محمدخان دشتی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
نگاره محمد خان دشتی

محمدخان دشتی، از خوانین دشتی (در استان بوشهر کنونی) و از شعرای دورهٔ ناصرالدين شاه كه در خورموج حكمرانی داشت. محمدخان فرزند حاجی خان به سال ۱۳۴۶ قمری در قريه شُنبه (Shonbeh) متولد شد. از كارهای او ساخت عمارت حكومتی، احداث قنات‌ها، قلعه‌ها و بنای كاخ حكمرانی خود در خورموج از جمله قسمتی از قلعه خورموج می‌باشد. وی به سال ۱۲۹۸ قمری در زندان نصیرالمك حاكم بوشهر پس از نه ماه حبس درگذشت.

محمدخان دشتی از حکام بزرگ تاریخ جنوب کشور محسوب می شود. همچنین آثار و کتب خان دشتی اکنون در کتابخانه ملی ایران و دانشگاه فردوسی و دانشگاه تهران میباشد. از جمله اثار وی میتوان به نون و نمکدون و دیوان محمد خان اشاره نمود.[نیازمند منبع]

نمونه شعری[ویرایش]

وی در انواع شعر و شيوه‌های ادبی طبع‌آزمايی كرده‌است. در شعر «دشتی» تخلص می‌كرده‌است. و دارای دیوان اشعار با انواع قالبهای شعری شامل: غزليات، قصايد، رباعيات، مسمطها، دوبيتی ها و اشعار طنز در بمبئی به طبع رسيده است، مطلع یک غزل:

نسيم باد صبا مشکسار می‌آيد مگر که از سر کوی نگار می‌آيد
چو بوی زلف تو آرد نسيم پنداری هزار قافله مشک از تتار می‌آيد
چو کاروان تو بر خاک من گذار کند وجود من ز پيش چون غبار می‌آيد
خبر دهيد به طفلان که نی سوار شويد که پير شيفته نی سوار می‌آيد
دلی به زلف کمندت چو اوفتاد او را نگاه دار که روزی به کار می‌آيد
چو ديده‌ام رخ زيبای عالم افروزت به چشم چشمه خورشيد تار می‌آيد
دوباره زندگی‌ام را ز سر همی گيرم پس از هلاکم اگر بر مزار می‌آيد
اگر شمار غم عشق تو کند دشتی شمار ناشده روز شمار می‌آيد

نمونه‌ای از دوبيتی مشهوری از او که از حال و روز حکمرانی خود حکایت کرده است:

هزاران خانه را بر باد دادم كه تا بنياد اين خانه نهادم
ازين دست استدم زآن دست دادم چنين كاری كرم نامش نهادم

منابع[ویرایش]

  • شروه‌سرايی در جنوب ايران، علی باباچاهی، نشر: مركز فرهنگی و هنری اقبال لاهوری، چاپ اول (۱۳۶۸).
  • شرح حال شعرای دشتستان بزرگ، هيبت‌الله مالکی، چاپ رودكی، چاپ اول (۱۳۶۹).

پیوند به بیرون[ویرایش]