مسمومیت با قرص برنج

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
آلومینیوم فسفید که در ایران آنرا با نام قرص برنج می‌شناسند.

مسمومیت با آلومینیوم فسفید (AAIPP) معضلی بزرگ در شبه‌قاره هند است. آلومینیوم فسفید (AIP) که از آن برای ضدعفونی و حفاظت از دانه‌های غلاتی همچون برنج استفاده می‌شود (با نام‌های تجاری‌ای همچون کویک‌فوس (QuickPhos)، سلفوس (Celphos) و در ایران با نام قرص برنج می‌توان آنرا یافت) سمی بسیار مهلک است به‌ویژه هنگامی که آنرا از ظرف تازه باز شده آن مصرف کنند.[۱][۲] مرگ آن بر اثر شوک عمیق، آماس قلب و از کار افتادن بعضی عناصر داخلی بدن است.[۳] دوز مرگ‌آور آن بین ۰٫۱۵ و ۰٫۵ گرم (برابر ۰٫۰۰۵۳ و ۰٫۰۱۸ اوز) است.[۴] بیشترین دلیل مرگ در خودکشی در شمال هند را مسمومیت بر اثر آلومینیوم فسفید (قرص برنج) گزارش کرده‌اند.[۵]

نرخ مرگ‌ومیر[ویرایش]

این قرص ظرف سه تا چهار ساعت سیستم تنفسی و قلب را دچار مشکل می‌کند و فرد در اثر مرگی دردناک و زجرآور خواهد مرد.[۶] بر اساس آمارهی گزارش شده از پزشک قانونی تهران در سال ۱۳۹۲، ۶۶۱ نفر بر اثر مسمومیت با قرص برنج جان خود را از دست داده‌اند.[۷]

میزان تلفات بر اثر AAIPP از ۴۰ تا ۸۰ درصد متفاوت است.[۱] میزان آن ممکن است بسیار بالاتر باشد چون کمتر از ۵٪ مسموم‌شدگان نهایتاً به مرکز پزشکی منتقل می‌شوند.[۳] از سال ‍۱۹۹۲ که آلومینیوم فسفید بطور آزادانه در مغازه‌ها به فروش رسیده موارد مسمومیت عمدی بسیاری از آن در شمال هند دیده شده‌است.[۸] در تحقیق بر روی ۵۹۳۳ مرگ غیرطبیعی روی داده در ۲۵ سال گذشته در شمال‌غرب هند، درصد بالایی از مرگ‌های بر اثر مسمومیت به خاطر آلومینیوم فسفید بوده‌است.[۹]

عملکرد سم[ویرایش]

در صورتی که فرد قرص برنج را بخورد یا بوی آن را استشمام کند دچار مسمومیت خواهد شد که در صورتی که سم از بدن وی خارج نشود مرگ در پی خواهد داشت.[۱۰]

خاصیت سمی آلومینیوم فسفید به خاطر گاز فسفین (که دارای ویژگی سیتوتوکسیتی است) است که باعث جراحات رادیکال آزاد شده که از آنزیم‌های سلول‌های حیاتی جلوگیری کرده و بافت‌ها را نابود می‌کند. واکنش آلومینیوم فسفید با آب بدن باعث ایجاد گاز فسفین می‌شود که در زیر بیان شده:

AlP + 3 H2O → Al(OH)3 + PH3, and
AlP + 3 HCl → AlCl3 + PH3 (معده)

نشانه‌ها و درمان[ویرایش]

معمولاً پس از چند دقیقه که از ورود آن به معده گذشت ویژگی‌های سمی شروع به کار می‌کنند. پیامد کشنده اصلی آن معمولاً از کار ایستادن سیستم گردش خون است که بر میوکارد اثر مستقیم گذاشته و به غده فوق کلیه آسیب می‌رساند. علائم آن با میزان دوز مصرفی و زمان متفاوت است.[۱۱] ویژگی بارز کلینیکی دیده شده، مقاومت در برابر درمان با دوپامین است.[۱۲] نشانه‌های دیگر عبارتند از سرگیجه، خستگی، فشار قفسه سینه، سردرد، حال‌به‌هم‌خوردگی، تهوع، بی‌حسی، اسهال، آتاکسی، لرز، خواب رفتگی، ضعف ماهیچه‌ها، دید دوگانه و یرقان است.[۱۳][۱۴][۱۵][۱۶] اگر نفس کشیدن بیمار به سختی امکان‌پذیر بود ممکن است او به ترتیب دچار ARDS، نارسایی قلب، آریتمی قلب و تشنج شده و سپس به کما برود. نشانه‌های بعدی که نمایان می‌شود در اثر سم بر کبد و کلیه است.[۱۳][۱۴][۱۵][۱۶]

تشخیص مسمومیت AIP، معمولاً با گمان پزشکی یا گزارش خود شخص یا شاهدان صورت می‌پذیرد. در جاهایی که از سم قرص برنج استفاده می‌شود و سابقه خورده شدن آن وجود دارد باید با این مسمومیت همانند مسمومیت با قرص‌های برنج ساخته شده از گیاهان رفتار نشود.[۱۷] در موارد مسمومیت، تست نقره نیترات با بخار رقیق شده معده می‌تواند مثبت باشد.

مدیریت و نتیجه[ویرایش]

برای کمک به مسموم AAIPP تنها کارهای حمایتی انجام می‌شود چون تا کنون هیچ پادزهری برای آن ساخته نشده‌است. نرخ تلفات آن حدود تا ۶۰٪ می‌رسد. درمان با منیزیم فسفات ممکن است درصد مرگ را کاهش دهد که این مسئله در برخی تحقیقات بیان شده‌است.[۳][۱۶] پس از خورده شدن آن، تخلیه معده و روده و پاکسازی سم جذب‌نشده، معمولاً تا یک یا دو ساعت پس از مصرف می‌تواند به بیمار کمک کند. پتاسیم پرمنگنات (۱:۱۰۰۰۰) در شستشوی معده می‌تواند در تجزیه سم کمک کند. بیمارهای با مسمومیت بالا نیاز به مانیتور دائمی و بهوش‌آوری با مایع و بازگشایی عروق هستند.

دلیل مصرف خوراکی[ویرایش]

بر اساس گزارش‌ها به سه دلیل افراد ممکن است از این قرص استفاده کنند

  1. مصرف اشتباه قرص موجود در برنج که در ایران باعث مرگ دسته‌جمعی چندین خانواده شده‌است.
  2. مصرف قرص‌های قلابی توهم‌زا که دارای ترکیبات قرص برنج هستند یا خود قرص برنج هستند.
  3. مصرف جهت خودکشی سریع، که کارشناسان معتقدند مرگ صورت گرفته با این قرص سریع، دردآور است.[۱۸][۱۰]

جایگزین[ویرایش]

با توجه به پیشرفت‌های حاصله جایگزین‌های کم خطر و مناسبی برایدفع آفات برنج وجود دارد و می‌توان از برنج تراریخته استفاده کرد.[۱۸] از سال ۱۳۹۲ در ایران فروش این قرص در عطاری‌ها ممنوع شد و واردات قانونی آن متوقف گردید.[۱۸]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ Chugh, SN (1991). "Incidence & outcome of aluminium phosphide poisoning in a hospital study". The Indian journal of medical research 94: 232–5. PMID 1937606. 
  2. Singh S, Singh D, Wig N, Jit I, Sharma BK (1996). "Aluminum phosphide ingestion—a clinico-pathologic study". J Toxicol Clin Toxicol 34 (6): 703–6. PMID 8941200. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ Mathai, Ashu; Bhanu, Madhuritasingh (2010). "Acute aluminium phosphide poisoning: Can we predict mortality?". Indian Journal of Anaesthesia 54 (4): 302–7. doi:10.4103/0019-5049.68372. PMC 2943698. PMID 20882171. 
  4. A Wahab, MS Zaheer, S Wahab, RA Khan. "Acute aluminium phosphide poisoning: an update". Hong Kong Journal of Emergency Medicine: 152. 
  5. Siwach, SB; Gupta, A (1995). "The profile of acute poisonings in Harayana-Rohtak Study". The Journal of the Association of Physicians of India 43 (11): 756–9. PMID 8773034. 
  6. http://www.asriran.com/fa/news/337507/قرص‌های-برنج-به-عنوان-روانگردان-در-جامعه-توزیع-می‌شود
  7. http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13930517000218
  8. Singh, D; Jit, I; Tyagi, S (1999). "Changing trends in acute poisoning in Chandigarh zone: A 25-year autopsy experience from a tertiary care hospital in northern India". The American journal of forensic medicine and pathology 20 (2): 203–10. PMID 10414665. 
  9. Singh, D; Dewan, I; Pandey, AN; Tyagi, S (2003). "Spectrum of unnatural fatalities in the Chandigarh zone of north-west India—a 25 year autopsy study from a tertiary care hospital". Journal of clinical forensic medicine 10 (3): 145–52. doi:10.1016/S1353-1131(03)00073-7. PMID 15275009. 
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ http://fdo.mui.ac.ir/index.php?option=com_content&id=387:-------&Itemid=764
  11. Chugh, SN; Pal, R; Singh, V; Seth, S (1996). "Serial blood phosphine levels in acute aluminium phosphide poisoning". The Journal of the Association of Physicians of India 44 (3): 184–5. PMID 9251315. 
  12. J Assoc Physicians India
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ Goel, A; Aggarwal, P (2007). "Pesticide poisoning". The National medical journal of India 20 (4): 182–91. PMID 18085124. 
  14. ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ Sudakin, DL (2005). "Occupational exposure to aluminium phosphide and phosphine gas? A suspected case report and review of the literature". Human & Experimental Toxicology 24 (1): 27–33. PMID 15727053. 
  15. ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ Gupta, S; Ahlawat, SK (1995). "Aluminum phosphide poisoning—a review". Journal of toxicology. Clinical toxicology 33 (1): 19–24. PMID 7837309. 
  16. ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ ۱۶٫۲ Gurjar, Mohan; Azim, Afzal; Baronia, Arvindk; Sharma, Kalpana (2011). "Managing aluminum phosphide poisonings". Journal of Emergencies, Trauma, and Shock 4 (3): 378–84. doi:10.4103/0974-2700.83868. PMC 3162709. PMID 21887030. 
  17. Mehrpour, O; Singh, S (2010). "Rice tablet poisoning: A major concern in Iranian population". Human & Experimental Toxicology 29 (8): 701–2. doi:10.1177/0960327109359643. PMID 20097728. 
  18. ۱۸٫۰ ۱۸٫۱ ۱۸٫۲ http://aftabnews.ir/fa/news/217247/مرگ-خاموش-ساليانه-600-انسان-در-نتيجه-مصرف-قرص-برنج

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Aluminium phosphide poisoning»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱ دی ۱۳۹۱).