مقل

مقل ارزق

مقل، یا مقل ازرق (به انگلیسی Bdellium) شیره رزینی است و به عربی قفر و در طب سنتی با نام‍‍های مقل و مقل الیهود نام برده شده‌است. این شیره از درختان خانوادة Burseraceae جنس Commiphora گرفته می‌شود و انواع مختلفی دارد که معروفترین گونه‌ای است به نام علمی Commiphora mukul (Hook. Ex Stocks) Engl که مقل ارزق از این گونه گرفته می‌شود.

مشخصات

تمام انواع مقل از نظر طعم تلخ هستند. نوعی از آن به رنگ مایل به سرخ است که مقل ارزق نامیده می‌شود. نوع دیگری از آن را که زرد رنگ است و «مقل الیهود» نامیده می‌شود یهودی‌ها به عنوان بخور معطر استفاده می‌کنند.
درخت مقل مناطق گرمسیر هندوستان در میسور، دکان، خاندش، سند و بلوچستان می‌روید.

ترکیبات شیمیایی

در مقل ارزق علاوه بر صمغ و رزین در حدود ۴۵/۱ درصد اسانس وجود دارد. اسانس‌های روغنی رزین آن دارای میرسن، دی میرسن و پولی میرسن می‌باشد. ضمناً در صمغ آن مقداری از قندها و آلدوبیورونیک اسید یافت می‌شود.

تصفیه

مقل موجود در بازار دارای آغشته گی‌هایی به پوست خود درخت و خاشاک می‌باشد که قبل از مصرف آن در قرابادین باید با حلال حل و صاف و دوباره در حمام ماریه خشک گردد.

خواص

مزاج مقل طبق نظر حکمای طب سنتی خیلی گرم و خشک است. در هند از صمغ رزینی آن به عنوان قابض، ضدعفونی کننده، داروی سینه‌ای و برای افزایش نیروی جنسی، غنی کردن خون، بادشکن و قاعده آور استفاده می‌شود. ضمناً در موارد مارگزیدگی وعقرب گزیدگی نیز کاربرد شفابخشی دارد.

جستارهای وابسته

• پزشکی سنتی

منابع

کتاب‌ها

• میرحیدر، حسین. معارف گیاهی. ج. ۶. چاپ اول. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۷۳. ۶۴۷.