معرف بندیک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

معرف بندیک (که به نام‌های محلول بندیک یا آزمایش بندیک نیز خوانده می‌شود) (به انگلیسی: Benedict's reagent) یک معرف شیمیایی می‌باشد که به خاطر یک شیمیدان آمریکایی به نام استنلی روزیتر بندیک به این نام خوانده می‌شود.

از معرف بندیک به عنوان نشانگر برای حضور قندهای احیا کننده استفاده می‌شود که شامل همهٔ منوساکاریدها و بسیاری از دی ساکاریدها مثل لاکتوز و مالتوز می‌باشد. معمولأ از آزمایش بندیک برای مشخص کردن حضور آلدهیدها و آلفاهیدروکسی کتون‌ها همانند مواردی که در برخی کتوزها وجود دارد. با این حال اگرچه فروکتوز که یک کتوز هست اکیدأ یک قند احیا کننده نیست اما به عنوان یک آلفاهیدروکسی کتون بوده و جواب مثبت به آزمایش می‌دهد زیرا به آلدوزهایی چون گلوکز و مانوز تبدیل می‌شود با تغییر در گروه عاملی خود. .[۱]

سولفات مس موجود در محلول بندیک با قندهای احیاگر وارد واکنش می‌شود. محلول بندیک می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد تا اگر قندی مثل گلوکز در ساختار نشاسته هست مشخص شود. یک لیتر از معرف بندیک از ۱۰۰ گرم سدیم کربنات بدون آب، ۱۷۳ گرم سدیم سیترات و ۱۷٫۳ گرم مس (دو ظرفیتی) سولفات پنج آبه.[۲] معمولأ به جای محلول فهلینگ مورد استفاده قرار می‌گیرد.

معرف بندیک متشکل از یون مس دو ظرفیتی (آبی رنگ) بوده که به یون مس یک ظرفیتی احیا می‌شود و به صورت اکسید مس (یک ظرفیتی) (رسوب قرمز رنگ نامحلول در آب) ته‌نشین می‌شود.

واکنش شیمیایی[ویرایش]

برای آزمایش حضور مونوساکاریدها و قندهای دی ساکارید احیا کننده در غذا از نمونهٔ غذایی نامحلول در آب و مقدار کمی معرف بندیک استفاده می‌کنیم. در طول بن‌ماری، که معمولأ بین ۴ تا ۱۰ دقیقه می‌باشد، محلول باید به سمت رنگ‌های آبی (فاقد گلوکوز)، سبز، زرد، نارنجی، قرمز و سپس به آجری یا قهوه‌ای (حداکثر مقدار گلوکوز) پیشرفت کند. تغییر رنگ نشان دهنده درصد گلوکوز می‌باشد. دی ساکاریدهای معروف لاکتوز و مالتوز مستقیمأ توسط معرف بندیک شناسایی می‌شوند زیرا هر کدام دارای یک گلوکوز با یک کربن آنومر آزاد بعد از ایزومری‌شدن، هستند.

ساکاروز (شکر) متشکل از دو قند (گلوکز و فروکتوز) می‌باشد که با پیوند او-گلیکوزیدی به یکدیگر متصل‌شده و فاقد هیچگونه ساختار آلدهیدی در گلوکز یا آلفاهیدروکسی کتونی در فروکتوز (کربن آنومر آزاد) می‌باشد به همین دلیل ساکاروز به معرف بندیک پاسخ نمی‌دهد و یک قند غی‌احیاکننده می‌باشد.

ساکاروز به صورت غیر مستقیم سبب مثبت شدن تست بندیک می‌شود اگر قبل از آزمایش تحت اسید هیدروکلریک رقیق و گرما قرار بگیرد، اگرچه بعد از اینکار دیگر ساکاروز نیست. اسید و گرما پیوندهای او- گلیکوزیدی را در ساکاروز طی فرآیند هیدرولیز می‌شکند. محصولات تجزیهٔ ساکاروز، گلوکوز و فروکتوز، هر دو همان‌گونه که در بالا گفته‌شد، توسط معرف بندیک شناسایی می‌شوند.

نشاسته نسبت به معرف بندیک، به علت وجود نداشتن کربن‌های آنومر آزاد در انتهای زنجیره واکنش نشان نمی‌دهد یا بسیار کم واکنش می‌دهد. اینوزیتول نمونه دیگری از یک کربوهیدرات می‌باشد که به آزمایش جواب منفی می‌دهد.

معرف بندیک می‌تواند در آزمایش‌های شناسایی گلوکز در ادرار مورد استفاده قرار گیرد. وجود گلوکز در ادرار یکی از علایم دیابت شیرین می‌باشد. بعد از اینکه مشخص شد یک قند احیا کننده در ادرار وجود دارد حال نوبت به انجام آزمایشی جهت شناسایی نوع قند موجود در ادرار می‌باشد. فقط گلوکز می‌باشد که نشان‌دهندهٔ دیابت است.

نتیجه مشاهده آزمایش
قند احیاکننده‌ای مانند گلوکز حضور دارد رنگ‌های قرمز یا سبز یا زرد حاصل شد محلول آبی مجهول + ۳میلی لیتر محلول بندیک چند دقیقه بن ماری و بعد خنک کردن
قند احیا کننده حضور ندارد محلول بدون تغییر رنگ باقی ماند محلول آبی مجهول + ۳میلی لیتر محلول بندیک چند دقیقه بن ماری و بعد خنک کردن

معرف کمی[ویرایش]

از معرف کمی بندیک استفاده می‌شود تا مشخص شود چه مقدار قند احیاکننده موجود است. این محلول به جای رسوب قرمز به شکل رسوب سفید رنگ در‌آمده و می‌توان از آن در تیتراسیون استفاده کرد. تیتراسیون برای درجه‌بندی بهتر است به جای نمونه با گلوکز ۱% تکرار شود.

در ادامه ببینید[ویرایش]

چند محرک اکسید‌کننده

چند معرف احیاکننده

منابع[ویرایش]