حروف مقطعه

حروف مقطعه، (حرف‌های گسسته از هم) حروفی هستند که در ابتدای برخی از سوره‌های قرآن آمده‌است. حروف مقطعه در ابتدای ۲۹ سوره از سوره‌های قرآن آمده و مجموعاً ۷۸ حرف است که با حذف مکررات، ۱۴ حرف می‌شود. حروف مقطعه همیشه جزء کلمات اسرارآمیز محسوب شده و دانشمندان اسلامی و مفسران، برای آن، نظرات گوناگونی داده‌اند.

فهرست حروف

این ۲۹ حرف (که بدون تکرار ۱۴ تا می‌شود) به قرار زیر است:

ردیف	حروف مقطعه	سوره
۱	الم	بقره، آل عمران، عنکبوت، الروم، لقمان، السجده
۲	المص	الاعراف
۳	الر	یونس، هود، یوسف، ابراهیم، الحجر
۴	المر	الرعد
۵	کهیعص	مریم
۶	طه	طه
۷	طسم	الشعراء، القصص
۸	طس	النمل
۹	یس	یس
۱۰	ص	ص
۱۱	حم	غافر، فصلت، الزخرف، الدخان، الجاثیه، الاحقاف
۱۲	حم عسق	الشوری
۱۳	ق	ق
۱۴	ن	القلم

و نیز با حذف حروف تکراری ۱۴ حرف باقی می‌ماند:

ا

ح

ر

س

ص

ط

ع

ق

ک

ل

م

ن

ه

ی

و با کنار هم قرار دادن آن‌ها جملاتی ساخته می‌شود:

• «علی صراط حقّ نُمْسِکُه»؛ علی راه حق است و ما راهش را می‌پیمائیم؛
• «صراط علی حق نمسکه»؛ راه علی حق است که ما به آن تمسک جسته‌ایم.

بنا به توصیه علمای شیعه، نباید این حروف را بدون دلیل و منطق طوری تفسیر کرد که رنگ و بوی مذهبی داشته باشد چون در آن صورت معتقدین هر مذهبی می تواند این حروف را به نفع مذهب خود تفسیر نماید که این کار درستی نخواهد بود .

تبیین

تبیین این حروف از آغاز تاریخ تفسیر تاکنون همواره توجه مفسران و قرآن پژوهان را به خود معطوف داشته و نظرات مختلف معروف پیرامون حروف مقطعه از این قرار است:

• حروف مقطعه از نوع متشابهات قرآنی است که علم آن مخصوص به خداوند است
• حروف مقطعه از ناحیه خدا، سوگندهایی است مبنی بر این که این کتاب از سوی او است
• این حروف در واقع رمز و سری میان خدا و پیامبر اسلام است که تنها پیامبر و افراد پاک می‌توانند از آنها آگاهی یابند
• حروف مذکور، برای آگاه نمودن پیامبر از نزول وحی و تمایز آن از سخنان بشری نازل شده‌است
• با تدبر در سوره‌های دارای حروف مقطعه مشترک، روشن می‌شود که مضامین و سیاق آنها، با یکدیگر مشابه و متناسب است

گفتنی است تفاسیر دیگری نیز درباره «حروف مقطعه»، از جانب قرآن‌پژوهان ارائه گشته و روایات زیادی نیز در این‌باره نقل شده‌است.

منابع

• سیداحمد مستنبط. قطره‌ای از دریای فضائل اهل بیت (ع) ترجمه کتاب نفیس «القطره». ترجمهٔ محمدحسین رحیمیان. نشر الماس، ۱۳۸۱. شابک ‎۱-۰۷-۷۷۵۳-۹۶۴. 
• عبدالله جوادی آملی. تسنیم: تفسیر قرآن کریم. قم: اسراء، ۱۳۸۵. شابک ‎۹۶۴-۵۹۸۴-۴۸-۳.