محمود حلبی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شیخ محمود حلبی
Halabi khetabeh.jpg
Halabi ghazvin.jpg

شیخ محمود ذاکر زاده تولائی معروف به حلبی (۱۷ شهریور ۱۲۷۹-۲۶ دی ۱۳۷۶) از روحانیون شیعه شهر مشهد و از پایه گذاران انجمن حجتیه مهدویه بوده‌است.

وی در سال‌های ۱۳۲۸ تا ۱۳۳۲ به فعالیت سیاسی پرداخته و از نهضت ملی شدن صنعت نفت حمایت می‌نمود.

حلبی پس از کودتای ۲۸ مرداد از سیاست کناره گرفت و افزایش تعداد بهائیان در ایران را زیر نظر گرفت. به همین منظور وی انجمن نقد بهائیت را پایه ریزی کرد که بعدها به نام انجمن حجتیه مهدویه نامیده شد. از فعالیت‌های این انجمن سعی در شناخت مفهوم اسلامی امام زمان است.[۱]

زندگی[ویرایش]

در ۱۳ جمادی الاول ۱۳۱۸ هجری قمری (۱۷ شهریور ۱۲۷۹) متولد شد. ادبیات را بعد از گذراندن دوره‌های مقدماتی نزد میرزا عبدالجواد نیشابوری معروف به ادیب نیشابوری یا ادیب اول، فرا گرفت. سپس دروس سطح مقدمات فقه و اصول و منطق را نزد محقق، میرزا محمد باقر مدرس رضوی و میرزا جعفر شهرستانی فرا گرفت. بعد سطوح عالی را نزد شیخ محمد نهاوندی و میرزا محمد کفایی (فرزند صاحب کفایه الاصول، آخوند خراسانی) را گذراند. وی درس خارج فقه را ازآیت‌الله العظمی حسین قمی طباطبایی آموخت.همچنین دروس فلسفه را نزد فیلسوف معروف آقا بزرگ تهرانی تحصیل کرد و از مدرسین فلسفهٔ حوزهٔ مشهد شد اما پس از سال ها تحصیل و تدریس فلسفه تحت تاثیر آیت‌الله میرزا محمد مهدی اصفهانی قرار گرفت و از مخالفان فلسفه و تصوف و عرفان مصطلح شد و بهترین تقریر درس استادش میرزا مهدی اصفهانی را نوشت که به تصحیح استاد در آمد و هم اکنون در کتابخانه آستان قدس رضوی موجود است . آیة الله محمود حلبی خراسانی بیست سال از محضر میرزا استفاده کرد و نزدیکترین شاگرد او بود. بعد از سال ها با تاسیس انجمن حجتیه راه و رسم مرزبانی از برج و باروهای دین را در برابر هجمه فکری بهائیت که آن روزگاران به مدد نفوذ در ارکان حکومت پهلوی جرأت و جسارت اعلام نسخ اسلام سرداده و جلسات تبلیغی در همه شهرها ترتیب داده بودند پرداخت و سبک نوینی را در نقد علمی و گفتگوی بین الادیان از طریق بحث تطبیقی و روش حلی و نقضی پایه گذاری نمود. او هرگز به روش های خشونت امیز در مورد دگر اندیشان معتقد نبود و به همه درس اموختگان خویش توصیه می نمود که هرگز از مدار علمی و هدایتی خارج نشوند و می گفت ما با وجود سلاح علمی به هیچ سلاح دیگری نیاز نداریم و راضی نیستیم از بینی یکنفر حتی از مخالفان خونی جاری شود و روزی کسی قطع شود و اهانتی بشودو حدود سی سال بر این نهج به هدایت و ارشاد مبتدیان پرداخت و صدها بهائی را مسلمان نمود.پس از توفیق در این میدان به ترویج دروس معارفی و به القای دروس میرزای اصفهانی در قشر تحصیل کرده پرداخت. که با نقد تحلیلی، اموزه های فلسفی و عرفانی موجود در کتاب های قدما را محققانه به بررسی کشید و نشان داد اموزه های وحیانی نیاز به وام ستانی از مکاتب بشری ندارد و اثر این تدریس و تدرس توانست خط معارف سره قرانی و حدیثی را بار دیگر به عنوان مکتب مستقل وحیانی برفراز دارد. در ابتدای جوانی محمود حلبی در راه بازگشت از سفر کربلا به بیماری صعب العلاجی دچار شد و آنجا بدست حسنعلی نخودکی اصفهانی درمان شد. این حادثه باعث شد که وی به شاگردان حسنعلی نخودکی بپیوندد و شاخص ترین شاگرد وی گردد. محمود تولایی پس از اتمام درسش در ۳۰ سالگی، شروع به سخنرانی در منبرها نمود و تا ۴۰ سال این کار را ادامه داد.

او هزاران شاگرد تربیت نمود که مسیر بحث و کنکاش علمی را از محضرش آموختند که هریک در حوزه و دانشگاه و جامعه موثر و خدمتگزار گشتند.

وی در حدود ۸۰ سالگی به بیماری قلبی مبتلا می‌شود و در شامگاه روز جمعه ۱۷ رمضان ۱۴۱۸ برابر ۲۶ دی ۱۳۷۶ وفات یافت. پس از مرگش، محمود حلبی را در شب نوزدهم ماه رمضان در کنار مرقد شیخ صدوق، ابن بابویه طبق وصیتش دفن کردند.یکی از شاعران در سوگ او سرود:

از خيل سواران سحر، خوب ترين رفت/آن لطف برين، دست فشان سوي برين رفت

در شب دل بيدار به دستان سحر داد/ او صبح نشان بود و همان سان سحرين رفت

"محمود" روانى، سوي معبود خراميد/ شكّر شكنى سوى نگارى شكرين رفت

عمرى به تمناى ظهور اشك فروريخت/ با عشق تو روييد و سرانجام براين رفت

خونين جگرى از غم ابناى زمان رست /خورشيد دلى ، از شب خاموش زمين رفت

سرشار غم غربت و اندوه مصيبت/از خاك شقاوت زده، مغموم ترين رفت

او اهل نظر بود و به دنبال حقيقت / باپاى طلب آمد و بر بال يقين رفت

پانویس[ویرایش]

  1. رضا خجسته‌رحیمی - مجله شهروند امروز - شماره ۵۱ - صفحه ۷۸ پیوند به نوشتار برخط

منابع[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ محمود حلبی موجود است.
  • کتاب جریان‌ها و سازمان‌های مذهبی سیاسی ایران سالهای ۱۳۲۰ الی ۱۳۵۷، تاءلیف آقای رسول جعفریان

پیوند به بیرون[ویرایش]