کربن مونوکسید

کربن مونوکسید
Preferred IUPAC name Carbon monoxide
نام‌های دیگر	Carbon monooxide Carbonous oxide Carbon(II) oxide Carbonyl
شناساگرها
CAS	630-08-0 Y
پاب‌کم	281 Y
کم‌اسپایدر	275 Y
UNII	7U1EE4V452 Y
شماره EINECS	211-128-3
شماره UN	1016
KEGG	D09706 Y
MeSH	Carbon+monoxide
ChEBI	CHEBI:17245 Y
شماره RTECS	FG3500000
بیلشتین	3587264
Gmelin Reference	421
Jmol-3D images	Image 1
SMILES [C-]#[O+]
InChI InChI=1S/CO/c1-2 Y Key: UGFAIRIUMAVXCW-UHFFFAOYSA-N Y InChI=1/CO/c1-2 Key: UGFAIRIUMAVXCW-UHFFFAOYAT
خصوصیات
فرمول شیمیایی	CO
جرم مولی	‎ 28.010 g/mol
شکل ظاهری	colourless gas
بوی	odorless
چگالی	789 kg/m3, liquid 1.250 kg/m3 at 0 °C, 1 atm 1.145 kg/m3 at 25 °C, 1 atm
دمای ذوب	‎−205.02 °C, 68 K, -337 °F
دمای جوش	‎−191.5 °C, 82 K, -313 °F
محلول در آب	27.6 mg/1 L (25 °C)
محلول	soluble in کلروفرم, استیک اسید, اتیل استات, اتانول, هیدروکسید آمونیوم, بنزن
ضریب شکست (nD)	1.0003364
قطب‌ها	0.122 D
ترموشیمی
آنتالپی استاندارد تشکیل ΔfHo298	−110.5 kJ·mol−1
آنتروپی مولار استاندارد So298	198 J·mol−1·K−1
خطرات
برگه داده‌های ایمنی ماده	ICSC 0023
EU Index	006-001-00-2
طبقه‌بندی EU	Highly flammable (F+) Very toxic (T+)
شماره ایمنی	R۶۱ R۱۲ R۲۶ R48/23
شماره نگهداری	S53 S45
لوزی آتش	4 4 2
دمای اشتعال	−۱۹۱ سانتیگراد (الگو:Convert/K °F)
دمای آتش‌گیری خودبه‌خود	۶۰۹ سانتیگراد (الگو:Convert/K °F)
ترکیبات مرتبط
مرتبط با carbon oxides	کربن دی‌اکسید کربن سابوکسید Oxocarbon
Y (verify) (what is: Y/N?) تمامی داده‌ها مربوط به شرایط استاندارد(در  °C۲۵ و  kPa۱۰۰) است، مگر آنکه خلاف آن ذکر شده باشد.
Infobox references

۱۱۲/۸ پیکومتر فاصلهٔ میان کربن و اکسیژن است.

فرتور شبیه سازی شدهٔ سه‌بُعدی.

کربن مونوکسید، (با فرمول شیمیایی CO)، گازی است که بر اثر ناقص سوختن کربن بوجود می‌آید. این گاز بسیار سمی است اما رنگ و بوی خاصی ندارد. به همین دلیل کربن مونوکسید قاتل نامریی نامیده می شود. میل ترکیبی کربن مونوکسید با هموگلوبین خون حدود 300 برابر بیشتر از میل ترکیب گاز اکسیژن است. جالب است بدانید که در خون همه ی ما حدود 5 درصد کربن مونوکسید وجوددارد اما اگر این مقداربه 20 درصد برسد باعث مرگ ما خواهد شد. وقتی کربن مونوکسید وارد سیستم تنفسی شخصی شود بلافاصله با گلبول های قرمز شخص وار واکنش شده و باعث می شود تا اکسیژن کمتری به اعضای بدن برسد که اولین عارضه ی این مساله خواب آلودگی و احساس خستگی مفرط می باشد. در این حات اعضای بدن کزکز کرده و اگر بدن شخص حساس باشد دچار خونریزی بینی می شود. اگر شخص سعی کند سرپا بایستد دچار سرگیجه به همراه حالت تهوع شده و چشمها در این حالت اغلب سیاهی می رود. در ادامه ممکن است شخص دچار بیهوشی شود. یکی از نشانه های مسمومیت با کربن مونوکسید این است که وقتی شخص محیط خود را تغییر می دهد بهبود یافته و در قرار گرفتن مجدد در محیط دچار حالات قبلی میگردد. اگر غلظت کربن مونوکسید در خون بیشتر از 30 درصد شود ضربان قلب شخص نیز افزایش می یابد. در غلظت های بیش از 40 درصد اختلالت حرکتی، سرگیجه، کاهش حافظه و ناتوانی در حرکت اندام ها می شود. تمامی وسایل و دستگاه‌هایی که وظبفه سوزاندن چیزی را دارند (مانند یک بخاری گازی یا نفتی، یک آب‌گرم‌کن و یا حتی موتور یک خودرو) تا حدودی مونواکسیدکربن تولید می‌کنند، میزان این تولید به شرایط احتراق (سوختن) بستگی دارد؛ هرچه میزان اکسیژن در هنگام سوختن کمتر باشد بخش بیشتری از کربن‌ها دچار ناقص سوزی می‌شوند و به جای دی‌اکسید کربن (CO_۲) مونواکسیدکربن تولید می‌کنند.

افرادی که در یک فضای سربسته در معرض استنشاق این گاز قرار می‌گیرند ابتدا احساس کرختی و خواب آلودگی می‌کنند و در صورتی که هرچه سریعتر مکان را ترک نکنند و یا هوای تازه تنفس نکنند دچار بیهوشی و در نهایت خفگی می‌شوند.

برای دوری از خطرات همین گاز است که مدام توصیه می‌شود برای بخاری‌های گازی منازل حتماً از دودکش‌های کلاهک دار استفاده شود. کربن مونوکسید از هوا سبکتر می باشد و در قسمت های فوقانی محل های سرپوشیده بیشتر تجمع می کند. در کربن مونوکسید یک پیوند سه گانه کربن را به اکسیژن متصل می نماید که طول آن حدود 112.8 پیکومتر می باشد.

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ کربن مونوکسید موجود است.