معاونت پرورش استعدادهای درخشان

آرم معاونت پرورش استعداد‌های درخشان

دبیرستان پیش دانشگاهی علامه حلی واقع در خیابان شهيد بهشتی-تهران، یک نمونه از مدارس سمپاد

معاونت پرورش استعدادهای درخشان یکی از معاونت‌های مرکز ملی پرورش استعدادهای درخشان و دانش‌پژوهان جوان است. پیش از این، سازمان جداگانه سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان نام داشت. این معاونت نهادی است که بر امور تحصیلی دانش‌آموزان مستعد و با بهره هوشی بالا نظارت می‌کند. این سازمان را به اختصار سمپاد هم می‌گویند. اما در زبان عمومی و بین دانش آموزان به موسسه تیزهوشان معروف است. این سازمان دارای مدرسههای راهنمائی، دبیرستان و پیش دانشگاهی دخترانه و پسرانه در شهرهای پرجمعیت تر است. سمپاد دانش‌آموزان خود را در دو مقطع راهنمائی و دبیرستان از طریق آزمون‌های سراسری که عمدتاً مبتنی بر ارزیابی هوش، دانش ریاضیات و علوم است انتخاب می‌کند. گزینش در مدارس سمپاد بر اساس آزمون و در دو مقطع راهنمایی و دبیرستان برگزار می‌شود.

تاریخچه

در سال ۱۳۵۵ دو مرکز آموزش موسوم به تیزهوشان توسط دکتر برومند و زیر نظر مستقیم کارشناسان آموزشی آمریکایی پایه گذاری شد..

از انقلاب ۱۳۵۷ تا سال ۱۳۶۶ این دو مرکز دخترانه (علامه حلّی) و پسرانه (شهید اژه‌ای) زیر نظر دفتر کودکان استثنایی فعّال بودند، امّا هر لحظه امکان تعطیل شدن این مراکز وجود داشت. آموزگاران این دو مرکز اغلب دانش‌آموزان همین مراکز در دوران قبل از انقلاب ۱۳۵۷ بودند.

در سال ۱۳۶۶ اساسنامه سمپاد توسط میر حسین موسوی نخست وزیر وقت تصویب شد و این سازمان تحت نام سمپاد با ۲ مرکز و ۸۰۲ دانش آموز به آموزش و پرورش پیوست؛ و جایگاهی متسحکم تر یافت. مدارس پسرانه تهران به نام مدارس علامه حلی و مدرسه دختران تهران به نام فرزانگان نامیده شد. فارغ التحصیلان سمپاد عمدتا در دانشگاه‌ها قبول می‌شوند. بخش مهمی از این دانش آموزان در دانشگاه‌های واقع در تهران و در رشته‌های مهندسی پذیرفته می‌شوند. سمپاد تا چند سال پیش صرفاً در رشته‌های ریاضی-فیزیک آموزش می‌داد اما اخیراً رشته‌های دیگر را هم در حجمی محدود دائر کرده‌است.

در سال ۱۳۶۷، جواد اژه‌ای ریاست هیأت امنای سازمان را برعهده گرفت. در طول ۲۱ سال، این سازمان مدارس زیر مجموعهٔ خود را در استان‌های مختلف گسترش داد. طبق آخرین آمار، در سال تحصیلی ‎۱۳۸۳-۸۴، تعداد ۹۹ مرکز راهنمایی و ۹۸ دبیرستان تحت پوشش سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان بوده‌اند..

در اسفندماه ۱۳۷۹، با تصویب «قانون تجمیع» از سوی شورای عالی اداری، اختیار مدارس تحت پوشش سازمان تا حد زیادی خصوصاً در شهرستان‌ها به سازمان آموزش و پرورش استان واگذار شد. اکنون، رییس سازمان، براساس اجازه‌نامه‌ای از سوی وزیر آموزش و پرورش تنها بر مدارس تهران اعمال مدیریت می‌کند.

در سال ۱۳۸۷ جواد اژه‌ای برکنار شد. و محمد اعتمادی، عضو سابق هیئت امنا و رئیس اسبق دانشگاه صنعتی شریف، ریاست سمپاد را عهده دار شد. اما بعد از یک سال استعفا داد و سازمان مدتی را بدون مدیر سپری کرد. سرانجام در ۲۱ دی ماه سال ۱۳۸۸، با حکم آقای حاجی بابایی، وزیر آموزش پرورش، محمدعلی غفاری به ریاست سمپاد انتخاب شد. جواد اژه‌ای، صاحب امتیاز نشر سمپاد و سایت رسمی سازمان (nodet.net) بود و بعد از جداشدن اواز سازمان، نشر سمپاد از سازمان جدا شد و سازمان اقدام به تغییر سایت رسمی اش نمود. هم اکنون دو سایت سمپادپرتال و آموزش سمپاد به طور رسمی فعالیت می‌کنند اما این سایت‌ها نیز در اختیار سازمان نیستند و به طور شخصی ثبت شده‌اند. اماوزارت اموزش وپرورش برای ثبت نام هاواعلام نتایج آزمون‌های مراحل اول و دوم ورودی‌های تکمیلی و راهنمایی وگرفتن کارت ورود به جلسه آزمون‌های سازمان سایت[www.sampad.medu.ir]درسال ۱۳۸۸راه انداخت

در سال ۱۳۹۰‌با تصویب شورای عالی اداری سمپاد با باشگاه دانش‌پژوهان جوان ادغام شد و مرکز ملی تشکیل شد.

اختلاف نظر

از سال ۱۳۵۷ تا سال ۱۳۶۶ ابقا یا انحلال این سازمان در نهادهای حاکم مورد بحث بود. زیرا وجود این سازمان به نوعی تبعیض و مخالف عدالت اجتماعی و موجب فرار مغزها تلقی می‌شد. در یکی از سالهای قبل از انقلاب آزمایشگاه این مرکز به نفع یک مرکز دانشگاهی مصادره شد. در سال ۱۳۶۶ این سازمان زیر نظر آموزش و پرورش ابقا شد. در اسفندماه سال ۱۳۷۹ ادارهٔ مراکز خارج از تهران از این سازمان به آموزش پرورش هر استان واگذار شد. هر یک از این تغییرات در ساختار سازمان انتقادات فراوانی را برانگیخته‌است.

تحصن یازده بهمن

در زمستان ۱۳۸۸ عده‌ای از فارغ‌التحصیلان نامه‌ای دست‌نویس تهیه کردند و طی آن اعلام کردند که روز ۱۱ بهمن ۱۳۸۸ در تمام مراکز سمپاد دانش‌آموزان تحصن خواهند کرد و در شهر تهران نیز همه به مقابل اداره آموزش پرورش (واقع در خیابان سرپرست، جنب فرزانگان تهران) خواهند رفت. این تحصن برای اعتراض به وضعیت نابسامان مدارس سمپاد و لغو اختیارات این سازمان بود. با پخش این خبر در اینترنت، بسیاری از دانش‌آموزان و فارغ‌التحصیلان مطلع شدند و آمادگی خودشان را برای شرکت در تحصن اعلام کردند. دو روز مانده به برگزاری تحصن، طی یک فرآیند خرد جمعی، تصمیم بر آن شد که این تحصن لغو شود. دلیل عمده لغو تحصن، فضای ملتهب کشور بعد از انتخابات و نزدیکی آن به ۱۲ بهمن ماه بود. در روز ۱۱ بهمن تعداد زیادی از مامورین انتظامی در نزدیکی‌های دبیرستان فرزانگان تهران مستقر شدند. تعدادی مامور نیز در داخل دبیرستان بودند. مسئولین مدرسه در تمام کلاس‌های فرزانگان را بسته بودند و به دانش‌آموزان اجازه خروج از کلاس را نمی‌دادند. عده‌ای از مسئولین نیز در مقابل مدرسه ایستاده بودند تا اگر کسانی آمد، سریعا دورشان کنند.

مدارس سمپاد

استان آذربایجان شرقی

• دبیرستان شهید مدنی تبریز
• دبیرستان فرزانگان تبریز

‏* راهنمایی شهید مدنی تبریز

• راهنمایی فرزانگان تبریز
• راهنمایی و دبیرستان شهید بهشتی مراغه
• دبیرستان فرزانگان مراغه
• مرکز آموزش راهنمایی و دبیرستان علامه جعفری مرند
• مرکز آموزش راهنمایی و دبیرستان فرزانگان مرند
• راهنمایی و دبیرستان علامه طباطبایی بناب به ادرس [www.matb.ir]
• راهنمایی ودبیرستان دبیرستان فرزانگان بناب

استان آذربایجان غربی

• مرکز آموزشی راهنمایی/دبیرستان شهید بهشتی میاندوآب
• دبیرستان شهید دکتر بهشتی ارومیه
• دبیرستان فرزانگان ارومیه
• دبیرستان فرزانگان۲ ارومیه
• دبیرستان طلایه داران ارومیه

استان اردبیل

• مرکز راهنمایی و دبیرستان و پیش دانشگاهی شهید بهشتی اردبیل
• مرکز راهنمایی و دبیرستان و پیش دانشگاهی فرزانگان اردبیل

استان اصفهان

• دبیرستان شهید اژه‌ای اصفهان (دبیرستان شهید اژه‌ای) آدرس سایت: [۱]
• دبیرستان شهید اژه‌ای ۲ اصفهان به آدرس [www.tizhooshan2.ir]
• دبیرستان فرزانگان امین اصفهان
• فرزانگان امین ۲ اصفهان به آدرس [www.famin2.ir]
• مرکز راهنمایی شهید اژه‌ای اصفهان
• مرکز راهنمایی فرزانگان امین اصفهان
• مرکز راهنمایی شهید بهشتی کاشان
• مرکز دبیرستان و پیش‌دانشگاهی شهید بهشتی کاشان به آدرس [www.beheshtikasch.ir]
• مرکز راهنمایی فرزانگان شهید ترکیان‌فر کاشان به آدرس [www.farzanegankashan.ir]
• مرکز دبیرستان و پیش دانشگاهی فرزانگان کاشان

استان بوشهر

• مرکز آموزشی راهنمایی شهید بهشتی بوشهر
• مرکز آموزشی دبیرستان شهید بهشتی بوشهر
• مرکز آموزشی راهنمایی فرزانگان بوشهر
• مرکز آموزشی دبیرستان فرزانگان بوشهر به آدرس [www.farzaneganbu.ir]

استان تهران

• مدرسه راهنمایی فرزانگان۱ تهران
• مدرسهٔ راهنمایی فرزانگان ۲ تهران (شهید افشار)
• مدرسه راهنمایی فرزانگان ۳ تهران
• دبیرستان و پیش دانشگاهی فرزانگان۱ تهران
• دبیرستان و پیش دانشگاهی فرزانگان ۲ تهران
• دبیرستان فرزانگان ۳ تهران
• مدرسه راهنمایی علامه حلی ۱ تهران
• مدرسه راهنمایی علامه حلی ۲ تهران
• مدرسه راهنمایی علامه حلی ۳ تهران
• دبیرستان و پیش دانشگاهی علامه حلی ۱ تهران
• دبیرستان علامه حلی ۲ تهران
• دبیرستان علامه حلی ۳ تهران
• مرکز آموزشی شهید بهشتی شهرری
• علامه حلی شهریار
• مرکز اموزشی طلایه داران ۲(شهید سلطانی۴)
• مرکز آموزشی شهید سلطانی کرج
• دبیرستان و پیش دانشگاهی فرزانگان کرج
• مرکز آموزشی راهنمایی ودبیرستان و پیش دانشگاهی فرزانگان ورامین
• مرکز آموزشی راهنمایی و دبیرستان و پیش دانشگاهی شهید ستاری ورامین
• مرکز آموزش شهید رجایی اسلامشهر

استان خراسان شمالی

• مرکز آْموزشی شهید بهشتی بجنورد
• دبیرستان شهید بهشتی بجنورد
• راهنمایی فرزانگان بجنورد
• دبیرستان فرزانگان بجنورد

استان خراسان جنوبی

• مرکز آموزشی فرزانگان حضرت زینب بیرجند
• مرکز آموزشی شهید بهشتی بیرجند

استان خراسان رضوی

• مرکز آموزشی شهید هاشمی نژاد ۱ مشهد
• مرکز آموزشی شهید هاشمی نژاد۲ مشهد به آدرس [www.hnsch.ir]
• مرکز آموزشی فرزانگان۱ مشهد
• مرکز آموزشی فرزانگان۲ مشهد به آدرس [www.farzan2.ir]
• مرکز آموزشی فرزانگان۳ مشهد به آدرس [www.farzan3.ir]
• مرکز آموزشی فرزانگان۱ تربت جام
• مرکز آموزشی فرزانگان۲ تربت جام
• مرکز شهید بهشتی تربت حیدریه
• مرکز راهنمایی و دبیرستان و پیش دانشگاهی شهید بهشتی نیشابور
• مرکز راهنمایی و دبیرستان و پیش دانشگاهی فرزانگان نیشابور
• مرکز آموزشی شهید بهشتی تربت جام
• فرزانگان نیشابور
• مرکز آموزشی شهید بهشتی سبزوار
• مرکز آموزشی طلایه تربت جام
• مرکز آموزشی طلایه داران گناباد
• مرکز آموزشی فرزانگان گناباد

استان خوزستان

• مرکز آموزشی دخترانه فرزانگان دزفول
• مرکز آموزشی پسرانه طلایه داران اهواز
• دبیزستان پسرانه شهیدبهشتی اهواز
• مرکز راهنمایی پسرانه شهید بهشتی اهواز
• راهنمایی و دبیزستان دخترانه فرزانگان اهواز

مرکز آموزشی پسرانه شیخ انصاری دزفول

مرکز آموزشی شیخ‌انصاری دزفول در سال ۱۳۶۹ زیر نظر سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان (سمپاد) توسط آقای طیب‌طاهر تاسیس و به نام شیخ‌انصاری، مجتهد دزفولی نامگذاری شد. این مرکز سالانه حدود ۳۶۰ دانش‌آموز در مقاطع راهنمایی، دبیرستان و پیش‌دانشگاهی دارد که همه از دانش‌آموزان برجسته دزفول و اندیمشک هستند و با آزمون سراسری سازمان وارد مرکز می‌شوند.

امکانات

این مرکز در هر پایه تحصیلی ۲ کلاس درس دارد و مجموعا دارای ۱۴ کلاس درس است.

یک سال مطالعه و یک کتابخانه با بیش از ۸۰۰۰ جلد کتاب در این مرکز، بسیاری از نیازهای و خواسته‌های علمی دانش‌آموزان را پاسخ می‌دهد.

یک آزمایشگاه بزرگ در این مرکز فعال است که تجهیزات بسیاری در زمینه‌های مختلف درسی از جمله ابزار و وسایل مربوط به دروس فیزیک، شیمی و زیست و فوق‌درسی از جمله ابزار و وسایل مربوط به فعالیت‌های گروه رباتیک و گروه نجوم را داراست. این آزمایشگاه همیشه در اختیار دانش‌آموزان است تا در هر زمینه‌ای به علاقه خود بپردازند.

یک سایت کامپیوتر این مرکز که تعدادی کامپیوتر و خدمات اینترنتی را در اختیار دانش‌آموزان قرار می‌دهد.

یک مرکز سمعی بصری که شامل لابراتوار زبان‌های خارجه با ۲۴ کابین و تجهیزات مورد نیاز و همین‌طور سیستم دیتا پروجکتور برای دروس و فعالیت‌هایی که نیاز به امور چندرسانه‌ای دارند.

یک سالن آمفی تئاتر با ظرفیت حدود ۳۰۰ نفر که برای مراسم‌های مختلف از آن استفاده می‌شود.

یک بوفه و سالن غذاخوری که در تمام روزهایی که کلاس‌های فوق‌العاده برگزار می‌شود ناهار گرم نیز سرو می‌کند.

یک کارگاه که تمامی امور مربوط به دروس حرفه و فن را از جمله جوشکاری، آشپزی و منبت‌کاری پوشش می‌دهد.

امکانات ورزشی بسیاری در مرکز موجود است تا دانش‌آموزان بتوانند در ساعات ورزش و زمان‌های بیکاری از این امکانات استفاده کنند. این امکانات شامل زمین فوتسال (آسفالت)، زمین والیبال (آسفالت)، زمین بسکتبال (آسفالت)، زمین فوتبال (خاکی)، سه زمین گل کوچک (۲ تا آسفالت و یکی خاکی) و همین‌طور تعدادی میز تنیس است. از زمین والیبال برای بدمینتون و از زمین فوتسال برای هندبال نیز استفاده می‌شود. از سال تحصیلی ۹۰-۱۳۸۹ این مرکز مجهّز به زمین چمن فوتبال گردیده که جز امکانات ویژه و متمایز این مرکز نسبت به مراکز کل کشور می‌باشد.

استان زنجان

• راهنمایی، دبیرستان و پیش دانشگاهی فرزانگان زنجان
• راهنمایی، دبیرستان و پیش دانشگاهی شهید بهشتی زنجان به آدرس‌های [www1.sampadbz.ir] و [www2.sampadbz.ir]

استان سمنان

• مرکز راهنمایی و دبیرستان و پیش دانشگاهی شهید بهشتی سمنان
• مرکز راهنمایی و دبیرستان و پیش دانشگاهی فرزانگان سمنان
• مرکز راهنمایی و دبیرستان و پیش دانشگاهی شهید بهشتی شاهرود
• مرکز راهنمایی و دبیرستان و پیش دانشگاهی فرزانگان شاهرود

استان سیستان و بلوچستان

• مجتمع آموزشی شهید بهشتی زاهدان (تیزهوشان زاهدان)
• مجتمع آموزشی فرزانگان زاهدان

استان فارس

• مرکز آموزشی استعدادهای درخشان شهید دستغیب شیراز (ناحیه ۲)
• مرکز اموزشی استعدادهای درخشان شهید دستغیب شیراز (ناحیه ۱)
• مرکز آموزشی استعدادهای درخشان فرزانگان شیراز (ناحیه ۲)
• مرکز آموزشی استعدادهای درخشان فرزانگان حضرت زینب شیراز (ناحیه ۴)
• مرکز آموزشی استعدادهای درخشان ملاصدرا (ناحیه ۳) [۲]
• مرکز آموزشی استعدادهای درخشان فرزانگان شیراز (ناحیه ۱)
• مرکز آموزشی استعدادهای درخشان شهید بهشتی لارستان
• مرکز آموزشی فرزانگان لارستان
• مرکز آموزشی راهنمایی فرزانگان کازرون
• مرکز آموزشی دبیرستان و پیش دانشگاهی فرزانگان کازرون
• مرکز آموزشی راهنمایی امام حسین(ع) کازرون
• مرکز آموزشی دبیرستان و پیش دانشگاهی امام حسین(ع) کازرون
• مرکز آموزشی راهنمایی استعداد‌های در خشان داراب
• مرکز آموزشی دبیرستان استعداد‌های درخشان(طلایه داران) داراب

استان قزوین

• مرکز آموزشی شهید بابایی قزوین (پسرانه) به آدرس [www.sbsq.ir]
• مرکز آموزشی فرزانگان قزوین (دخترانه)

استان قم

• مجتمع آموزشی شهید قدوسی (استعدادهای درخشان)
• مجتمع آموزشی فرزانگان قم

استان کرمان

• راهنمایی، دبیرستان و پیش دانشگاهی فرزانگان ناحیه 1 کرمان
• راهنمایی، دبیرستان و پیش دانشگاهی فرزانگان ناحیه 2 کرمان
• دبیرستان و پیش دانشگاهی علامه حلی کرمان ناحیه 1 کرمان
• دبیرستان و پیش دانشگاهی علامه حلی کرمان ناحیه 2 کرمان
• راهنمایی علامه حلی ناحیه 1 کرمان
• راهنمایی علامه حلی ناحیه 2 کرمان
• راهنمایی پسرانه علامه حلی رفسنجان
• دبیرستان پسرانه علامه حلی رفسنجان
• راهنمایی دخترانه فرزانگان رفسنجان
• دبیرستان دخترانه فرزانگان رفسنجان
• راهنمایی، ایت ا.. خامنه‌ای سیرجان
• دبیرستان و پیش دانشگاهی ایت ا.. خامنه‌ای سیرجان

استان کرمانشاه

• راهنمایی، دبیرستان و پیش دانشگاهی فرزانگان کرمانشاه
• راهنمایی، دبیرستان و پیش دانشگاهی شهید بهشتی کرمانشاه
• دبیرستان شهیدبهشتی اسلام آبادغرب

استان گلستان

• راهنمایی و دبیرستان و پیش دانشگاهی شهید شهید بهشتی گنبد کاووس (پسرانه)
• راهنمایی و دبیرستان و پیش دانشگاهی فرزانگان گنبد کاووس (دخترانه)
• راهنمایی و دبیرستان و پیش دانشگاهی شهید بهشتی گرگان (پسرانه)
• راهنمایی و دبیرستان و پیش دانشگاهی فرزانگان گرگان(دخترانه)

استان گیلان

• راهنمایی، دبیرستان و پیش دانشگاهی میرزاکوچک خان[۳]
• راهنمایی، دبیرستان و پیش دانشگاهی فرزانگان رشت
• راهنمایی، دبیرستان و پیش دانشگاهی شهید بهشتی لنگرود[۴]
• راهنمایی، دبیرستان و پیش دانشگاهی فرزانگان لنگرود
• راهنمایی و دبیرستان دارالفنون شهید بهشتی لاهیجان
• راهنمایی و دبیرستان فرزانگان امام رضا (ع) لاهیجان

استان لرستان

• مرکز آموزشی شهید بهشتی خرم‌آباد (پسرانه)
• مراکز آموزشی فرزانگان خرم‌آباد (دخترانه)
• مجتمع آموزشی شهید بهشتی بروجرد(پسرانه)
• مجتمع آموزشی فرزانگان بروجرد(دخترانه)

استان مازندران

• مرکز راهنمایی و دبیرستان شهید بهشتی ساری[۵]
• مرکز آموزشی فرزانگان۲ ساری
• مرکز آموزشی شهید بهشتی قائمشهر
• مرکز آموزشی فرزانگان قائمشهر
• مرکز راهنمایی و دبیرستان شهید بهشتی پسرانه تنکابن
• مرکز راهنمایی، دبیرستان و پیش دانشگاهی فرزانگان بابل
• مرکز راهنمایی، دبیرستان و پیش دانشگاهی شهید بهشتی بابل
• مرکز راهنمایی و دبیرستان فرزانگان آمل
• مرکز راهنمایی و دبیرستان شهید بهشتی آمل
• مرکز راهنمایی و دبیرستان شهید بهشتی۲ ساری (طلایه داران)[۶]

استان مرکزی

• راهنمایی، دبیرستان و پیش دانشگاهی علامه حلی اراک
• راهنمایی، دبیرستان و پیش دانشگاهی فرزانگان اراک

استان هرمزگان

• راهنمایی، دبیرستان و پیش دانشگاهی شهید حقانی بندر عباس
• راهنمایی، دبیرستان و پیش دانشگاهی فرزانگان بندر عباس

استان همدان

• دبیرستان دخترانه فرزانگان همدان(ناحیه 1 و 2)

دبیرستان و راهنمایی پسرانه علامه حلی همدان(ماحیه 1 و 2)

استان یزد

• راهنمایی شهید صدوقی یزد
• دبیرستان شهید صدوقی یزد
• دبیرستان برازنده مقدم یزد
• راهنمایی فرزانگان یزد
• دبیرستان فرزانگان یزد
• دبیرستان حکیم زاده یزد

منابع

• باشگاه سمپادی ها

پیوند به بیرون

• وب‌گاه رسمی معاونت پرورش استعدادهای درخشان
• باشگاه سمپادی ها