محمد خاتمی (خلبان)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
تیمسار ارتشبد خلبان محمد خاتمی
General Mohamad Kahatami 2.jpg
محل تولد رشت، گیلان
تاریخ تولد ۱۲۹۷
محل مرگ حوالی سددز
تاریخ مرگ ۲۱ شهریور۱۳۵۴
محل دفن آرامگاه سابق رضا شاه پهلوی، شهر ری
لقب ارتشبد خاتم
تابعیت پرچم ایران ایرانی
طول خدمت ۳۶ سال
درجه IIAF-Arteshbod.png ارتشبد
فرماندهی فرمانده یگان شکاری نیروی هوایی
فرماندهی کل نیروی هوایی ایران
جنگ‌ها درگیریهای مرزی ایران و عراق
کارهای مهم *گذراندن دوره خلبانی جت
*گذراندن دوره ستاد هوایی
*آجودان مخصوص محمدرضا پهلوی
کارهای دیگر *هنرآموزگاری نیروی هوایی
*سرهنرآموزگاری نیروی هوایی


تیمسار ارتشبد خلبان سید محمدامیر خاتمی (۱۲۹۷، رشت -۲۱ شهریور۱۳۵۴، سد دز از توابع شهرستان اندیمشک) معروف به ارتشبد خاتم فرمانده نیروی هوایی شاهنشاهی ایران بود. وی همسر فاطمه پهلوی، دختر رضا شاه بود. وی زمانیکه که در حوالی سد دز در حال پرواز با کایت بود، سقوط کرد. شایعاتی مبنی بر دست داشتن خانواده سلطنتی و ساواک در مرگ وی پراکنده شد.[نیازمند منبع] بعد از مرگ وی، پایگاه هشتم شکاری اصفهان برای زنده نگهداشتن یاد وی، به پایگاه خاتمی تغییر نام داد. [نیازمند منبع] خیابان سپهبد خاتمی رشت که به احترام وی بدین نام خوانده می‌شد پس از انقلاب به مطهری تغییر کرد.

زندگی شخصی[ویرایش]

محمد خاتمی در سال ۱۲۹۷ و در محله صیقلان شهر رشت در خانواده‌ای مذهبی متولد شد. وی فرزند محمود خاتمی و خواهرزاده سیدحسن امامی (امام جمعه وقت تهران) بوده است. مادر وی سیّده فاطمه امامی نام داشت. پس از گذراندن تحصیلات ابتدائی، دوره متوسطه را در دبیرستان البرز گذراند. خاتمی در سال ۱۳۱۸ داوطلب گذراندن نخستین دوره دوساله رشته هوایی شد و در سال ۱۳۲۰ موفق به أخذ درجه افسری گشت. او در سال ۱۳۲۴ با پرویندخت خدیوی ازدواج کرد و حاصل این ازدواج فرزندی به نام صبریه خاتمی بود که از موارد مهم اختلاف خانوادگی او و فاطمه پهلوی همسر دوم خود بود. وی در سال ۱۳۲۶ و در یک سانحه هوایی همسر اول خود را از دست داد و از این موقعیت استفاده نمود و به فاطمه پهلوی پیشنهاد ازدواج داد. این پیشنهاد ازدواج مورد موافقت شاه قرار گرفت. ازدواج وی با فاطمه پهلوی در روز ۳۰ مرداد ۱۳۳۸ به وقوع پیوست. خاتمی از همسر خود فاطمه پهلوی دارای یک دختر به نام پری و دو پسر به نامهای کامبیز (متولد ۱۳۴۱) و رامین (متولد ۱۳۴۶) می‌باشد. امروزه تمامی فرزندان وی در خارج از ایران سکونت دارند.

فعالیت در نیروی هوایی[ویرایش]

محمد خاتم در کنار محمدرضا شاه پهلوی

وی در سال ۱۳۱۸ وارد اولین دوره رسته هوایی در دانشکده افسری شد و با درجه ستوان دوم هوایی فارغ‌التحصیل گردید. سپس در سال ۱۳۲۳ برای تکمیل آموزشهای خلبانی به کشور انگلستان رفت. پس از بازگشت به ایران و در سال ۱۳۲۵، به دلیل فوت خلبان مخصوص محمدرضا شاه پهلوی در یک سانحه هوایی، سرگرد خاتمی توسط تیمسار هدایت‌الله گیلانشاه (فرمانده وقت نیروی هوایی) به شاه معرفی شد و خلبان مخصوص او گردید.

وی دوره تکمیلی خلبانی با جت را در انگلستان و آلمان غربی [نیازمند منبع] و دوره ستاد هوایی را در سال ۱۳۳۰ در آمریکا [نیازمند منبع] با موفقیت به پایان رساند و به عنوان اولین خلبان جت و یکی از اعضای مؤسس تیم آکروجت تاج طلایی نیروی هوایی ایران شناخته می‌شود. [نیازمند منبع] وی خلبانی هواپیمایی را که محمدرضا پهلوی در زمان ملی شدن صنعت نفت از ایران خارج شد به‌عهده داشت. [نیازمند منبع] این هواپیما ابتدا به عراق و سپس به ایتالیا رفت. با وقوع کودتای ۲۸ مرداد و بازگشت شاه، وی به درجه سرهنگی ارتقاء یافت و فرمانده یگان شکاری نیروی هوایی گردید. وی در ابتدا از فرماندهان مورد اعتماد محمدرضا شاه پهلوی بود. وی در سال ۱۳۳۷ با فرمان شاه به فرماندهی نیروی هوایی شاهنشاهی ایران منصوب گردید. خاتم در زمان جانشینی هدایت‌الله گیلانشاه دارای درجه سرتیپی بود. وی یک سال بعد درجه سرلشگری را دریافت نمود و در سال ۱۳۴۷ به درجه ارتشبدی ارتقاء یافت.

ارتشبد خاتمی علاوه بر فعالیت نظامی در بخشهای اقتصادی، تجاری و کشاورزی نیز فعال بوده و از سهامداران عمده شرکتهای بورت، سیمان شمال، سیمان فارس، بانک اعتبارات، بانک عمران و کارخانه قند کرج به شمار می‌رفت.

مرگ[ویرایش]

وی در ۲۱ شهریور ۱۳۵۴ ضمن یک پرواز تفریحی با کایت، در منطقهٔ تفریحی دریاچهٔ سد دز از توابع شهرستان اندیمشک سقوط کرد و جان سپرد. ارتشبد خاتمی در مقبره رضاشاه به خاک سپرده شد. قبر ارتشبد خاتمی چهار سال پس از خاکسپاری وی توسط خلخالی ویران شد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ محمد خاتمی (خلبان) موجود است.
  • ارتشبد محمد خاتمی موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران
  • هومن یوسفدهی. ارتشبد خاتمی، مرگ یا خودکشی!. . گیله‌وا، ش. ۶۹ (تاریخ): صص ۲۶-۲۴.