مرکز الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو


مرکز الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت نهادی وابسته به رهبری در جمهوری اسلامی است که پس از برگزاری نشست‌های اندیشه‌های راهبردی در ۲ خرداد ۱۳۹۰ با حکم سید علی خامنه‌ای رهبر ایران تاسیس شد. صادق واعظ زاده ریاست این مرکز را عهده دار است.

پیشینه مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت[ویرایش]

از سال ۱۳۸۴ علی خامنه‌ای در سخنانش، در دانشگاه‌های سمنان، یزد، شیراز و مشهد اهمیت اندیشه و تأمل درباره پیشرفت و ضرورت برخورداری از الگویی جامع در این زمینه را مطرح کرد. ایشان در سال ۱۳۸۸ در جمع دانشگاهیان استان کردستان، ابعاد گوناگون و مبانی الگویی را که مد نظر داشتند، بسط دادند. در پی این سخنان نخستین نشست اندیشه‌های راهبردی با موضوع الگو اسلامی ایرانی پیشرفت در تاریخ ۹ دی ۱۳۸۹ در حضور علی خامنه‌ای و با شرکت استادان و محققان و صاحب‌نظران ذیربط تشکیل شد. در این نشست ۱۰ تن از اندیشمندان خلاصه مقاله‌های خود را ارائه کردند و چند تن از استادان نیز در این زمینه به اظهار نظر پرداختند و دیگر مقالات رسیده به این نشست پس از داوری در مجموعه‌ای تحت همین عنوان منتشر شد. علی خامنه‌ای این نشست را حرکتی در آغاز یک راه برشمرد، حرکتی که باید تداوم یابد و نه‌تنها نباید به مجموعه‌ای خاص محدود شود، بلکه باید نخبگان کشور با همه ظرفیت برای به ثمر رساندن آن به میدان بیایند. از نگاه علی خامنه‌ای تهیه الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، کوتاه مدت و زود بازده نیست، بلکه لازم است مراحل بسیاری را از سربگذراند و در این راه اندیشه‌ها ورز بخورند تا قوام لازم را بیابند و به نقطه‌ای اساسی برسند. او در همین سخنان از ضرورت راه‌اندازی مرکزی برای پیگیری این کار یاد کردند؛ مرکزی که بتواند این حرکت عظیم را پشتیبانی کند.

در ۲۷ اردیبهشت ۱۳۹۰ دومین نشست اندیشه‌های راهبردی با موضوع عدالت در حضور علی خامنه‌ای برگزار شد. برپایی این نشست همراه با فراهم کردن مقدمات تأسیس مرکزی بود که خامنه‌ای در نشست نخست از ضرورت راه‌اندازی آن یاد کرده بود. در نشست دوم، واعظ‌زاده دبیر نشست، گزارشی از مطالعات و مشورت‌های صورت گرفته در این زمینه ارائه کرد و یادآور شد که پس از بررسی‌های بسیار، در مجموع به این نتیجه رسیده‌ایم که این مرکز به‌صورت مجموعه‌ای چابک، بسیار پرکیفیت و با معونه اندک، اما با گستردگی در میان نخبگان و صاحب‌نظران طراحی شود تا بتواند هماهنگ کننده همه ظرفیت‌هایی باشد که علاقه‌مند و آماده کمک به تدوین و تحقق الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت هستند.

در دوم خرداد ۱۳۹۰ خامنه‌ای طی حکمی با تأکید بر عزم جدی برای دستیابی به الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت و لزوم استفاده از ظرفیت‌های موجود در عرصه‌های علمی برای فراهم‌سازی مقدمات تدوین الگو و توسعه گفتمانی و تولید علم در این حوزه، فرمان تأسیس مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت را صادر و رئیس و اعضای شورای عالی مرکز را منصوب فرمودند. در پی صدور فرمان علی خامنه‌ای در ۱۸ خرداد ۱۳۹۰ نخستین جلسه شورای عالی مرکز به ریاست واعظ زاده تشکیل شد. طبق آئین نامه داخلی، شورای عالی مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت هر یک هفته درمیان تشکیل جلسه خواهد داد. مجموع جلسات شورای عالی در سه سال اول فعالیت (تا اول خرداد ۱۳۹۳) ۶۹ جلسه بوده است. در اول تیر۱۳۹۰اساسنامه مرکز که به تصویب علی خامنه‌ای رسیده بود، ابلاغ و جایگاه تشکیلات مرکز تحت نظر علی خامنه‌ای تعیین شد. مطابق این اساسنامه، مرکز دارای شخصیت حقوقی و استقلال مالی و اداری است.

اهداف و وظایف مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت[ویرایش]

طبق اساسنامه مصوب علی خامنه‌ای، اهداف مرکز عبارت است از:

  • ۱. تعمیق و توسعه تفکر، تحقیق و نظریه‌پردازی درباره مبانی، اصول، شاخص‌ها و دیگر ابعاد الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت و تکامل فرد و اجتماع بر اساس تعالیم و ارزش‌های متعالی اسلام ناب محمدی و با بهره‌مندی از دستاوردهای متقن علمی و تجارب ارزشمند بشری
  • ۲. ایجاد و حفظ فضای گفتمانی اصیل و قوی در حوزه و دانشگاه و در سطح جامعه، حول محور الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت
  • ۳. طراحی و تدوین پیش‌نویس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت به‌عنوان سند بالادستی حاکم بر چشم‌اندازها، سیاست‌های کلی و برنامه‌های توسعه، مبتنی بر مبانی اصیل اسلامی و منطبق بر مقتضیات و ویژگی‌های فرهنگی، اقلیمی و طبیعی ایران

اساسنامه مرکز متناسب با هر یک از اهداف تعریف شده در ۱۴ بند وظایفی برای مرکز برشمرده است. می‌توان چکیده این وظایف را به این شرح برشمرد:

  • ترسیم خطوط و زمینه‌های پژوهشی لازم برای تدوین الگوی پیشرفت و تقسیم کار ملی
  • بسترسازی برای شکل‌گیری و هماهنگی حلقه‌ها و کانون‌های تفکر و طراحی الگو در کشور
  • سرمایه‌گذاری بر روی نخبگان جوان و مستعد در حوزه و دانشگاه به فراخور نیاز کشور برای طراحی و اجرای الگو
  • برنامه‌ریزی و برگزاری نشست‌ها، همایش‌ها، کارگاه‌های علمی و دوره‌های تخصصی در زمینه‌های مرتبط
  • برقراری ارتباط و همکاری با شخصیت‌ها و مجامع علمی بین‌المللی
  • شناسایی و معرفی آثار علمی برجسته و استعدادهای برتر در این زمینه
  • زمینه‌سازی و هماهنگی برای استفاده از حداکثر ظرفیت‌های ملی در جهت گفتمان‌سازی و ترویج الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت
  • بسترسازی و تسهیل حضور گسترده و پرنشاط جوانان در عرصه تفکر، مطالعه و ابراز نظر و تعمیق آگاهی‌های آنان
  • کمک به طرح مباحث مربوط به الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت در مراکز علمی و در سطح وسیع جامعه
  • تعیین روش‌ها، فنون و ابزارهای طراحی الگو
  • شناسایی و گردآوری منابع و مراجع علمی و سوابق و اسناد لازم
  • ایجاد و راهبری شبکه فراگیر و منعطف الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت با مشارکت وسیع و مؤثر متخصصان و صاحب‌نظران دانشگاهی و حوزوی
  • طراحی و تدوین پیش‌نویس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت برپایه ارزش‌ها و اصول اسلامی و متناسب با ویژگی‌ها و اقتضائات ایران
  • ارزیابی، آسیب‌شناسی و آینده‌پژوهی پیشرفت کشور و مطالعه تطبیقی در این زمینه

شورای عالی مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت[ویرایش]

در اساسنامه مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت در بخش ارکان مرکز، از شورای عالی مرکز به عنوان اولین رکن مرکز نام برده شده است. اعضای شورای عالی که در حکم تشکیل مرکز، برای یک دوره سه ساله توسط رهبر انقلاب اسلامی معرفی شده‌اند عبارتند از:

  • ۱. صادق واعظ‌زاده- استاد دانشگاه تهران، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی و مجمع تشخیص مصلحت نظام، معاون سابق علمی و فناوری رئیس جمهور و رئیس سابق بنیاد ملی نخبگان، دارای مدرک دکتری از دانشگاه کوئین کانادا و عضو ارشد انجمن بین‌المللی مهندسین برق و الکترونیک (رئیس شورا و رئیس مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت)
  • ۲. حجت‌الاسلام و المسلمین علی‌اکبر رشاد- استاد خارج فقه و اصول، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، مؤسس و رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، حائز درجه اجتهاد و عضو مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی (عضو شورا)
  • ۳. حجت‌الاسلام و المسلمین احمد واعظی- رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، مدرس سطوح عالی حوزه، مدرس دانشگاه‌های کشور، معاون سابق آموزش و تحقیقات قوه قضائیه و معاون سابق پژوهشی حوزه علمیه قم (عضو شورا)
  • ۴. حجت‌الاسلام و المسلمین دکتر سیدحسین میرمعزی- رئیس پژوهشکده نظام‌های اسلامی، دانشیار پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و مدرس سطوح عالی حوزه (عضو شورا)
  • ۵. دکتر پرویز داودی- استاد دانشگاه شهید بهشتی، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، معاون اول سابق رئیس جمهور، رئیس شورای عالی تدوین برنامه پنجم توسعه کشور و دارای مدارک دکترای اقتصاد از دانشگاه آیوای آمریکا (عضو شورا)
  • ۶. دکتر سیدمنصور خلیلی‌عراقی- استاد و رئیس دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران، رئیس اسبق دانشگاه تهران، دارای مدرک دکترای اقتصاد شهری از کالیفرنیای آمریکا و رئیس مؤسسه توسعه و تحقیقات صنعتی (عضو شورا)
  • ۷. دکتر محمدهادی زاهدی‌وفا- استادیار و رئیس دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد دانشگاه امام صادق، معاون سابق امور اقتصادی وزارت امور اقتصاد و دارایی، دارای مدرک دکترای اقتصاد از دانشگاه اتاوای کانادا (عضو شورا)
  • ۸. دکتر هادی اکبرزاده- استاد دانشگاه صنعتی اصفهان، رئیس انجمن فیزیک ایران، رئیس بنیاد ملی نخبگان استان اصفهان، دارای مدرک دکترای فیزیک از دانشگاه پردو آمریکا و عضو مرکز فیزیک نظری عبدالسلام (عضو شورا)
  • ۹. دکتر محمدسعید جبل‌عاملی- استاد و رئیس سابق دانشگاه علم و صنعت، رئیس سابق دانشکده مهندسی صنایع دانشگاه علم و صنعت، دارای مدرک دکترای مهندسی صنایع از دانشگاه تربیت مدرس و نایب رئیس انجمن مهندسی ارزش ایران (عضو شورا)
  • ۱۰. دکتر سیدحبیب الله میرغفوری- رئیس دانشگاه علم و هنر جهاد دانشگاهی استان یزد، رئیس سابق دانشکده اقتصاد، مدیریت و حسابداری دانشگاه یزد، رئیس سابق بنیاد ملی نخبگان استان یزد و دارای مدرک دکترای مدیریت عملیات از دانشگاه تربیت مدرس (عضو شورا)

ساختار سازمانی مرکز[ویرایش]

ساختار سازمانی مرکز علاوه بر رئیس و شورای عالی مشتمل بر دفتر ریاست، دفتر ارتباطات و گفتمان سازی، معاونت علمی و تقسیم کار ملی، معاونت هماهنگی و نظارت فرآیندی، معاونت پشتیبانی، دبیرخانه حوزوی و ۱۱ اندیشکده فعال است. نام و حوزه فعالیت هر یک از اندیشکده‌ها که تا کنون تصویب شده‌اند به این شرح است:

  • مبانی :۱. اندیشکده مبانی، ۲. اندیشکده سنت‌های الهی، ۳. اندیشکده فقه و حقوق اسلامی.
  • ارکان: ۴. اندیشکده معنویت، ۵. اندیشکده فکر، ۶. اندیشکده علم

عرصه زندگی: ۷. اندیشکده عدالت، ۸. اندیشکده قضا

  • حوزه اجتماع (نظام اجتماعی): ۹. اندیشکده جمعیت و نیروی انسانی، ۱۰. اندیشکده سلامت و تأمین اجتماعی، ۱۱. اندیشکده خانواده، ۱۲. اندیشکده مسجد
  • حوزه سیاست (نظام سیاسی): ۱۳. اندیشکده سیاست، ۱۴. اندیشکده نظام‌سازی، ۱۵. اندیشکده امنیت و دفاع، ۱۶. اندیشکده سیاست خارجی و دیپلماسی عمومی
  • حوزه اقتصاد (نظام اقتصادی):۱۷. اندیشکده اقتصاد، ۱۸. اندیشکده فضای کسب و کار، ۱۹. اندیشکده چرخه نوآوری، ۲۰. اندیشکده آمایش‌های بنیادین، ۲۱. اندیشکده آب، محیط زیست، امنیت غذائی و منابع طبیعی، ۲۲. اندیشکده معماری، شهرسازی، مسکن و حمل و نقل
  • حوزه فرهنگ (نظام فرهنگی): ۲۳. اندیشکده تربیت، ۲۴. اندیشکده اخلاق، ۲۵. اندیشکده فرهنگ، ۲۶. اندیشکده رسانه و ارتباطات، ۲۷. اندیشکده مناسک عبادی

فعالیت‌ها و اقدامات مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت[ویرایش]

مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، بعد از صدور حکم تأسیس و با تصویب اساسنامه، فعالیت‌های خود را بر اساس وظایف محوله در اساسنامه در سه بخش آغاز کرد. مهم ترین اقدامات انجام شده یا در دست انجام در مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت براساس بخش‌های مندرج در وظایف اساسنامه، به شرح زیر است:

الف) تعمیق و توسعه تفکر، تحقیق و نظریه‌پردازی

اصول راهنما برای تحقیق و تدوین الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت بر اساس رهنمودهای رهبر انقلاب اسلامی بر اساس تصمیم شورای‌عالی در روزهای آغازین فعالیت مرکز مقرر شد با استفاده از بیانات رهبر انقلاب اسلامی مقدمات تهیه اصول راهنما برای تحقیق و تدوین الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت بر اساس رهنمودهای علی خامنه‌ای فراهم گردد. این مجموعه در دست تهیه است و مراحل پایانی خود را طی می‌کند.

راه‌اندازی شبکه صاحب‌نظران

از آنجایی که دستیابی به اجماع در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، موجب انسجام علمی، پشتیبانی یکپارچه، کشور از اجرای الگو، ایجاد گفتمان قوی و درنتیجه اجرای موفق الگو را بدنبال خواهد داشت، ضروری است زمینه مشارکت حداکثری صاحب نظران کشور در تدوین این الگو فراهم گردد. به همین جهت به منظور بهره‌مندی گسترده و وسیع از صاحب‌نظران در فرایند تدوین الگو، از سوی مرکز؛ شبکه صاحب‌نظران پیش‌بینی شده است. بر این اساس پس از تدوین نسخه دوم نتایج کار اندیشکده‌ها، اسناد تولید شده از طریق سایت مرکز به نظرخواهی جمع گسترده‌تری از صاحبان فکر و نظر که به دو گروه تقسیم شده‌اند، گذاشته خواهد شد.

گروه اول: صاحب‌نظرانی که با دعوت رسمی مرکز و ابراز تمایل کتبی، برای مشارکت در تدوین الگو و به عنوان عضو شبکه صاحب‌نظران با مرکز همکاری خواهند داشت. نحوه ارتباط با این قبیل صاحب‌نظران عضو مرکز و نظرخواهی از آنان با ارسال تولیدات اندیشکده‌های مرتبط از طریق پست الکترونیک و یا مکاتبه، جهت دریافت نظرات ایشان یا شرکت در سمینارها و همایش-های علمی مرتبط و اعلام بازخورد نظرات هر یک از اعضا به ایشان انجام خواهد شد.

گروه دوم: افراد علاقه‌مند به موضوعات الگو، اعم از اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی، دانشجویان و طلاب حوزه‌های علمیه و دیگر قشرها جامعه هستند که از میان کسانی که پس از انتشار نتایج حاصل از فعالیت اندیشکده‌ها در سایت مرکز، با علاقه مندی اسناد را مطالعه و نظرات علمی قابل قبولی به اندیشکده‌ها ارسال داشته‌اند، انتخاب خواهند شد. این گروه در صورت همکاری مستمر، با تشخیص رئیس اندیشکده‌ها می‌توانند به عنوان عضو شبکه صاحب‌نظران با مرکز همکاری داشته باشند.

تصویب ضوابط تقسیم کار ملی

یکی از وظایفی که در اساسنامه برای مرکز پیش‌بینی شده، بهره‌برداری از حداکثر ظرفیت‌های ملی برای دستیابی به الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت است. شورای‌عالی مرکز با هدف به‌کارگیری ظرفیت عظیم ملی و توان دستگاه‌های علمی و اجرایی کشور در تهیه الگو و بهره‌مندی از مشارکت اشخاص حقیقی و مؤسسه‌های آموزشی، پژوهشی، علمی، فرهنگی و اجرایی کشور در تدوین، گفتمان‌سازی و طراحی الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت و جلوگیری از دوباره‌کاری‌ها، اصول برنامه تقسیم کار ملی را به تصویب رساند.

در این مصوبه، موضوعاتی که می‌توان با همکاری دیگر دستگاه‌ها در زمینه‌های مختلف علمی به انجام رساند، پیش‌بینی شده است. از جمله پژوهش¬‌های نظری و کاربردی، مطالعه، بررسی، نقد و ارزیابی نظریه‌ها و دیدگاه‌ها، تسهیل پژوهش¬‌ها و مطالعات علمی، برگزاری هم‌اندیشی¬‌ها و همایش‌ها، برگزاری کرسی‌های نظریه‌پردازی، تألیف کتاب و مقاله، انتشار نشریات علمی- پژوهشی، حمایت از دانشمندان و محققان و دانشجویان و همچنین گسترش گفتمان و ترویج الگوی اسلامی ایرانی در جامعه از طریق برگزاری جلسات آزاداندیشی، مناظره و مباحثه، انتشار مقاله در نشریات علمی- ترویجی، ایجاد و اداره پایگاه¬‌های مجازی و استفاده از تمامی ظرفیت رسانه‌ها به ویژه رسانه ملی در تهیه و پخش برنامه¬‌های ترویجی و کمک در طراحی الگو با گردآوری و پردازش اطلاعات، تهیه و تکمیل پیش نویس ابعاد و اجزای الگو با همکاری اندیشمندان و برگزاری حلقه¬‌های هم¬‌اندیشی.

همچنین به منظور استفاده بیشتر از توان دستگاه‌ها، شرایط و اولویت‌های واگذاری کار به مؤسسه‌ها و اشخاص حقیقی از جمله تناسب کار با جایگاه و وظایف مؤسسه، سوابق مطلوب در موضوع کار، علاقه و انگیزه نسبت به همکاری، در اختیار داشتن نیروی انسانی لازم برای اجرای کار و وجود و تأمین امکانات و منابع لازم پیش بینی شده است. از دیگر موارد مصرحه در اصول تقسیم کار ملی مشخص نمودن ضوابط همکاری با مرکز و تعیین حدود مسئولیت¬‌های مرکز در برابر دستگاه‌های همکار و نحوه گردش کار برای تسهیل بهره‌مندی‌های دوجانبه است.

راه‌اندازی دبیرخانه و شورای حوزوی مرکز

در اجرای منویات علی خامنه‌ای جهت استفاده از ظرفیت‌های حوزه علمیه و تأکید او در اساسنامه مرکز، راه‌اندازی دبیرخانه حوزوی مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت با هدف توسعه گفتمانی، جذب فضلا و نخبگان حوزه برای همکاری با مرکز، بهره‌برداری از ظرفیت‌های حوزه علمیه در تهیه اسناد اولیه اندیشکده‌ها، تدوین وظایف و ساختار سازمانی دبیرخانه در دستور کار شورای‌عالی قرار گرفت.

بر اساس تصمیم شورای‌عالی، دبیرخانه حوزوی مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت در شهر قم تأسیس شد و شورای حوزوی مرکز با عضویت سه تن از اعضای حوزوی شورای‌عالی، سه تن از فضلای حوزه علمیه، معاون پژوهشی مدیریت حوزه علمیه، دبیر شورای‌عالی و رئیس دبیرخانه حوزوی تشکیل گردید و با وظایفی که در مصوبات شورای‌عالی آمده آست، فعالیت خود را آغاز کرد. طبق این مصوبه، دبیرخانه حوزوی مرکز، حوزه‌های علمیه سراسر کشور را تحت پوشش قرار خواهد داد.

تشکیل حلقه‌ها و کانون‌های تفکر ویژه جوانان

به منظور ایجاد و گسترش زمینه‌های مؤثر جهت حضور پرنشاط و سازنده جوانان و تشکل‌های گوناگون سیاسی، اجتماعی، علمی و فرهنگی دانشجویان و طلاب در عرصه پیشرفت و بهره‌گیری از روحیه آرمانخواهی و تحولگرایی آنان در توسعه تفکر و ایجاد و ترویج فضای گفتمانی و تولید علم در حوزه‌های مرتبط با پیشرفت، مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت اقدام به تشکیل حلقه‌ها و کانون‌های تفکر ویژه جوانان نموده است.

این حلقه‌ها مجموعه‌های غیردولتی هستند که برحسب موضوع فعالیت، در ارتباط با یک یا چند اندیشکده قرار می‌گیرند و تعامل فعال با اندیشکده‌های مربوطه از وظایف اصلی حلقه یا کانون است. این مجموعه‌ها بر اساس آئین‌نامه مصوب شورای‌عالی با هدف طراحی ابتکارات انگیزشی و تبدیل موضوع «الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت» به مطالبه عمومی و چشم‌انداز مشترک جامعه نخبگانی جوان تشکیل شده‌اند و وظیفه ایجاد همگرایی و هم‌افزایی فعالیت‌های مرتبط با الگو در سطح جوانان دانشگاهی و حوزوی و کمک به ایجاد شبکه فراگیر همفکری را به عهده خواهند داشت و فاقد نقش اجرایی و کارکرد سیاسی هستند. هرحلقه از حداقل پنج دانشجو یا طلبه با انگیزه و متعهد در رشته‌های متناسب علمی که دستکم یکی از آنان دانشجوی تحصیلات تکمیلی و یا طلبه سطح سه حوزه و دارای سوابق فعالیتی مفید و مؤثر باشد، تشکیل می‌گردد.

برگزاری کنفرانس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت

کنفرانس سالانه مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت رویدادهای هدفمندی هستند که به تولید دانش و هم‌افزایی علمی در مباحث مربوط به پیشرفت کمک خواهند کرد و هر کدام هدف خاصی را در تعریف و شکل‌گیری موضوعیِ بخشی از شاکله کلی الگو و نقشه راه تدوین آن دنبال می‌کنند. طرح ابعاد و زوایای مختلف موضوعات در هر کنفرانس و پرداختن به آنها، زمینه گسترش و تعمیق تاملات فکری و مطالعات و تحقیقات علمی صاحب‌نظران را به شکلی هم‌افزا و همگرا فراهم خواهد ساخت و می‌تواند بستری مناسب برای پاسخگویی به برخی از پرسش‌های بنیادین و کلان الگو و تبادل نظر در مورد آنها را بوجود آورد. نخستین کنفرانس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، با عنوان «نقشه راه طراحی و تدوین الگو» در روزهای دهم و یازدهم خرداد ۱۳۹۱ در کتابخانه ملی برگزار شد. در این کنفرانس، بعد از افتتاحیه، پژوهشگران و استادان در نه نشست و دو میزگرد تخصصی موضوع‌های مد نظر خود را طرح کردند. سخنرانی نه تن از شخصیت‌های علمی مدعو و ارائه ۳۵ مقاله، بخشی از برنامه‌های این کنفرانس به شمار می‌رفت. در بخش دیگر این کنفرانس ۴۵ مقاله در چهار بخش در قالب پوستر عرضه شد. دومین کنفرانس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت نیز، با عنوان «مفاهیم، مبانی و ارکان پیشرفت» در تاریخ ۱۸ و ۱۹ اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۲، با هدف‌های فرصت‌آفرینی برای عرضه آخرین یافته‌ها و دستاوردهای محققان و دانشمندان کشور در قالب ۱۲ نشست تخصصی برگزار شد؛ که ارمغان آن ۲۶ مقاله به صورت سخنرانی و ۴۸ مقاله در قالب پوستر بود.

کنفرانس سوم الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت نیز با عنوان «واکاوی مفاهیم و نظریه‌های رایج توسعه و تجارب ایران وجهان؛ به سوی نظریه اسلامی ایرانی پیشرفت» در اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۳ با نقش‌آفرینی فعال اندیشکده‌ها در مدیریت و اجرا برگزار شد. به منظور تامین مشارکت بیشتر جامعه دانشگاهی و حوزوی و تهیه مقالات عمیق و بدیع برای ارائه در کنفرانس‌های الگو، پیش‌نشست‌هایی در مراکز علمی دانشگاهی و حوزوی برگزار شده است.

شناسایی و معرفی استعدادهای درخشان کشور

به منظور اجرای بند ۶ ماده ۳ اساسنامه درخصوص شناسایی و معرفی استعدادهای درخشان کشور که در زمینه الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت فعالیت دارند، آیین نامه‌ای با هدف شناسایی و معرفی استعدادهای درخشان کشور در راستای الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت برای تبیین ابعاد مختلف از جمله جنبه‌های گوناگون نقشه راه تدوین الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت اقدام در راستای عملیاتی کردن آن و کمک به ایجاد گفتمان علمی و کاربردی و تصمیم سازی در چارچوب الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت به تصویب شورای‌عالی رسید انتظار مرکز از استعدادهای درخشان در خصوص الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، نظریه‌پردازی، عمل‌گرایی، ایجاد نهضت اجتماعی و پیشرفت فرهنگ کار گروهی، رصد پیوسته مسائل و تحلیل رویدادها و حساس بودن به کاربست تحقیقات برای پیشرفت الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت است. در این آیین نامه اعطای جوایز علمی، فرهنگی، اجتماعی، صنعتی به پدید آورندگان آثار گران‌سنگ در موضوع الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت پیش‌بینی شده است.

ب: گفتمان سازی

تدوین سند ایجاد و حفظ فضای گفتمانی پیرامون الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت

همگانی‌کردن گفتمان پیشرفت و تقویت هم‌فکری درباره موضوعات و مسائل اساسی کشور از جمله اهداف مرکز است که در فضایی مناسب برای هم‌اندیشی، گفت‌وگو و همدلی صورت می‌پذیرد. ترویج گفتمان پیشرفت علاوه برآنکه به بهبود نظام مدیریتی کشور، افزایش سطح دانش عمومی پیشرفت، ارتقای خرد و بصیرت جمعی و هماهنگی سامان یافته در نظر و رویه‌ها یاری رسانده، بر انسجام ملی و اعتماد عمومی خواهد افزود و گفتمان‌های رقیب یا پادگفتمان‌ها را تضعیف خواهد کرد. در این راستا نهادها و دستگاه‌های ذیربط بویژه رسانه ملی و دیگر وسایل ارتباط جمعی و نیز حوزه و دانشگاه در آموزش و ترویج گفتمان پیشرفت مسئولیت‌های خطیری را بر عهده دارند. از این رو سند حاضر به‌منظور ایجاد هماهنگی در این تلاش ملی تنظیم شده و به تصویب شورای-عالی مرکز رسیده است. در این سند ضمن تشریح اصول و مبانی گفتمان پیشرفت، محورهای گفتمان و راهبردها و اقدامات لازم پیش‌بینی شده و تقسم کار ملی صورت پذیرفته است.

انتشار خبرنامه مرکز به صورت ماهانه

مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، در راستای اطلاع‌رسانی در مورد فعالیت‌ها و اقدامات انجام شده در مرکز و نیز توجه به گفتمان‌سازی در حوزه الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، اقدام به انتشار خبرنامه¬ ای کرده است که به صورت ماهانه در اختیار اندیشمندان و فرهیختگان قرار می‌گیرد. تاکنون ۲۲ شماره از این خبرنامه منتشر شده که در پایگاه اطلاع رسانی مرکز قابل مشاهده است. مطالب این خبرنامه به‌صورت مختصر و مفید تدوین می‌شود و شامل سرمقاله، اخبار مرکز، چکیده مقاله، دیدگاه، مصاحبه کوتاه، اخبار مرتبط، معرفی کتاب، پایان‌نامه، رساله، کتاب و مراکز معتبر بین‌المللی است. شمارگان این خبرنامه در حدود ۵۰۰۰ نسخه چاپی و ۷۰۰۰۰ نسخه الکترونیکی است و برای مسئولان، دانشمندان، استادان، محققان و اندیشمندان دانشگاهی و حوزوی ارسال می‌شود.

راه‌اندازی پایگاه اطلاع رسانی مرکز

گسترش روزافزون استفاده از فضای مجازی و امکان تولید محتوای بیشتر در این فضا، مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت را بر آن داشت تا با راه‌اندازی وبگاهی در راستای اطلاع رسانی مؤثر به تمام علاقه‌مندان و اندیشمندان و فرهیختگان اقدام کند. در این پایگاه اطلاع رسانی، بخش‌هایی نظیر نشست‌ها و گردهمایی‌ها، نشست اندیشه‌های راهبردی، مسئله‌شناسی الگو، الگو از نگاه دیگران، الگو در رخدادها وانتشارات مرکز پیش‌بینی شده است. نشانی وبگاه مرکز www.olgou.ir است.

تشکیل کانون‌ها و حلقه‌های تفکر

به منظور بهره‌برداری همه‌جانبه از ظرفیت ملی درجهت تحقق اهداف مندرج در اساسنامه مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، بویژه کمک به ترویج گفتمان‌سازی، توسعه تفکر و تولید علم در حوزه‌های مرتبط با پیشرفت و تقسیم کار ملی، حلقه‌ها و کانون‌های تفکر پیش بینی شده‌اند که در قالب مجموعه‌های غیر دولتی با هدف پشتیبانی از یک یا چند اندیشکده در تعامل فعال با اندیشکده‌های مربوط خواهند بود. این مجموعه‌ها فاقد نقش اجرایی و کارکرد سیاسی هستند.

دسترسی به ظرفیت‌های فکری و علمی سراسر کشور در حوزه‌های مرتبط با پیشرفت اسلامی ایرانی و تسهیل نقش آفرینی آنها در این عرصه، ساماندهی و هم‌راستایی فعالیت‌های مرتبط با الگو در سطح کشور با هدف هم‌افزایی و کمک به ایجاد شبکه فراگیر همفکری و اجتناب از پراکنده‌کاری و طراحی ابتکارات انگیزشی با هدف تبدیل موضوع «الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت» به مطالبه عمومی و چشم‌انداز مشترک جامعه نخبگانی، از جمله اهداف تشکیل این حلقه‌ها می‌باشد.

وظایف این حلقه‌ها نیز شامل همفکری جهت تعیین مسائل اساسی و کلان کشور و ارائه راهکارهای مناسب برای حل آنها در حوزه تخصصی حلقه (کانون) و انعکاس نتایج به اندیشکده‌های مربوطه، تجزیه و تحلیل سیاست‌های کلان و راهبردی کشور و تعیین توانمندی‌ها و کاستی‌های آنها در حوزه تخصصی حلقه (کانون) و انعکاس نتایج به اندیشکده، شناسایی شخصیت‌های برجسته علمی، نظریه‌پردازان برجسته و جوانان انگیزه‌مند و مستعد و معرفی آنها به اندیشکده‌های مربوطه، کمک به مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت در برگزاری نشست‌ها و کارگاه‌های تخصصی و تهیه و ارسال مطالب سودمند جهت درج در وبگاه و خبرنامه مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت است.

هر حلقه از حداقل پنج صاحب‌نظر در رشته‌های متناسب علمی که دستکم یکی از آنان عضو هیئت علمی با رتبه استادیاری و بالاتر (و یا معادل آن در نظام حوزوی) و یا دارای سوابق مفید مدیریت راهبردی باشد، تشکیل می‌گردد.

برگزاری کنگره پیشگامان پیشرفت

جوانان به عنوان عناصر اصلی پیشرفت و تحول و مدیران آینده ساز میهن اسلامی از مخاطبان اصلی برنامه‌های پیشرفت کشور به شمار می‌آیند، و استفاده از توان علمی و تحول¬ خواه آنان جزء برنامه‌های مهم مرکز به شمار می‌رود. جوانان نیروی محرکه و نقش‌آفرینان اصلی پیشرفت کشور به شمار می‌روند. بر این اساس مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت با هدف فرهنگ‌سازی، تقویت گفتمان، بهره‌مندی از دیدگاه‌ها و استفاده از تفکر و ایده‌های نوین و خلاقانه جوانان؛ کنگره‌های پیشگامان پیشرفت را برگزار می‌نماید.

نخستین کنگره پیشگامان پیشرفت در روزهای سوم و چهارم خرداد ۱۳۹۱ با حضور نمایندگان و اعضای انجمن‌های علمی، کانون‌های فرهنگی، هنری، ادبی و نشریات دانشجویی، تشکل‌ها و کانون‌های صنفی دانشجویی دانشگاه‌های سراسر کشور و نخبگان تحت پوشش بنیاد ملی نخبگان و تعدای طلاب جوان حوزه‌های علمیه در اردوگاه امام خمینی لواسان برگزار شد. دانشجویان با ارائه ۴۵۰ مقاله به این کنگره مسائل خود را در ۲۰ نشست تخصصی در حضور اساتید مدعو در میان گذاشتند. دومین کنگره پیشگامان پیشرفت در روز بیست و سوم آذر ۱۳۹۱ با هدف ترغیب و جلب مشارکت جوانان در طراحی و تدوین الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت در مرکز همایش‌های بین‌المللی دانشگاه شهید بهشتی برگزار شد. در این کنگره با حضور نمایندگان و اعضای انجمن‌های علمی، کانون‌های فرهنگی، هنری، ادبی و نشریات دانشجویی، تشکل‌ها و کانون‌های صنفی دانشجویی دانشگاه‌های سراسر کشور و نخبگان استانی و دانشجویان علاقه‌مند برگزار و دیدگاه‌های آنان درباره پیشرفت و تدوین الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت ارائه شد. ۸۰۰ نفر از پیشگامان پیشرفت و جوانان ایران اسلامی در این کنگره در ۸ نشست تخصصی، در ۷۱ مقاله، دیدگاه‌های خود را در زمینه الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت تشریح کردند.

برگزاری موفق دو کنگره پیشگامان پیشرفت، زمینه را برای برگزاری کنگره سوم در روز پنجم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۲ فراهم ساخت. بدین منظور مجتمع فرهنگی ولایت وابسته به کمیته امداد امام خمینی میزبان بیش از ۱۰۰۰ تن از نمایندگان و اعضای انجمن‌های علمی، کانون‌های فرهنگی، هنری، ادبی و نشریات دانشجویی، تشکل‌ها و کانون‌های صنفی دانشجویی دانشگاه‌های سراسر کشور و نخبگان و دانشجویان علاقه‌مند بود. در این کنگره ۸۳ مقاله ارائه شد که ۱۶ مورد به عنوان مقالات برگزیده انتخاب گردید. همچنین در این کنگره برای نخستین‌بار آثار پویانمایی و وب‌نوشت‌های برتر در زمینه الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، انتخاب و معرفی شدند.

چهارمین کنگره پیشگامان پیشرفت در آذرماه سال ۱۳۹۲ و پنجمین کنگره پیشگامان پیشرفت در اردیبهشت ۱۳۹۳ در تهران برگزار شد.

برگزاری سلسله نشست‌های اندیشه‌ورزی

یکی از وظایف مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، فراهم نمودن بستری مناسب برای اندیشه‌ورزان، صاحب‌نظران و متفکران عرصه پیشرفت با رویکردها و دیدگاه‌های مختلف جهت ارائه نظرات در محیطی عالمانه و نقادانه است تا از مسیر بحث، تبادل نظر و تضارب آرا، به‌تدریج اندیشه‌ها پالایش و ارتقاء یابد و به مرور ایده‌های برتر و جامع‌تر سربرآورد و نیز اقناع عمومی در بین صاحب‌نظران حاصل شود. برای تحقق این هدف، سلسله نشست‌های اندیشه ورزی در زمینه‌های مرتبط با الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت در چارچوب آیین‌نامه‌های مصوب برگزار شد. در این نشست‌ها، صاحب‌نظران حوزوی و دانشگاهی در جمعی محدود از صاحب‌نظران و به دور از تشریفات و الزامات همایش‌های متعارف، آزادانه، نظام‌مند، صریح، عقلانی و منطقی در باب موضوعات مرتبط با الگو به اظهار نظر و تبادل آرا و گفت‌وگو می‌پردازند. تاکنون هفت نشست با موضوعات «علم و زندگی»، «مفهوم علم نوین، علم سنتی و موانع توسعه در ایران» و «بنیاد تمدنی روزآمد بر جوهر تمدن اسلامی»، «پارادایم‌های مفروض الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، پارادایم متعادل سنتی تجددگرا»، «نشقه راه در ادیشه‌پردازی و طراحی توسعه بومی»، «نقش روش حکمی- اجتمهادی در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت» و «جایگاه عدالت در گفتمان انقلاب اسلامی و الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت» برگزار شده است.

برگزاری جلسات تبادل‌نظر با مدیران عالی کشور

استفاده از مشاورت متخصصان و صاحب نظران و بهره‌برداری از نتایح تحقیقات و مطالعات دیگر دستگاه‌ها و استفاده از حداکثر ظرفیت ملی در تهیه مقدمات تدوین الگو، ازجمله وظایفی است که در اساسنامه مرکز بدان توجه شده است. بر این اساس بمنظور بهره‌مندی از تجربه‌های عملی مدیران عالی‌رتبه راهبردی کشور در حوزه‌هایی همچون برنامه‌ریزی، علم و فرهنگ در طول سال‌های پس از انقلاب اسلامی در دستور کار مرکز قرار گرفت و جلسات متعدد و جداگانه‌ای بر اساس موضوع فعالیت با حضور رؤسای سابق سازمان برنامه و بودجه کشور، وزرای علوم و تحقیقات و فناوری – بهداشت درمان و آموزش پزشکی به‌همراه دبیران ستاد انقلاب فرهنگی و شورای عالی انقلاب فرهنگی برگزار شد و تجارب گذشته آنان در جهت موفقیت‌ها و موانع اجرای برنامه‌های توسعه به بحث گذاشته شد.

نشست مشترک شورای‌عالی مرکز با روسای منتخب دانشگاه‌ها

یکی دیگر از جلساتی که در جهت استفاده از توانایی‌های دانشگاهها و دعوت از دانشمندان و اساتید برجسته برای همکاری با مرکز و عضویت در اندیشکده‌ها و شرکت در کنفرانس‌های علمی مرکز اثر بخش بود، نشست مشترک شورای عالی مرکز با روسای دانشگاههای منتخب بود. در این نشست روسای دانشگاهها با وظایف و برنامه‌های مرکز الگو آشنا وآمادگی خود را برای همکاری علمی و مأموریت اساتید دانشگاهها با مرکز در راستای تحقق اهداف و تدوین الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت اعلام کردند.

نشست مشترک شورای‌عالی مرکز با روسای انجمن‌های علمی منتخب نخستین کنفرانس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت که با هدف استفاده از دیدگاه صاحب‌نظران برای طراحی الگو و تهیه نقشه راه برنامه ریزی شده بود، استفاده از انجمن‌های علمی به عنوان نیروهای متشکل علمی و تخصصی کشور را در دستور کار قرار داد. به همین منظور در نشست مشترک رؤسای انجمن‌های منتخب با شورای عالی این مباحث مطرح شد که به حضور قابل توجه انجمن‌های علمی در تهیه نقشه راه و طراحی الگو انجامید. مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت علاوه بر استفاده از فرهیختگان علمی انجمن‌ها در اندیشکده‌ها، از نظرهای علمی و تجربه‌های آنان بهره‌مند است و وظایفی را در جهت استفاده از تجربه‌های علمی انجمن‌ها به بعضی از انجمن‌های علمی واگذار کرده است.

ج: طراحی و تدوین الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت

تعریف چیستی و مفهوم الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی دستیابی به تعریف الگو و رسیدن به مفهوم آن از دغدغه‌های اصلی مرکز به شمار می‌رفت. پس از بحث و تبادل نظر در جلسات متعدد و بهره‌مندی از نظرات نخبگان حوزه و دانشگاه، این تعریف مورد توافق اعضای شورای‌عالی مرکز قرار گرفت: «الگو، نقشه جامعی است که هدف و سمت حرکت، شیوه حرکت و نحوه رفتار جامعه را برای تحقق یافتن تحول تکاملی جامعه بیان می‌کند».

بر اساس این تعریف سند الگو حاوی سرفصل‌های زیر خواهد بود:

  • ۱-تبیین وضعیت مطلوب جامعه اسلامی ایرانی در چهار عرصه فکر، علم، معنویت و زندگی به صورت جامع و تعریف نمودهای بیرونی و مؤلفه‌های ملموس آن در قالب شاخص‌های قابل سنجش
  • ۲-تعیین معیارها، نقاط مرجع و راهنمای مسیر در مقاطع دو ساله برای پایش و ارزیابی پیشرفت
  • ۳-تدوین راهبردها (چگونگی حرکت از وضعیت موجود به وضعیت مطلوب)
  • ۴-طراحی ساختارها و نظام‌های کلان خوداصلاحگر پیشران به سوی پیشرفت
  • ۵-طراحی و تعریف نظام پایش و نظارت پیشرفت کشور

تصویب نقشه‌راه، طراحی، تدوین، تصویب و پایش الگو به منظور تدوین «نقشه راه برای تحقیق و تدوین الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت»، علاوه بر برگزاری نخستین کنفرانس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت با موضوع نقشه راه، طراحی و تدوین الگو در خرداد ۱۳۹۱، چندین کارگروه متشکل از اساتید بنام حوزه و دانشگاه ماموریت یافتند ضمن جمع‌آوری کلیه سوابق علمی موجود کشور در این زمینه، مقالات، سخنرانی‌ها و پرسشنامه‌هایی که در کنفرانس توزیع شده بود را مطالعه نموده، پس از جمع‌بندی و بهره‌مندی از محتوای منتخب، پیش نویس نقشه راه را تهیه نمایند.

این کارگروهها با استفاده از مقالات و محتوای مطرح شده، هفت نقشه راه ارائه دادند که در جلسات متعدد، با همکاری و همفکری صاحب نظران، با ادغام نقشه‌ها دو طرح به دست آمد که برای تصمیم نهایی به شورای عالی ارائه شد.

راه‌اندازی اندیشکده‌ها

بر اساس مصوبه شورای‌عالی مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، به ¬منظور تهیه و تدوین مبانی بینشی و ارزشی الگو و همچنین طراحی الگو در عرصه‌های مختلف، اندیشکده‌هایی با عناوین معین و بر اساس مصوبات شورای‌عالی، زیر نظر «مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت» تشکیل و مطابق نظام‌نامه مصوب شورای‌عالی اداره می‌شود. هر اندیشکده، اتاق فکری است متشکل از ۱۵ الی ۲۵ تن از صاحب‌نظران باسابقهٔ فعالیت مؤثر در سیاست‌گذاری، قانون‌گذاری و فعالیت مدیریت راهبردی، استادان و فضلای حوزه و دانشگاه که در موضوع اندیشکده صاحب کرسی یا آثار علمی برجسته هستند، کارآفرینان و فعالان برجسته بخش غیردولتی صاحب‌نظر در موضوع اندیشکده و سه تا پنج تن محقق جوان که به طور مؤثر با مرکز همکاری می‌کنند و به عضویت کارگروه ویژه اندیشکده در می‌آیند. هر اندیشکده، دارای رئیسی است که علاوه بر تسلط بر موضوع اندیشکده، توان هدایت اندیشکده و جمع‌بندی نظرات اعضا را دارد و حداقل یک روز در هفته با مرکز، همکاری می‌کند. همچنین، یکی از اعضای هیات علمی تمام‌وقت مرکز که توان کافی برای تحلیل، جمع‌بندی نظرها و تدوین اسناد و مدارک مورد نیاز اندیشکده را دارد، به عنوان «دبیر» اندیشکده انتخاب می‌گردد.

منطق تشکیل اندیشکده‌ها تقسیم‌بندی الگو به اجزا، موضوعات و حوزه‌های مختلف، از پیچیده‌ترین تصمیمات مرکز در مرحله سازماندهی بوده است. نگاه‌ها، بینش‌ها و مبانی فکری گوناگون و همچنین تجربیات مختلف داخل و خارج کشور، مدل‌های مختلفی را برای این تصمیم کلیدی پیش روی مرکز نهاده بود. سرانجام با مطالعه و تعمق در مبانی وارزش‌های دینی، رهنمودهای خامنه‌ای، نظریات متفکران اسلامی، تجربیات سیاستگذاری و برنامه‌ریزی کشور، نظرهای دانشمندان در طبقه‌بندی نیازهای انسان، دستاوردهای بین‌المللی از جمله شاخص‌های توسعه انسانی و توسعه پایدار و با بهره‌گیری از مشورت متخصصان، نتایجی به شرح زیر حاصل شد: مدل پیشنهاد شده شامل مبانی، ارکان و عرصه‌های الگو است. فکر، علم و معنویت علاوه برآن‌که همراه با زندگی، چهار عرصه الگو را تشکیل می‌دهند، ارکان عرصه زندگی هم به شمار می‌آیند. این ارکان بر مبانی استوار می‌شوند.

نظام نامه اندیشکده‌ها هر چند با توجه به تفاوت موضوع و حوزه فعالیت اندیشکده‌ها، به سختی می‌توان شرح وظایف دقیق و یکسانی برای همه آنها تعریف کرد، ولی اصلی‌ترین محورهای مشترک فعالیت‌های اندیشکده‌ها را می‌توان به شرح زیر برشمرد:

مرحله اول: انجام مطالعات اولیه وپیش نیاز

  • ۱) تعریف مبسوط و تشریحی حوزه کار اندیشکده در چارچوب سند «حوزه فعالیت اندیشکده» که از سوی رئیس مرکز ابلاغ شده است.
  • ۲) شناسایی و دعوت از دانشمندان و اندیشمندان برجسته کشور در حوزه تخصصی اندیشکده، برای همکاری و عضویت در شبکه صاحب‌نظران
  • ۳) تدوین مراحل کار اندیشکده در چارچوب روش‌شناسی کل الگو
  • ۴) ارزیابی و آسیب شناسی روند گذشته کشور و بازشناسی و تحلیل وضعیت کشور در حوزه تخصصی اندیشکده
  • ۵) ارزیابی نیروی انسانی ماهر، آموزش‌دیده و شاغل در حوزه مربوط
  • ۶) تدوین شاخص‌های مقدماتی ارزیابی پیشرفت کشور در شرایط کنونی
  • ۷) بررسی و نقد مبانی و محتوای الگوهای توسعه در مکاتب مختلف
  • ۸) تهیه مبانی (ارزش‌ها و بینش‌ها) مورد نیاز فعالیت اندیشکده در چارچوب سند «مبانی تدوین الگو» که از سوی رئیس مرکز ابلاغ شده است و در صورت لزوم، ارائه پیشنهادها به اندیشکده مبانی.
  • ۹) بررسی و تحلیل اسنادی که در موضوع فعالیت اندیشکده، پیشتر در مراجع ذیصلاح تصویب و ابلاغ شده است.
  • ۱۰) ارزیابی میزان تحقق سیاست‌گذاری‌های ملی در حوزه مربوط و تعیین علل و عوامل درون بخشی و عمومی آن.
  • ۱۱) سنجش میزان پایداری سیاست‌ها در کشور و تعیین علل و عوامل تغییرات نامطلوب آنها.
  • ۱۲) مطالعه تطبیقی (مقایسه‌ای) در خصوص تجربیات دیگر کشورها.
  • ۱۳) بررسی پیشنهادها و نظرات سایر موسسات.
  • ۱۴) انجام مطالعات آینده‌پژوهی.
  • ۱۵) ایده‌پردازی و طرح و بررسی دیدگاه‌های جدید و اساسی و تحول‌آفرین برای طراحی الگو در حوزه مربوط.

مرحله دوم: تدوین مبانی وابعاد و الزامات الگو

  • ۱) بررسی و تدوین نحوه پیشرفت در عرصه معنویت مرتبط با حوزه تخصصی اندیشکده.
  • ۲) بررسی و تدوین نحوه توسعه و تعمیق فکر و عقلانیت در جامعه مرتبط با حوزه تخصصی اندیشکده.
  • ۳) بررسی و تدوین چگونگی توسعه علم، پژوهش و فناوری در حوزه تخصصی اندیشکده.
  • ۴) بررسی و تدوین چگونگی تأمین و بسط اخلاق در حوزه تخصصی اندیشکده.
  • ۵) بررسی و تدوین نحوه تأمین و بسط عدالت در حوزه تخصصی اندیشکده.
  • ۶) بررسی و تدوین حقوق انسان‌ها و جامعه در حوزه تخصصی اندیشکده.

مرحله سوم: تدوین الگو (بعدا به تصویب خواهد رسید)

مرحله چهارم: پایش و بازنگری

  • ۱) نظارت و پایش پیشرفت کشور از طریق کنترل شاخص‌ها
  • ۲) بررسی و تدوین پیشنهادها برای بازنگری و به روزرسانی الگو

هر اندیشکده، وظایف خود را از طریق تقسیم کار ملی در سطح مراکز و مؤسسه‌ها و شخصیت‌های علمی کشور به انجام می‌رساند و رأساً به اجرای طرح‌های پژوهشی اشتغال نمی‌ورزد و از این منظر، تفاوت ماهوی با پژوهشکده‌ها و مراکز پژوهشی و نظایر آن دارد. (مصوب ۱۷/۱۰/۱۳۹۰ شورای عالی)

انواع اندیشکده‌ها اندیشکده‌های مرکز به دو گروه تقسیم می‌شوند:

  • ۱ – اندیشکده‌های نوع اول: اندیشکده‌هایی هستند که نتایج کار آنها مورد استفاده دیگر اندیشکده‌ها قرار خواهد گرفت. این اندیشکده‌ها عبارتند از اندیشکده‌های مبانی، سنت‌های الهی، علم، فکر، عدالت، اخلاق، فقه و حقوق اسلامی و معنویت.
  • ۲ – اندیشکده‌های نوع دوم: کلیه اندیشکده‌ها به استثنای اندیشکده‌های نوع اول.

نام و حوزه فعالیت اندیشکده‌ها بر پایه مدل یادشده نام اندیشکده‌هایی که تاکنون به تصویب شورای‌عالی رسیده، به این شرح است:

'مبانی'

  • اندیشکده مبانی،
  • اندیشکده سنت‌های الهی و
  • اندیشکده فقه و حقوق اسلامی

'ارکان'

  • اندیشکده معنویت،
  • اندیشکده فکر و
  • اندیشکده علم

'عرصه زندگی'

  • اندیشکده عدالت و
  • اندیشکده قضا

حوزه اجتماع

  • اندیشکده امور اجتماعی، جمعیت و نیروی انسانی،
  • اندیشکده سلامت و تأمین اجتماعی،
  • اندیشکده خانواده و
  • اندیشکده مسجد

حوزه سیاست

  • اندیشکده سیاست،
  • اندیشکده نظام‌سازی،
  • اندیشکده دفاع و امنیت ملی و
  • اندیشکده سیاست خارجی و دیپلماسی عمومی

حوزه اقتصاد

  • اندیشکده اقتصاد،
  • اندیشکده فضای کسب و کار،
  • اندیشکده چرخه نوآوری،
  • اندیشکده آمایش‌های بنیادین،
  • اندیشکده آب، محیط زیست، امنیت غذائی و منابع طبیعی،
  • اندیشکده معماری، شهرسازی، مسکن و حمل و نقل و
  • اندیشکده انرژی

حوزه فرهنگ

  • اندیشکده فرهنگ،
  • اندیشکده تربیت،
  • اندیشکده اخلاق،
  • اندیشکده رسانه و ارتباطات و
  • اندیشکده مناسک عبادی

شورای تلفیق و هماهنگی

در نظام‌نامه اندیشکده‌ها با هدف بررسی و تحلیل اسناد تولید شده در اندیشکده‌ها، بازشناسی اثرات متقابل نتایج ارائه شده از سوی اندیشکده‌ها و همچنین یکپارچه‌سازی، هماهنگی و تکمیل دستاورد اندیشکده‌ها و تأیید اسناد تلفیقی، شورای تلفیق و هماهنگی پیش بینی شده است. اعضای این شورا که یک هفته درمیان به ریاست رئیس شورای‌عالی و رئیس مرکز تشکیل جلسه می‌دهند، عبارتند از: معاونان مرکز و رؤسای اندیشکده‌ها.

شورای تلفیق و هماهنگی به تناسب موضوع و ضرورت مباحث به تشخیص رئیس شورای‌عالی، جلسات مشترک شورای‌عالی مرکز و شورای تلفیق و هماهنگی برگزار خواهد شد. برای شورای تلفیق و هماهنگی دبیرخانه‌ای پیش بینی شده است که وظایف پی‌گیری امور و دریافت نتایج کار اندیشکده‌ها، تحلیل اثرات متقابل اسناد تولید شده در اندیشکده‌ها، تهیه، تدوین و تنظیم اسناد تلفیقی و ارائه نتایج تلفیقی به شورای تلفیق و هماهنگی را تحت نظر شورا انجام می‌دهد.

امضای توافق نامه با دانشگاه‌ها جهت تهیه و تدوین پیش‌نویس‌ها به منظور بهره‌مندی از تمامی ظرفیت علمی دانشگاهها و حوزه‌های علمیه در تنظیم سند الگو، ضمن تأکید بر شناسایی و استفاده از تجربه‌ها و پژوهش‌های انجام شده در مراکز علمی کشور و پرهیز از سفارش پژوهش به مراکز علمی کشور به عنوان یک سیاست کلی برای مرکز، به تشخیص اندیشکده‌ها و شورای‌عالی برای دستیابی به نتایج حاصل از پژوهش‌های انجام نشده و تهیه پیش‌نویس بعضی نکات مورد نیاز، توافق نامه‌هایی با دانشگاه‌ها و مراکز حوزه علمیه به امضا رسیده است. تدوین پیش نویس سنت‌های الهی با دانشگاه امام صادق و امضای تفاهم نامه همکاری با پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی از جمله این توافق نامه‌ها است.

گردآوری و انتشار اسناد برنامه‌ای بخشی و ملی موجود به منظور دستیابی به اسناد برنامه‌ای و توسعه‌ای کشور و آشنایی علاقه‌مندان به مطالعه در این زمینه و دسترسی اساسی محققان و کارشناسان در ابتدای کار مرکز، تلاش شد که کلیه اسناد موجود به عنوان سابقه برنامه‌ریزی در کشورجمع آوری و مورد نقد و بررسی قرار گیرد. بر این اساس مجموعه‌ای گردآوری شده که اسناد عمومی و رسمی آن در وبگاه رسمی مرکز نمایه و مابقی برای استفاده اندیشمندان در اختیار آنها قرار گرفته است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]