مسجد امام (تهران)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۵°۴۰′۳۴.۵۲″ شمالی ۵۱°۲۵′۱۹.۴۴″ شرقی / ۳۵.۶۷۶۲۵۵۶° شمالی ۵۱.۴۲۲۰۶۶۷° شرقی / 35.6762556; 51.4220667

مسجد امام‌خمینی
Masjedshahteh.jpg
نام مسجد امام‌خمینی
کشور  ایران
استان استان تهران
شهرستان تهران
اطلاعات اثر
نام‌های دیگر مسجد شاه
نام‌های قدیمی مسجد سلطانی
کاربری مذهبی
دیرینگی دوره قاجار
دورهٔ ساخت اثر دوره قاجار
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۱۶۶۷
تاریخ ثبت ملی ۱ مهر ۱۳۶۳
ورودی مسجد شاه در دوره محمدشاه قاجار نقاشی توسط اوژن فلاندن

مسجد شاه که پس از انقلاب مسجد امام‌خمینی نامیده شد و در قدیم مسجد سلطانی نیز گفته می‌شد، در منطقه بازار تهران قرار دارد و از بناهای دوره قاجار است. این اثر در تاریخ ۱ مهر ۱۳۶۳ با شمارهٔ ثبت ۱۶۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

مشخصات بنا[ویرایش]

فضایی ست مربعی با تقارن نقطه‌ای و حیاط مرکزی، با چرخشی ملایم نسبت به بافت شهر برای استقرار در امتداد قبله، ۴ ایوان در وسط ۴ ضلع، گنبدخانه در ضلع جنوبی، ۳ شبستان اصلی در کنج هاو حوض مربعی در مرکز حیاط.[۱]

این مسجد با قدمتی در حدود ۱۸۰ سال از زیباترین مساجد تاریخی تهران است. بانی آن فتحعلی‌شاه قاجار (۱۲۱۲-۱۲۵۰ هـ. ق) بود و از این رو در آغاز آن را مسجد شاه می‌نامیدند. بنابر شواهد تاریخی این دومین جامع بزرگ تهران بعد از مسجد جامع بازار یا جامع عتیق بود.[نیازمند منبع]

بنابر کاشی‌نوشته‌ها و کتیبه‌هایی که در ایوان جنوبی مسجد به جای مانده، زمان تقریبی شروع ساخت آن سال ۱۲۱۲ یا ۱۲۲۴هـ. ق است. در سال ۱۳۰۷هـ. ق به دستور ناصرالدین‌شاه قاجار در اصلی در جهت شمال تعمیر و نیز به دستور وی دو مناره در دو طرف گل‌دسته مسجد ساخته شد. بنابراین تکمیل کننده اصلی آنرا می توان ناصرالدین‌شاه قاجار نامید. این مسجد، بنایی چهار ایوانی است که شبستان‌های اصلی آن در جبهه جنوبی قرار دارد و معماری کلی و نیز پاره‌ای از جزییات آن از مسجد وکیل شیراز گرفته شده و در طراحی و ساخت آن مانند سایر ابنیه آن زمان هنرمندان شیرازی دست داشته‌اند.[۲]

مساجد مشابه[ویرایش]

مسجد سلطانی تهران همراه با مسجد سلطانی بروجرد و مسجد سلطانی قزوین از ساخته‌های دوران فتحعلی‌شاه قاجار هستند اما مسجد سلطانی بروجرد از دو نمونه دیگر بزرگتر و قدیمی تر است.[۳]

وقایع مهم در مسجد[ویرایش]

پس از به چوب بستن بازگانان، بازاریان در این مجلس تشکیل جلسه دادند که از اتفاقات مهم آغاز جنبش مشروطه است. حاج‌علی رزم‌آرا، نخست وزیر ایران نیز در همین مسجد توسط خلیل طهماسبی ترور و کشته شد. اسدالله لاجوردی نیز که در مغازه‌ای در بازار تهران توسط اعضای سازمان مجاهدین خلق ترور شده بود، (هنگام انتقال به بیرون از بازار) در این مسجد درگذشت.[۴]

منابع[ویرایش]

  1. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  2. http://st-golbangenamaz.ir/index.aspx?siteid=85&siteid=85&pageid=689
  3. «مسجد امام خمینی (ره) (سلطانی) بروجرد». اداره میراث فرهنگی بروجرد. بازبینی‌شده در ۲ آذر ۱۳۹۱.. 
  4. تسنیم