مرآت الاخبار
مرآت الاخبار نخستین روزنامه پارسیزبان است که از بیستم آوریل ۱۸۲۲ تا اوت ۱۸۲۳ روزهای آدینه در کلکته هندوستان چاپ میشدهاست. این روزنامه بدست فردی به نام راموهان روی اهل بنگال انتشار مییافت.
تاریخچه [ویرایش]
با ورود کمپانی هند شرقی و مستعمره شدن هند، استعمار انگلیس تلاش کرد تا نفوذ زبان پارسی را در شبه قاره هند کمرنگ کند و در این راه روزنامههایی را به زبانهای غیر پارسی راه اندازی کردند که میتوان از آنها روزنامه ایندیا گازت در بمبئی و روزنامه بنگال گازت را نام برد. در برابر، پارسیزبانان هند نیز بر آن شدند تا با چاپ روزنامههای پارسی به مقابله برخیزند.
راموهان روی، که پدر هند جدید خوانده میشود و به کمک یک ساعت ساز انگلیسی در کلکته مدرسهای به شیوه اروپایی راه اندازی کرده بود، روزنامه مرآت الاخبار را به زبان پارسی انتشار داد. وی در روزنامه خود به گسترش امور مذهبی و اصلاحات همگانی میپرداخت. این روزنامهها اگرچه در هند و برای ساکنان آن کشور تهیه میشد، ولی گاه شمارههایی از آنها بدست بازرگانان، مسافران، جهانگردانان و نیز ماموران دولتی، به ایران راه پیدا میکرد. این روزنامه همچنین مقالات تندی علیه انگلیس منتشر میکرد و سرانجام استعمارگران را بر آن داشت تا این روزنامه را در اوت ۱۸۲۳ توقیف کنند.
روزنامههای پارسی در هندوستان [ویرایش]
ورود صنعت چاپ در سده هفدهم به هندوستان، رواج زبان پارسی به گونه رسمی در این کشور و طرز حکومت هند که به گونهای در امور دولتی از ایران و قاجاریان پیشرفته تر بود، مایهای شد تا نخستین روزنامههای پارسیزبان در هندوستان انتشار یابند. روزنامههایی چون اخبار، مرآت الاخبار و جام جهان نما، از اواخر سده هجدهم میلادی منتشر گردید. روزنامه «اخبار» از سال ۱۷۸۹ میلادی به زبان پارسی در شهر دهلی نو منتشر میشد. ولی روزنامه مهم پارسی که در هندوستان شهرت یافت مرآت الاخبار بود. گفتنی است که زبان پارسی، نخستین زبان از زبانهای مسلمانان بود که به روزنامه راه پیداکرد و پس از عبری، دومین زبان غیر اروپایی است که در روزنامه نگاری به کار رفتهاست.
از دیگر نشریات پارسیزبان در هند میتوان، نشریه آموزگار شفیق، که سرمقالههای پارسیزبان داشت، روزنامه حبل المتین (۱۳۰۹-۱۲۷۲ خورشیدی)، شمس الاخبار، سید الاخبار، کوکب ناصری، دلگشا القلوب، اخبار ایرانی، روزنامه هندوستانی، جام جهاننما و... نام برد.
در مصر نیز نشریات حکمت، ثریا، پرورش، چهرهنما و در عثمانی نشریه اختر به زبان پارسی منتشر میشدند.
منابع [ویرایش]
- مهدی جعفری خانقاه. دو سده با مطبوعات پارسیزبان بیرون از کشور. انتشارات سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران با همکاری مرکز پژوهشهای و تحقیقات رسانه ها، ۱۳۸۴. شابک ۹۶۴-۴۴۶-۱۱۶-۹.
- «نشریات فارسی زبان در آسیا» (فارسی). بی بی سی فارسی، ۲۹ نوامبر ۲۰۰۵. بازبینیشده در ۱۹ امرداد ۱۳۸۹.
- «ازتوقیف روزنامه پارسی تاراه اندازی BBC فارسی» (فارسی). تابناک، ۱۹ امرداد ۱۳۸۹. بازبینیشده در ۱۹ امرداد ۱۳۸۹.
