محمدولی تنکابنی

سپهدار اعظم تنکابنی

شناسنامه
نام کامل	محمدولی خان تنکابنی
معروف به	سپهسالار اعظم
زادروز	۱۸۴۶
زادگاه	تنکابن، ایران
تاریخ مرگ	۱۹۲۶
محل مرگ	تهران، ایران
اطلاعات سیاسی
حزب سیاسی	جنبش مشروطه
سمت	رئیس‌الوزرا
فعالیت‌ها	از فرماندهان فتح تهران

محمدولی خان تنکابنی.

محمدولی‌خان تُنِکابُنی (۱۳۰۵-۱۲۲۵هجری خورشیدی) معروف به سپهدار تنکابنی، سپهدار حکمران گیلان، سیاست‌مرد و پنج دوره رئیس‌الوزرای ایران.

وی پسر حبیب‌الله خان سردار و نوه محمدولی‌خان ساعدالدوله از سرداران محمدشاه قاجار در محاصره هرات بود. او ابتدا ساعدالدوله و بعد نصرالسلطنه لقب داشت و در دوران جنبش مشروطه به سپهدار اعظم ملقب بود. او یکی از دو فاتح معروف تهران در جریان انقلاب مشروطه بود (فاتح دیگر سردار اسعد بختیاری است).

وی در ابتدا از سرداران محمد علی شاه بود و حاکم تنکابن بود که توسط شاه به حکومت گیلان منصوب شد. در شکستن بست مشروطه خواهان در مسجد شاه و در کشتار آزدیخواهان تبریز نقش ایفا کرده بود. بعدها با محمد علی شاه اختلاف پیدا کرد و به املاکش در تنکابن رفت. در دوران استبداد صغیر آزادیخواهان گیلان بدلیل اینکه وی فنون نظامی را می‌دانست و با محمد علی شاه هم اختلاف داشت او را به‌عنوان رهبر برای فتح تهران برگزیدند. وی توسط کمیته ستار و میرزا کریم خان رشتی مغز متفکر و گرداننده واقعی حوادث، در راس مجاهدین گیلان قرار گرفت. او بعد از پیروزی نهضت مشروطه لقب سپهدار گرفت.

نخستین بار در ۱۲۸۸ هجری خورشیدی رئیس‌الوزرا شد و تا ۱۲۹۴ هجری قمری که با لقب سپهسالار اعظم به این مقام رسید چهار بار دیگر رئیس‌الوزرا بود.

در دوره رضاشاه بسیاری از املاک و اموال او را گرفتند و بالاخره خودکشی کرد.

خانواده او نام‌خانوادگی خلعتبری را برگزیدند.^{[نیازمند منبع]}

متن مربوطه در ویکی‌نبشته: پروگرام کابینه آقای میرزا محمدولی خان سپهداراعظم

عبدالهادی حائری از وی و علیقلی خان سردار اسعد در جریان فتح تهران و اعدام شیخ فضل الله نوری به عنوان فئودال پشتیبان بیگانه یاد می کند.

جستارهای وابسته

• عمارت باغ سپهدار

منابع

مصاحب، غلامحسین، دائرةالمعارف فارسی