مدار زمین‌ایست‌ور

مدار زمین‌ایست‌ور

مدار ِ زمین‌ایست‌وَر یا مدار ژئواستیشنری (به انگلیسی: Geostationary orbit)‏ که بدان کمربند کلارک نیز گفته می‌شود یکی از مدارهای زمین‌هم‌زمان است.

موقعیت

این مدار در ارتفاع ۳۵۷۸۶ کیلومتر بالاتر از سطح دریا و دقیقاً بر فراز خط استوای زمین قرار دارد. سرعت دورانی لازم برای تزریق یک ماهواره به این مدار٬ با سرعت چرخش زمین به دور خود برابر بوده و بنابراین ماهواره‌ای که در این مدار قرار دارد از نگاه فردی که روی زمین ایستاده است٬ ثابت به نظر می‌رسد. از این خصوصیت بارز مدار زمین ایست‌ور به منظور مخابره رادیویی و تلویزیونی استفاده می‌کنند. به همین دلیل است که دیش‌های آنتن‌های گیرنده امواج از ماهواره‌‌ها به صورت ثابت نصب شده و به موتور برای حرکت دادن مداوم نیاز ندارند.

نقاط مداری

مدار زمین ثابت یا زمین ایست‌ور منحصر به فرد است و از همین رو برای قرار دادن یک ماهواره در آن باید از اتحادیه بین‌المللی مخابرات راه دور٬ آی تی یو کسب مجوز نمود. این اتحادیه فضای اشعال شده توسط این مدار را به صدها تکه کوچک تقسیم کرده است که هر کدام را یک نقطه مداری می نامند. ماهواره‌های مخابراتی باید در میانه این فضای اختصاص داده شده قرار گیرند تا از تداخل رادیویی و احتمال برخورد ماهواره‌ها با یکدیگر اجتناب شود.

مدار کلارک

نامگذاری این مدار به افتخار آرتور سی. کلارک نویسندهٔ علمی-تخیلی صورت گرفته‌است.

کلارک در ۱۹۴۵ در مقاله‌ای که در «دنیای بی‌سیم» (Wireless World) به چاپ رساند امکان وجود «رله‌های فرازمینی» در مدار اطراف زمین را مطرح کرده بود. مدار اخیر یا GEO گاهی به نام این دانشمند بزرگ٬ مدار کلارک هم خوانده می‌شود.