مرتضی طالقانی
شیخ مرتضی طالقانی (زاده: ۱۲۷۴ هجری قمری دیزان طالقان - درگذشت: ۱۳۶۳ هجری قمری نجف) حکیم، فقیه و از شخصیتهای معنوی معاصر شیعه است.
محتویات |
زندگینامه [ویرایش]
مرتضی طالقانی در سال ۱۲۷۴ هجری قمری در روستای دیزان [طالقان]] به دنیا آمد. پدرش مولی آقا جان طالقانی بود. وی در همانجا زندگی کرد و به شبانی مشغول بود. او بعد از چهل سالگی و در پی یک تحویل روحی تحصیل را آغاز کرد. ابتدا در یک مکتب محلی خواندن و نوشتن را آموخت سپس در تهران مقدمات و سطح را به پایان رساند. سپس برای تحصیلات عالی به اصفهان و آنگاه نجف مهاجرت کرد و با حضور در درس محقق خراسانی به اجتهاد رسید. وی در روز اول محرم سال ۱۳۶۳ هجری قمری در ۸۹ سالگی درگذشت و در ایوان سوم از حجرات جنوب غربی صحن علوی به خاک سپرده شد. آیت الله سید علی قاضی طباطبایی تبریزی وشیخ مرتضی طالقانی در تربیت شاگردان عرفانی و اخلاقی بسیاری از مسائل سیروسلوک را به یکدیگر ارجاع میدادند.برای نمونه میتوان از سپردن سید عبدالکریم کشمیری برای سیر وسلوک به سید علی قاضی توسط شیخ مرتضی طالقانی نام برد. سید محمد کاظم یزدی استاد وی در علوم حوزوی بود، ولی در اخلاق و عرفان شیخ مرتضی طالقانی استاد سید محمد کاظم یزدی بود.
تحول معنوی [ویرایش]
در مورد تحول روحی وچگونگی شروع تحصیلاتش محمد تقی جعفری به نقل از خود وی میگوید:
تا چهل سالگی چوپانی میکردم، روزی به کوههای اطراف رفته بودم، ناگهان صدای جان بخش قرآن را شنیدم که شخصی آنرا تلاوت میکرد. با خود گفتم: خدایا مبادا که مرتضی طالقانی از دنیا برود و نفهمد که در نامهای که برای او، فرستادهای چه بودهاست. به روستا برگشتم، گوسفندان را به صاحبانش برگرداندم و راهی تهران شدم. مدتی کوتاه در تهران ماندم و بعد به اصفهان رفتم.
تحصیلات عالی و معنوی [ویرایش]
آنگاه در سال ۱۲۹۵ هجری قمری راهی حوزه علمیه تهران گردید درآنجا صرف و نحو را از میرزا مسیح طالقانی، حکمت و فلسفه را از حکیم میرزا ابوالحسن جلوه و حکیم شیخ محمدرضا قمشهای بهره جست. سپس بسال ۱۳۰۲ هجری قمری عازم حوزه علمیه اصفهان گردید و ۱۵ سال آنجا اقامت کرد و در آنجا از جهانگیر خان قشقایی و آخوند ملا محمد کاشانی علاوه بر فراگیری علوم عقلی از جهات معنوی نیز بهره برد.
سال ۱۳۱۷ یعنی در سن ۴۳ سالگی به نجف رفت و در مدرسه خلیلی از آخوند خراسانی، آخوند سید محمد کاظم یزدی، میرزا محمدتقی شیرازی و سایر علمای آن حوزه کسب علم کرد. بعد از تاسیس مدرسه سید یزدی به آنجا رفت و همانجا تا پایان عمر بود و تمام اوقات و عمرش را به تدریس و تعلیم طلاب گذراند. شیخ مرتضی در عرفان، اهل کشف و شهود و عدهای قائل به کرامات او هستند و در فلسفه از شارحان حکمت متعالیه و پیرو مکتب ملاصدرا بود.
موضع گیری پیرامون مشروطیت [ویرایش]
وی به ماجرای مشروطیت نظری خوش نداشت و پس از اشتغال آخوند خراسانی به نهضت مشروطیت از ایشان کناره گرفت و حتی مدرسه حاجی را، که محل اجتماعات و تظاهرات مشروطه طلبان بود، ترک گفت و در سال ۱۳۲۷ قمری به مدرسه سید رفت که بتازگی توسط سید محمدکاظم طباطبایی یزدی تأسیس شده بود و از نخستین کسانی بود که در مدرسه سید سکنا گزید. برخی از بزرگان، که آن روزگار را درک کردهاند، احتمال دادهاند که علت مخالفت مرحوم سید صاحب عروةالوثقی نیز با مشروطیت، آگاهی یافتن از عاقبت آن توسط شیخ مرتضی بودهاست.
درگذشت [ویرایش]
محمد تقی جعفری پیرامون درگذشت وی میگوید:
خدمت شیخ مرتضی طالقانی رسیدم و گفتم: آقا به ما درس بدهید. ایشان پاسخ دادند: «درس تمام شدهاست.» من گمان کردم به خاطر فرارسیدن ماه محرم درس را تمام کردهاست، گفتم:«آقا چند روز به محرم ماندهاست.» جواب دادند: شیخ محمدتقی درس تمام شد؛ خر طالقان رفته و پالانش مانده. متوجه شدم از مرگشان خبر میدهند و در حال عبور از پل دنیا به ابدیت هستند گفتم: این دم آخری چیزی بگویید گفتند:پس متوجه شدید و بلافاصله این بیت را خواندند تا رسد دستت به خود شو کارگر/ تا فُتی از کار خواهی زد به سر» و بعد اشک از چشمان شیخ جاری شد و من روی ایشان را بوسیدم و قطرات اشک ایشان به صورتم نشست. این آخرین ملاقات علامه با شیخ مرتضی طالقانی بود و فردای آن روز خبر رحلت ایشان در مدرسه منتشر میشود.[۱]
اساتید [ویرایش]
از اساتید وی در حوزه تهران:
از اساتید وی در حوزه اصفهان:
- سید محمدباقر درچهای اصفهانی (متوفای ۱۳۴۲ قمری)،
- میرزا ابوالمعالی کلباسی (متوفای ۱۳۱۵ قمری)،
- شیخ عبدالحسین محلاتی (متوفای ۱۳۱۸ قمری)،
- میرزا محمدهاشم چهارسوقی (متوفای ۱۳۱۸ قمری)،
- میرزا بدیع (متوفای ۱۳۲۸ قمری)
- آقا نجفی اصفهانی (متوفای ۱۳۳۲ قمری)،
- میرزا جهانگیرخان قشقایی (متوفای ۱۳۲۸ قمری)،
- آخوند ملامحمد کاشی (متوفای ۱۳۳۳ قمری)
از اساتید وی در نجف:
شاگردان [ویرایش]
- سید ابوالقاسم خویی
- سید شهاب الدین حسینی مرعشی نجفی
- محمد تقی بهجت فومنی
- شیخ محمد حسن حجتی هرسینی کرمانشاهی
- محمدتقی جعفری
- شیخ حبیبالله ذوالفنون عراقی
- استادمحمدرضا مظفر
- سید محمدحسین بروجردی
- سرتیپ عبدالرزاق خان مهندس بخایری
- سید روح الله خمینی
- سید عبدالکریم کشمیری
- سید محمد حسین طباطبایی
- سید محمد حسن الهی طباطبایی
- حسنعلی نخودکی اصفهانی
آثار [ویرایش]
- تذکرة الحکماء که در حقیقت شبیه اخبار الحکما....
- حواشی بر مصادرات تحریر اقلیدس
- حاشیه الکافی
- حاشیه کفایة الاصول
- حاشیة المطول
- حاشیه للمکاسب الانصاری
- صناعه الات الرصد
- شرح جبر خلاصه
- مدخل الزیج النفس فی نظر فیلسوف شیرازی
- ترجمه مبادی فلاسفه و دهها اثر دیگر.
جستارهای وابسته [ویرایش]
منابع [ویرایش]
- ↑ «ناگفتههای زندگی علامه جعفری از زبان فرزندش» (فارسی). حوزه.
