مریم خاتون ملک‌آرا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو


مریم خاتون پور ملک‌آرا
مریم خاتون ملک‌آرا
زادروز ۱۳۲۹ خورشیدی
۱۹۵۰ (میلادی)

آبکنار، بندر انزلی
درگذشت ۶ فروردین ۱۳۹۱
۲۵ مارس ۲۰۱۲ (میلادی)
تهران
علت مرگ سکته
آرامگاه آبکنار، بندر انزلی
ملیت ایرانی
نام‌های دیگر فریدون
نهاد موسسه حمایت از بیماران مبتلا به اختلال هویت جنسی
شناخته‌شده برای اولین تراجنسی شناخته شده در ایران، به دست آوردن فتوای مشروعیت تغییر جنسیت در ایران (از آیت الله خمینی)
نقش‌های برجسته Nuvola LGBT flag borderless.svg دگرباشی جنسی

مریم خاتون پور مُلک‌آرا (۱۳۲۹ در آبکنار، بندر انزلی — ۶ فروردین ۱۳۹۱ در تهران)[۱] اولین تراجنسی شناخته شده در ایران است. او توانست فتوای مشروعیت تغییر جنسیت در ایران را از آیت الله خمینی بگیرد. مُلک‌آرا انجمن حمایت از بیماران مبتلا به اختلالات هویت جنسی ایران را در سال ۱۳۸۶ هجری شمسی با کمک چند تن از پزشکان برای حمایت از تراجنسی‌های ایرانی ثبت کرد.[۲]

زندگی‌نامه[ویرایش]

در سال ۱۳۵۳ ملک آرا طی ملاقاتی با فرح پهلوی مشکلات خود را در میان گذاشت و فرح پهلوی به وی پیشنهاد داد تا تعدادی از تراجنسی‌ها را جمع کرده تا به این افراد امتیازاتی تعلق بگیرد اما این پیشنهاد به سرانجام نرسید[۳]. پس از آن ملک آرا که خود را فردی مذهبی می‌دانست در پی حکم شرعی خود بود. وی پس از ملاقات با ایت الله بهبهانی و توضیح وضعیت خویش پیشنهاد ارسال نامه به سید روح الله خمینی در نجف را از طرف ایشان دریافت کرد. مریم خاتون می‌گوید «من به ایشان گفتم همیشه احساس می‌کنم یک زن هستم»

در سال ۱۳۵۴ مُلک‌آرا (فریدون سابق) که در صدا و سیمای آن زمان مشغول بود پاسخ نامه خود را از سید روح‌الله خمینی (که توسط شاه در عراق در تبعید بود) دریافت نمود. مریم خاتون می‌گوید:

برای امام نوشته بودم مادرم برای من تعریف کرده که در ۲ سالگی من با گچ خودم را مثل زنان آرایش می‌کردم و امام با تصور اینکه من یک دوجنسه هستم جواب دادند که باید طبق قوانین اسلامی یک زن شوم

در سال ۱۳۵۷ مریم خاتون به پاریس سفر کرد تا با آیت الله خمینی ملاقات حضوری داشته باشد ولی ناموفق بود و پس از آن نیز انقلاب ۱۳۵۷ ایران رخ داد و مسیر برای گرفتن این تأیید بسیار سخت شد. ملک‌آرا از شغل خود اخراج شد و به اجبار به او هورمون‌های مردانه تزریق شد و تحت درمان روانپزشکان و درمان‌های اشتباه قرار گرفت.[۴]

مُلک‌آرا تسلیم نشد و سعی کرد با روحانیان با نفوذ آن زمان، از جمله اکبر هاشمی رفسنجانی ملاقات داشته باشد. در سال ۱۳۶۳ از طریق دفتر آیت الله جنتی نامه‌ای برای سید روح الله خمینی نوشت که جوابی که آمد شبیه به فتوای اول بود، مربوط به افراد دو جنسیتی می‌شد. او سعی کرد آیت الله خمینی را در جماران ملاقات کند. ولی این کار ساده‌ای نبود زیرا جماران تحت تدابیر امنیتی شدید بود. ملک‌آرا کت و شلواری پوشید و قرآن را در پرچم ایران پیچید و کفش‌های خود را از گردن آویزان کرد (مانند حر در واقعه عاشورا) و راهی جماران شد. مأموران امنیتی جلو وی را گرفتند و با وی برخورد کردند ولی آیت‌الله حسن پسندیده (برادر بزرگتر امام خمینی) پس از دیدن ملک‌آرا، اجازهٔ ورود وی را داد و شخصاً او را داخل منزل برد. پس از ورود، ملک‌آرا سعی کرد وضعیت خود را توضیح دهد ولی مأموران امنیتی به پارچه‌ای که به دور سینهٔ وی پیچیده شده بود شک کرده و تصور کردند وی مواد منفجره حمل می‌کند بعد از باز کردن پارچه متوجه می‌شوند سینه‌بند بوده، زنان حاضر در خانه به ملک‌آرا چادری می‌دهند تا وی خود را بپوشاند.[۵] در همین حال پسر امام خمینی، سید احمد خمینی وارد شد و تحت تأثیر داستان ملک‌آرا قرار گرفت و قول کمک به ملک‌آرا داد. ملک‌آرا تحت فشار عصبی بیهوش شد.

ملک‌آرا می‌گوید: «آنجا بهشت بود، فضا، لحظه و همه چیز برای من بهشت بود». در راهروی بودم و می‌شنیدم که امام خمینی از اطرافیان خود عصبانی هستند و فریاد می‌زنند که چرا با کسی که به ما پناه آورده اینگونه برخورد می‌کنید و باعث آزار این فرد شده‌اید. امام خمینی می‌گفت «این بنده خداست». امام با ۳ تن از پزشکان مورد اعتماد خود مشورت کرد و درباره تفاوت تراجنسی و دوجنسه و خنثی مشکل از ایشان پرسید. بعد از این همه چیز برای من فرق کرد»[۴]

ملک آرا می‌گوید:

آیت الله خامنه‌ای (رئیس جمهور وقت) برای من چادر و مقنعه بریدن و با صلوات و تبریک من رو وارد حجاب اسلامی کردند[۶]

او خانهٔ آیت‌الله خمینی را ترک کرد و نامه‌ای در دستان وی بود که اجازه می‌داد ملک آرا و تمام تراجنسیها در ایران تغییر جنسیت دهند. آن نامه فتوای آیت‌الله خمینی بود.

به اعتقاد رابرت تیت خبرنگار گاردین، فتوای آیت الله خمینی که در آن در صورت تحقق شرایطی، عمل جراحی برای تغییرجنسیت مجاز دانسته می‌شد تأثیر پایداری بر جا گذاشت زیرا اکنون ایران به صورت کشور پیشگام در عمل جراحی برای تغییر جنسیت درآمده‌است.[۵] ملک‌آرا پس از این کار درپی این بود تا استانداردهای تغییر جنسیت را در ایران برقرار کند و به تراجنسی‌های دیگر کمک کند. مریم ملک آرا انجمن حمایت از بیماران مبتلا به اختلالات هویت جنسی ایران را در سال ۱۳۸۶ هجری شمسی با کمک چند تن از پزشکان برای حمایت از تراجنسی‌های ایرانی ثبت کرد.[۲] ملک آرا در سال ۲۰۰۱ در تایلند تحت عمل جراحی قرار گرفت زیرا از جراحی‌های داخل ایران رضایت نداشت.

مرگ[ویرایش]

سنگ قبر مریم خاتون ملک آرا

مریم خاتون پور ملک آرا در ۶ فروردین ۱۳۹۱ (۲۵ مارس ۲۰۱۲) در خانه بر اثر سکته درگذشت و در محل تولدش در آبکنار، بندر انزلی به خاک سپرده شد.[۱]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «مریم خاتون ملک آرا در گذشت». کارگاه خبر ژوپی‌آ، ۱۵ فروردین ۱۳۹۱. بازبینی‌شده در ۱۸ خرداد ۱۳۹۱. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «درباره انجمن». انجمن حمایت از بیماران مبتلا به اختلال هویت جنسی ایران. بازبینی‌شده در ۷ ژوئن ۲۰۱۲. 
  3. بهزاد بلور. «تغییر جنسیت در ایران». bbc persian. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ Fathi, Nazila. “As Repression Eases, More Iranians Change Their Sex”. The New York Times, 2 August 2004. Retrieved 7 June 2012. 
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ Tait, Robert. “A fatwa for freedom”. گاردین, 27 July 2005. Retrieved 7 June 2012. 
  6. بهزاد بلور. «تغییر جنسیت در ایران». bbc persian.