نوگرایی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد.

نوگرایی یا مدرنیسم که از آن با نام مدرنیته نیز یاد می شود، به معنی گرایش فکری و رفتاری به پدیده‌های فرهنگی نو و پیشرفته‌تر و کنار گذاردن برخی از سنت‌های قدیمی است. نوگرایی و یا تجدد فرایند گسترش خردگرایی در جامعه است.

فهرست مندرجات ۱ تاریخچه ۲ موءلفه های نوگرایی ۳ نوگرایی در عرصه‌های مختلف ۳.۱ نوگرایی در عرصه فلسفه ۳.۲ نوگرایی در عرصه دانش ۳.۳ نوگرایی در عرصه اقتصاد ۳.۴ نوگرایی در عرصه سیاست ۳.۵ نوگرایی در عرصه هنر ۴ همچنین ببینید ۵ منبع ۶ پیوند به بیرون

[ویرایش] تاریخچه

نوگرایی جریانی فکری به معنای استفاده انسان از دانش، فناوری و توان تجربی خود برای تولید، بهبود و تغییر محیط خود است. پیدایش مدرنیسم در غرب را می توان واکنشی بر ضد سنت و دین مسیحیت دانست.

[ویرایش] موءلفه های نوگرایی

• انسان‌محوری

انسان محوری به معنای باور به قدرت اندیشه انسان.

• ماده‌گرایی

جهان‌بینی مدرن نیازهای روحانی انسان را به نیازهای عاطفی او تحویل می کند.

• خردگرایی

نگرش به جهان به صورت عقلی و بر اساس خرد و استدلال.

[ویرایش] نوگرایی در عرصه‌های مختلف

بررسی تاثیر نوگرایی در عرصه های گوناگون

[ویرایش] نوگرایی در عرصه فلسفه

اساس فلسفه در دوران نوگرایی، انسان است. حقیقت دیگر الهامی نیست و از آسمان نمی آید بلکه اکتسابیست و بر روی زمین و با قوانین زمینی کشف و نه اختراع و از طریق مشاهده و آزمایش و تفکر علمی بدست می آید نه از راه ریاضت کشیدن و یا نزدیک شدن به خداوند. نوگراییمنادی خردگرایی است. خردگرایی را نیز در مقابل دین‌خویی تعریف میکنیم. ناسوت و ملکوت و جبروت و لاهوت در فلسفه مدرن جایی ندارند، قلمرو فلسفه متجدد انسان‌گرایی و عرفی گرایی (سکولاریسم) است. در فلسفه متجدد عقل محور است نه جهل، موازین یا باید عقلی باشند یا باید اصولا نابود و نیست یا بسیار خصوصی باشند.

در فلسفه نوگرا نوع تازه ای از اندیشه مبتنی بر خرد نقاد جانشین ایمان مطلق میشود و در نتیجه عرصه فلسفه به کلی دگرگون میشود و دیگر جایی برای اسطوره و خرافه و دین در این عرصه باقی نمیماند.

[ویرایش] نوگرایی در عرصه دانش

با تغییر فلسفه، علم نیز مسلما تغییر خواهد کرد، نوگرایی نخستین دلیل پیشرفت علمی بشریت در تمام دورانها بوده است، تبدیل کیمیاگری به شیمی دقیقا یک محصول از نوگرایی است، پیدایش کلینیک و بیمارستان به جای سقاخانه و استفاده از دکتر بجای دعانویس و ملا از نمادهای تجدد است. ایجاد شرایط سالم‌تر زندگی بجای دست به دعا بردن و درخواست بیمه سلامتی از خدا کردن نشان از تجدد دارد. علت ها و معلول ها همگی زمینی و منطقی و علمی خواهند بود. در دانش نوگرا هیچ اثری از انشاء الله و ماشاء الله دیده نمیشود، مشاهده علمی بر اساس روش علمی انجام میشوند و علم نیز همچون سیاست در جامعه مدرن به عرصه عرفی و عمومی وارد میشود. در ملکوت علم نیز همچون فلسفه جایگاهی برای اسطوره ها و... دیده نمی‌شود.

[ویرایش] نوگرایی در عرصه اقتصاد

وجه مشترک جوامع فئودالی نوعی تفکر خدامدار، اقتصاد طبیعی و حاکمیت سنت ایستاست. نوگرایی پرچمدار خردمداری، اقتصاد کالایی و جهانگشای سرمایه داری، فروپاشی سنت و پیدایش جامعه مدنی است. اقتصاد هم به عرصه عمومی وارد میشود و زن بطور جدی و برابر به عرصه اقتصاد وارد می‌شود، می‌گویند میزان پیشرفت و آزادی را در یک جامعه باید با نگاه کردن به وضعیت زنان آن جامعه دریافت.

[ویرایش] نوگرایی در عرصه سیاست

در جامعه مدرن، مردم شهروند هستند، و به جای مکلف بودن محق هستند یعنی حقوقی دارند که این حقوق باید توسط حاکمان پرداخته شود. مثلا مردم حق دارند که آزادی اندیشه و بیان و پوشش داشته باشند و دولت وظیفه دارد این شرایط را ایجاد بکند. مردم دیگر مطیع امر رهبران نیستند بلکه این رهبرانند که مطیع امر مردم هستند و این بار این حاکمین هستند که باید بر اساس مغز مردم عمل کنند. حکومت در جامعه مدرن یک قرارداد اجتماعی است بین حاکمین و محکومین، مردم اشخاصی را انتخاب می‌کنند که آنها به ارباب خود که همان مردم باشند خدمت کنند نه اینکه حاکمین مردمی را انتخاب کنند که به اربابشان که حاکم و ولی فقیه و نظامش است خدمت کنند. مفهوم دین و خدا هم اصولا هیچ کاره هستند و تنها مربوط به حوزه شخصی مردم می شوند، نه حوزه سیاست و اجتماع.

[ویرایش] نوگرایی در عرصه هنر

هنر نیز در اثر تجدد عرفی و مردمی می‌شود. تصاویر و نقاشی ها دیگر تصاویر مذهبی و یا کاخها و غیره نیستند، تصاویر و نقاشی ها تصویر مردم روستایی و زندگی عادی مردم و انسان‌ها می‌شود. در ادبیات نیز زبان عوام به عرصه داستانها قدم می‌نهد، علویه خانم صادق هدایت است که بر اثر مدرنیسم و تجدد جای خود را به کیکاووس و سلاطین شاهنامه و یا فرعون و نمرود قرآن می‌دهند. رمان یک پدیده ادبی محصول نوگرایی است که زندگی عادی انسا‌ن‌ها را روایت می‌کند.

[ویرایش] همچنین ببینید

پسانوگرایی

روشنفکری

[ویرایش] منبع

تجدد و تجدد ستیزی در ایران نوشته دکتر عباس میلانی

مدرنیسم چیست؟، نوشته آرش بیخدا

[ویرایش] پیوند به بیرون

مدرنیسم چیست؟، نوشته آرش بیخدا