منبع دست اول

منابع اولیه منابع نزدیک به یک واقعه هستند. مثلاً گزارش شاهد عینی یک تصادف و همچنین خلاصهٔ سخنرانی رهبری جمهوری اسلامی که توسط بیت رهبری منتشر می‌شود منبع‌های اولیه‌اند. منابع اولیه اطلاعات یا داده‌ها را عرضه می‌کنند: مثل مصنوعات و اشیاء باستان‌شناختی فیلم ویدئو، عکس، اسناد تاریخی مثل خاطرات، آمار، گزارش استماع‌های دادرسی، محاکمه‌های قضایی یا مصاحبه‌ها؛ نتایج جدول‌بندی‌شدهٔ آمارگیری‌ها و پرسشنامه‌ها؛ آثار فلسفی اولیه؛ متون مقدس مذهبی؛ اسناد و مضبوطات آزمایشگاهی(مثل پزشکی قانونی) یا مشاهدات بازرسان؛ اسناد مشاهدات می‌دانی؛ آثار هنری یا تخیلی مانند اشعار، نمایشنامه‌ها، رمان‌ها، تصاویر متحرک، ویدوها، و برنامه‌های تلویزیونی. نکته مهم این است که منابع اولیه شامل نوشته‌های اشخاص نزدیک به ماجرایی که پیرامون آن می‌نویسید، می‌شود و بیانگر یک نگاه از درون به یک دوران تاریخی خاص، یک اثر هنری، یک تصمیم سیاسی و غیره هستند.

در تاریخنگاری

بخش عمده‌ای از تحصیلات یک تاریخنگار بر روی تشخیص دادن منابع اولیه از منابع ثانویه‌است. هنوز در مورد تعریفی صریح از منبع اولیه اختلاف نظر وجود دارد. با این حال تاریخنگاران قائل به چنین تقسیم بندی می‌باشند. مارویک منبع اولیه را منبعی تعریف می‌کند که متعلق به دوره‌ای است که تاریخ نگار مشغول بررسی آن است. اما منبع ثانویه آثاری است که بعدها توسط تاریخنگارانی که به گذشته می‌نگرند نگاشته شده‌است. منابع اولیه آثاری باستانی هستند و شواهدی بازمانده از گذشته، هر چند بسیاری از منبع‌های اولیه ممکن است بسیار پس از اتفاق یک حادثه نگاشته شده باشد.