ساعت به صورت مایع در می‌آید. PH استاندارد: بین ۷ تا 8.

خوردن منی

برخی از دلایل بعلیدن منی انسان یا سایر، می‌تواند ارضای جنسی یا بعضی از فواید جسمی و یا روحی و روانی آن باشد. اخیرا یک مطالعه نشان داده‌است که سکس دهانی و بلعیدن منی بعلت وجود آنتیژن‌های فراوان در اسپرم می‌تواند در زنان به داشتن یک بارداری سالم تر و بی خطرتر کمک کند. همچنین تحقیقات روانشناسی نشان داده بلعیدن منی در زنان، باعث کاهش اضطراب، استرس و افسردگی می‌شود. تاثیرات این امر در مردان نامشخص است.

دیدگاه‌های فرهنگی و اعتقادی

در کشور گینه نو در بسیاری از قبایل از جمله سامبیا و اتورو آیینی وجود دارد که افراد جوان تر قبیله (پسران) باید با ریش سفیدان قبیله سکس دهانی انجام داده و منی آنها را ببلعند آنها معتقدند که این امر باعث کامل و بالغ شدن جوانان قبیله می‌شود و بر این باورند که اسپرم، طبیعت و وجود ریش سفید قبیله‌است از این رو آن را مایعی مقدس میدانند.

استفاده در کلیسا

پدر اپیفانیوس، پدر کلیسای سالامیس (واقع در یونان امروزی) در قرن چهارم میلادی بوده‌است آورده‌است که برخی از فرقه‌ها از جمله بوربری‌ها و جنوستیک‌ها از منی بعنوان Body of Christ و مایع مقدس در کلیسا استفاده می‌کردند. اگرچه نوشته‌هایی جداگانه از این دو فرقه بدست آمده که بشدت این قضیه را محکوم می‌کند.

در پورنوگرافی

در پورنوگرافی شیوه‌ای بنام گوکان وجود دارد که درآن پس از سکس دهانی، چند مرد (معمولا ۴ تا ۵ نفر یا بیشتر) اسپرم خود در ظرفی می‌ریزند و سپس شریک جنسی ظرف پر از منی را سر می‌کشد. گوکان ریشه‌ای ژاپنی دارد (ترجمه برگردان آن به انگلیسی Gulp است که معنی آن همان صدای ناشی از خوردن مایعات می‌باشد) که دردهه ۸۰ میلادی در صعنت پورنوگرافی این کشور شکل گرفت و هم اکنون در بسیاری از فیلم‌های پورن کشورهای متخلف مرسوم است.

جستارهای وابسته

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ منی موجود است.

• اسپرم
• یاخته تخم (سلول تخم)
• اسپرماتوژنز
• مذی