محمود زمخشری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

علامه ابوالقاسم محمود بن عمر بن محمد خوارَزمی زَمَخْشَری (۲۷ رجب ۴۶۷ هـ.ق. - ۵۳۸ هـ.ق.) یکی از علمای بنام ایرانی [۱][۲][۳][۴] در زمینه تفسیر و حدیث در سدهٔ ۵ و ۶ هجری قمری مطابق به سدهٔ ۱۱ و ۱۲ میلادی بود.

زمشخری (وابسته به شهر زمخشر در خوارزم) پیرو جنبش سیاسی-اجتماعی معتزله بود.

محمود زمخشری در روزگار سلطان ابوالفتح ملکشاه سلجوقی که پشتیبان دانشوران بود زندگی می‌کرد. زمخشری در سال ۴۶۷ هجری قمری در منطقهٔ زمخشر خوارزم (امروزه از توابع استان داش‌حوض ترکمنستان) به دنیا آمد.[۵]

به علت اقامت بسیار وی در مکه، لقب جارالله (همسایه خدا) نیز به وی داده شده‌است. وی در سال ۵۳۸ قمری در گرگانج از نواحی خوارزم درگذشت.

آثار[ویرایش]

  • اساس البلاغه
  • اطواق الذهب (گردن‌بندهای زرین) در اخلاقیات
  • المفرد والمرکب فی العربیه
  • المفرد والمولف فی النحو
  • المفصل فی النحو
  • امکنه و الجبال و المیاه در جغرافیا
  • انموذج فی النحو
  • تفسیر کشاف
  • دیوان التمثیل
  • دیوان الشعر
  • رؤس المسایل فی الفقه
  • سواتر الامثال
  • شافعی العی من کلام الشافعی
  • شرح ابیات کتاب سیبویه
  • شقایق النعمان فی حقایق النعمان
  • صمیم العربیه
  • ضالته الناشد فی علم الفرایض
  • قسطاس فی العروض
  • کتاب المنهاج فی الاصول
  • متشابه اسامی الروات
  • محاجات بمسایل النحوی
  • مستقصی فی امثال العرب
  • مقدمه الادب ( این کتاب برای تعلیم زبان عربی به مردم مسلمان غیر عرب ( ترک و فارس ) نوشته شده و به سلطان آتسیز خوارزمشاه تقدیم گردیده است . )[۶]
  • نصایح الصغار (پندهایی به کودکان)
  • نصایح الکبار.[۵]

از زمخشری، نقل است که می گوید به عربی دشنام ام دهند، بهتر از آن است که به پارسی ستایش ام کنند!

منابع[ویرایش]

  1. Jane Dammen MacAuliffe, Quranic Christians: An Analysis of Classical and Modern Exegesis,Cambridge University Press, 1991, pg 51
  2. By Norman. Calder, Andrew Rippin, Classical Islam: A Sourcebook of Religious Literature, Routledge, 2003, pg 119
  3. Encyclopædia Iranica, "The Chorasmian Language", D.N.Mackenzie
  4. "Zamakhshari" in Encyclopedia of Islam, by C.H.M. Versteegh, Brill 2007. Excerpt: "one of the outstanding scholars of later medieval Islamic times who made important contributions..despite his own Iranian descent, a strong proponent of the Arab cause vis-à-vis the ایران‌دوست partisans of Shabiyya."
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ظهیر، محمدنادر، حیات علمی پژوهشی و اجتماعی محمود زمخشری، در وب‌گاه خاوران، بازدید: مه ۲۰۰۹.
  6. هیئت، جواد، سیری در تاریخ زبان و لهجه های ترکی
  • «فرهنگ مکتشفین و جغرافی نویسان جهان».نیک بین، نصرالله.انتشارات نبوی، چاپ وزیری ٬ ۱۳۷۵.