کویر مرنجاب

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از مرنجاب)
پرش به: ناوبری، جستجو
کویر مرنجاب

مختصات: ۳۴°۱۱′۰۰.۰۰″ شمالی ۵۱°۰۸′۰۰.۰۰″ شرقی / ۳۴.۱۸۳۳۳۳۳° شمالی ۵۱.۱۳۳۳۳۳۳° شرقی / 34.1833333; 51.1333333 کویر مرنجاب در شمال شهرستان آران و بیدگل در استان اصفهان قرار دارد. این کویر از شمال به دریاچه نمک آران و بیدگل، از غرب به کویر مسیله و دریاچه‌های نمک حوض سلطان و حوض مره، از شرق به کویر بند ریگ و پارک ملی کویر و از جنوب به شهرستان آران و بیدگل محدود می‌شود.

ارتفاع متوسط کویر مرنجاب از سطح آبهای آزاد در حدود ۸۵۰ متر می‌باشد و بلندترین نقطه این جزیره در حدود ۸۸۰ متر بالاتر از سطح دریای آزاد می‌باشد و لازم به ذکر است امنيت، اعتدال نسبي، تنوع جاذبه‌هاي گردشگري، تنوع گونه‌هاي جانوري و پوشش گياهي مناطق كويري فضای مناسبی را جهت گردشگری و سرمایه گذاری در این منطقه فراهم نموده است و گردشگران بسیاری را به این منطقه می کشاند.[۱] قسمت عمده این کویر پوشیده از تپه‌های شنی و ریگزار است. کویر مرنجاب از نظر پوشش گیاهی بسیار غنی است. عمده پوشش گیاهی منطقه شامل گیاهان شور پسند از جمله درختهای گز و تاق و بوته‌های قیچ است.

پوشش جانوری منطقه به دلیل وجود آب و غذای فراوان بسیار غنی است. از جمله حیوانات موجود می‌توان به گرگ، شغال، کفتار، روباه شنی، گربه شنی، بزمجه، آفتاب‌پرست، انواع مارمولک، مار، عقرب، تیهو، عقاب، شاهین اشاره کرد. در سال اخیر یک جفت یوزپلنگ نیز در منطقه مرنجاب مشاهده شده‌است. به گفته ساکنان محلی هم اکنون ۲۱ قلاده یوزپلنگ در این منطقه وجود دارد.

کف کویر
  • اسم کویر مرنجاب را شاه عباس صفوی انتخاب کرد؛ البته خودش هم خبر ندارد؛ حتی آن زمان که در هر شهر و مسیری کاروانسرا می‌ساخت، اصلا به ذهنش نرسیده بود برای کویر بیسر و ته مرنجاب هم قلعه بسازد. اما همین که تاجیک‌ها و افغان‌ها به اصفهان و نقاط مرکزی رسیدند شاه صفوی جای خالی یک قلعه نظامی که 500 سرباز از آن نگاهبانی کنند را حس کرد. آن هم در مسیری به نام جاده ابریشم که بین اروپا و چین در تردد بود. كوير مرنجاب اصلاً اسم و رسمش را از همين كاروانسرا و قناتی که آب شیرین تراوش می‌کند، گرفته است.[۲]

نقاط دیدنی[ویرایش]

گردشگران در تپه‌های بیابانی منطقه مرنجاب آران

کویر مرنجاب یکی از زیباترین نقاط کویری ایران محسوب می‌شود. تپه‌های شنی بلند و جنگلهای تاق جلوه زیبایی به این منطقه بخشیده‌است. دریاچه نمک آران وبیدگل و جزیره سرگردان از دیگر نقاط دیدنی منطقه محسوب می‌شوند. اطلاق نام سرگردان به این علت می باشد که هنگامی که از فاصله دور به این جزیره نگاه می‌کنید دو انتهای جزیره در افق محو می‌شوند و منظره‌ای مانند کشتی سرگردانی در دریای بیکران کویر به وجود می آید که محو شدن دو انتها به‌علت گرمای منطقه و خطای دید و شکست نور می باشد و گذشتگان اعتقاد داشتند، جزیره سرگردان دائما در حال حرکت است و از جایی به جای دیگر نقل مکان می‌کند.[۳] لازم به ذکر است جزيره سرگردانی در دریای بیکران کویر، به جز یک یا دو ماه از سال که به دلیل بارندگی در منطقه، قابل مشاهده مي شود، در سایر ایام سال به نمکزار تبدیل می گردد.[۴] چاه تاریخی دستکن در قسمت شرق کویر، محل آبشخور شترهای کاروانها بوده‌است. قلعه مرنجاب، کاروانسرایی است در کویر که در مسیر راه ابریشم قرار دارد و کاروانها برای سفر به خراسان، اصفهان، ری و بالعکس از این مسیر می‌گذشتند. همچنین منطقه بیابانی ریگ شق (در گویش محلی رق شق) منطقه ای بیابانی شمال شهرستان بادرود اصفهان، ادامه ریگزار بزرگ بند ریگ است، ارتفاع بلندترین تپه های ماسه ای ريگ شرق حدودا 70 مترمی باشد.[۴]

در كنار تپه‌هاي شني كه اصلي‌ترين جاذبه كويرند، وجود قلعه کرشاهی و جزيره سرگردان در كوير مرنجاب، درباره دلیل ساخت این قلعه و کاروانسرا در کنار دریاچه نمک، نقل است که شاه عباس با وجود ایجاد کاروانسرا و قلعه‌های متعدد در سراسر کشور، در این منطقه تأسیسات دفاعی تعبیه نکرده بود، چون تا آن زمان دشمنان به خاطر دریاچه نمک و گستره کویر، از این سوی به پایتخت هجوم نبرده بودند. حمله ازبکها و افغانها از طریق دریاچه نمک به کاشان که تا اصفهان پیش رفتند، شاه عباس را به صرافت انداخت تا در سال ۱۰۱۲ قمری سریعاً یک پایگاه نظامی در این منطقه ایجاد کند و جلوی تهدید را بگیرد. بالای کاروانسرا به شکل سنگرهای دیدبانی است و ذکر شده‌است که همیشه ۵۰۰ پاسدار مسلح در قلعه حضور داشتند و امنیت عبور کالا از چین به اروپا و بالعکس را در این منطقه تأمین می‌کردند. قنات کنار کاروانسرا که برکه بزرگی به وجود آورده‌است، آب شیرین دارد و این در کویر نمک و شوره زار یک پدیده بسیار منحصر به فرد است. کاروانسرای مرنجاب در قلب کویر کاروانسرای مرنجاب در موقعیت جغرافیاییٍِ’۷و‎‎ ْ۳۴ عرض جغرافیایی و ’۴۸و ‎ْ‎۵۱ طول جغرافیایی، در ارتفاع ۸۱۰ متری از سطح دریای آزاد در حاشیه جنوبی دریاچه قم واقع شده‌است. بيرون قلعه برکه اي وجود دارد که آب آن از دو چشمه آب شور و آب شيرين تامين مي شود و اين دو چشمه با هم به سطح زمين مي آيند که در عين حال وجود يک چشمه آب شيرين در کوير نمک، باعث تعجب بسياري از زمين شناسان گشته است.[۵] مرنجاب از دهستان کویرات شهرستان آران و بیدگل و در ۵۰ کیلومتری شمال شرق مرکز این شهرستان قرار دارد.

مرنجاب باشد وه اردشیر بجا مانده از دودمان دلیر
به هر گوشه‌ای خسروی پایمرد به چشمان دشمن به پا کرد گرد
کاروانسرای (قلعه) مرنجاب
کاروانسرای (قلعه) مرنجاب

راه‌های ورود به منطقه[ویرایش]

مسیر اول: مسیر شهر آران و بیدگل به سمت پادگان ارتش و سپس جاده خاکی مرنجاب که پس از طی مسافتی در حدود ۴۵ کیلومتر به مرنجاب می‌رسد

مسیر دوم : مسیر پارک ملی کویر است که از پیشوا آغاز شده و سپس مبارکیه (۱۵ ک.م.) - قصر بهرام (۶۰ ک.م) - کاروانسرای سفیدآب (۸۰ ک.م.) - و سپس مرنجاب (۵۰ ک.م.) می‌باشد. شایان ذکر است تردد در این جاده تا سفیدآب نیاز به مجوز از سازمان حفاظت از محیط زیست استان سمنان دارد.

مسیر سوم : مسیر آران و بیدگل به ابوزیدآباد و سپس کاروانسرای سفیدآب و مرنجاب می‌باشد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

وب‌گاه کویرهای ایران(درج مطالب سایت با ذکر ماخذ بلامانع است)

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ کویر مرنجاب موجود است.

آلبوم عکس از کویر مرکزی ایران