محدث نوری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
علامه محدث نوری
محدث شیعی
شناسنامه
نام کامل حسین محدث نوری
لقب صاحب مستدرک الوسائل
زادروز ۱۴ دی ۱۲۱۷ خورشيدی
زادگاه نور، ایران
تاریخ درگذشت ٨ مهر ۱۲٨۱ خورشيدی
محل درگذشت نجف، عراق
نام همسر خانم بروجردی
فرزند شیخ عبدالرحیم بروجردی
خویشاوندان سرشناس شهید شیخ فضل الله نوری
علامه محمد تقی محدث نوری
شیخ عبدالرحیم بروجردی
آسیه مجثهد محدث نوری
شیخ مهدی نوری
نورالدین کیانوری
دین اسلام
مذهب شیعه
استادان شیخ مرتضی انصاری
آیت‌الله ملا علی کنی آملی
علامه ملا فتحعلی سلطان‌آبادی
عبدالرحیم بروجردی
علامه محمد تقی محدث نوری
شاگردان آقابزرگ تهرانی
شیخ عباس قمی
محمدحسین کاشف‌الغطاء
عبدالحسین شرف‌الدین عاملی
میرزا جواد ملکی تبریزی
شیخ فضل الله نوری
شیخ محمدتقی بافقی
شیخ هادی نوری (برادرزاده محدث نوری)
شیخ مهدی نوری

علامه حسین محدث نوری فرزند علامه محمد تقی محدث نوری مازندرانی طبرسی و نوهٔ علی محمد مازندرانی طبرسی مستوفی، محدث و رجالى بزرگ و چهره سرشناس علماى شيعه در قرن چهاردهم هجرى به شمار مىآيد. آرامگاه او در نجف اشرف و در حرم مطهر حضرت علی قرار دارد.

[۱] این فقیه امامی، مفسر و شاعر در ۱۸ شوال ۱۲۵۴ قمری در روستای یالو از توابع نور مازندران به دنیا آمد [۲] و در ۲۷ جمادی ۱۳۲۰ هجری قمری در نجف اشرف درگذشت. وطن زمستانه خاندان نوری روستای سعادت آباد؛ از روستاهای بخش چمستان نور است. [۳] از القاب وی می‌توان به خاتم المحدثین، [۴] علامه نوری، میرزای نوری، محدث نوری و حاجی نوری اشاره کرد. وی دائی و پدر همسر شهید و از مظاهر و مفاخر اسلام و تشیّع شیخ فضل الله نوری بود. [۵]

علامه حسین محدث نوری بنیانگذار عقل گرایی شیعه در فرهنگ اسلامی ایران است. سید روح‌الله خمینی درباره وی می‌گوید:«شیخ نوری، یکی از آن نمونه های سلف صالح بود که وجودشان در این روزگار چون کیمیا، کمیاب است، او استاد استناد بلکه بزرگترین استاد اسناد و مدارکی است که تا روز معاد خواهند ماند.» [۶]

علامه محدث نوری در سن ۶۴ سالگی در سامرا در اثر مسمومیت درگذشت. آرامگاه او در نجف اشرف و در حرم مطهر حضرت علی (ع) قرار دارد.

خانواده محدث نوری[ویرایش]

پدر نوری دانشوری بنام بود علامه میرزا محمد تقی نوری طبرسی (1201-1263ق) از بزرگترین دانشمندان مازندران و فقهای مازندران و از پیشوایان مورد اطمینان مردم و مرجع تقلید مردمان زیادی در خطه نور و مازندران بود. پدر آن مرحوم از جمله شاگردان بنام حکیم آیت الله ملاعلی نوری بود. پدر محدّث نوری در حالی که ایشان تنها کودکی 8 ساله بود، دار فانی را وداع گفت. همسر محدث نوری خانم عزیز بروجردی فرزند شیخ عبدالرحیم بروجردی بود. دانشور نور دارای چهار برادر با فرهنگ و فرهیخته نیز بود كه همگی در دانش و دیانت شبیه هم بودند. برادران نوری به ترتیب عبارت اند از:

  • حاج میرزا هادی ، ایشان پس از مدت مدیدی تحصیل علم در حوزه نجف به وطن باز می گردد و سیزده سال مرجعیت نور و مازندران را به عهده می گیرد، تا اینكه در حدود 1290 ق . به رحمت رحمانی می رسد.
  • آقامیرزاعلی ، كه بعد از برادر بزرگش مرجعیت و ریاست دینی نور و مازندران را به عهده داشت.
  • میرزا حسن نوری ، از بزرگان فضلا و از مدرسان فقه و اصول.
  • میرزا قاسم نوری ، از مدرسان فقه و اصول
  • در خاندان نوری به دو خواهر بزرگوار و عالیقدر درتاریخ اشاره شده است كه هر دو در تاریخ نقش ‍ مهمی را ایفا كرده اند. یكی همسر ملافتح الله نوری و مادر شیخ موسی نوری است و دیگری اسیه مجثهد نوری همسر عباس نوری پیشنماز كه از بزرگان وپارسایان عصر خویش بود. اشتهار این بزرگ بانو ، بدان افتخار است كه ایشان مادر وتربیت كننده شیخ شهید، فضل الله نوری - داماد دایی دلبندش محدث نوری - است ؛ شهیدیكه تا پای دار پایدار ماند و با شهادتش روی سیاه خود باختگان و غرب زدگان را كه خودرا روشنفكر خیال می كردند. سیاه تر كرد.

یادکرد دیگر علما از محدث نوری[ویرایش]

سید محمدحسن حسینی میرزای شیرازی مرجع تقلید شیعه ایرانی وی را علامه زمان و نادره دوران نامید.[۳]

محدث قمی در شب مرگ استادش -محدث نوری- متنی نگاشت که ترجمه بخشی از آن به شرح زیر است: [۷]

... در این شب شکافی در اسلام به وجود آمد و آن شب ۲۷ جمادی الآخر سال ۱۳۲۰ است. شیخ علامه ما درگذشت، ناشر آثار امامان پاک، رئیس فقیهان و محدثان، یگانه دوران و نشانه زمان، الگوی محققان و ریزبینان، نمونه‌ی پیشینیان و بازماندگان، پشتیبان مذهب و دین و خادم احادیث ائمه معصومین (ع)، نشانه پاک و ترویج دهنده راه –دین-، محقق علامه حاج میرزا حسین نوری طبرسی،...نوشته‌ی عباس پسر محمدرضا قمی، با اندوه فراوان... .

کتابخانه محدث نوری[ویرایش]

علامه حسین محدث نوری دارای كتابخانه جامع و معتبری بود كه در ايران و عراق نظير آن در كمیّت و كيفیّت يافت نمی شد، ولی اين كتابخانه پس از مرگ ميرزا و قتل وحشیانه شيخ فضل الله نوری به دست سرسپردگان ومرتجعین عرب و عجم به كلی پراکنده شد. بسياری از كتب نفيس ميرزا حسين، نزد فرزندان شيخ فضل الله نوری ماند. بعدها تعدادی از اين كتب، توسط سید حسین طباطبایی بروجردی خريداری و به كتابخانه او در نجف منتقل شد. [۸]

محدث نوری و تحریم تنباکو[ویرایش]

در ماجرای تحریم تنباکو و خدمات اجتماعی میرزای شیرازی در سامرا، وی رکن اساسی داشت. [۹] بعد از آنکه میرزای شیرازی فتوای تحریم تنباکو را داد، شایع شد که این فتوا از طرف میرزا صادر نشده‌است. مردم ایران به عراق نامه نوشتند و از محدث نوری کسب تکلیف کردند. وی در پاسخ چنین نوشت:[۶] «جناب شریعتمدار، آقای آقا شیخ فضل الله نوری سلمه الله تعالی جمعی از تهران سؤال نموده‌اند و از حکم میرزای شیرازی در خصوص دخانیات پرسیده‌اند، عجب است! بلی، حکم صادر و مجدداً هم دست خط مبارک با پست ارسال می‌گردد».

آثار و تألیفات[ویرایش]

محدث نوری در طی مسافرتها و اقامتها در مراکز دینی، در مسائل تفسیری، حدیثی، تاریخی و نجوم از خود حدود سی کتاب به یادگار گذاشت.[۴] وی در مقدمه کتاب مستدرک الوسائل می‌نویسد: «عالم کامل، متبحر خبیر، محدث نقّاد و آگاه، نشر دهنده آثار، جمع آورنده روایات، شیخ محمد بن حسن حر عاملی در کتاب وسائل الشیعه روایات و احادیث فراوانی را از میان کتابهای روایی علما و اصحاب جمع آوری نموده است؛ روایاتی که برای جان لذت بخش و برای دیده نور چشم است...؛ ولی با مراجعه به دیگر کتابهای روایی اصحاب، به بخش دیگری از روایات برخوردم که کتاب ارزشمند وسائل آنها را در برندارد... و بعد از سعی و تلاش فراوان و جستجوی سخت در کتابهای روایی توانستم این مجموعه بزرگ و ارزشمند را جمع آوری نمایم که روایات آن در حدود روایات وسائل است و همچون روایات آن ارزشمند و گرانبها می باشد». این منابع شامل ۷۵ کتاب روایی معتبر شیعه است و در مجموع بیش از ۲۳ هزار روایت دارد. [۱۰]

برخی از کتاب‌های وی:


  • مستدرک الوسائل[۱۱]
  • کلمة طیبة[۱۲]
  • لؤلؤ و مرجان؛ در رد خرافات و تحریفات عاشورا[۱۳]
  • دارالسلام (در تعبیر خواب و اخلاق) [۱۴]
  • نجم‌الثاقب
  • فصل الخطاب
  • مواقع النجوم و شجره نامه‌ای در سلسله اجازات نوریان
  • نفس الرحمان فی فضائل سیدنا سلمان
  • معالم العبر
  • میزان السماء
  • جنة المأوی (در مورد امام زمان عج)
  • فیض القدسی؛ در خصوص زندگانی علامه مجلسی
  • کشف الاستار؛ در خصوص امام زمان عج
  • صحیفه ثانیه علویه
  • صحیفه اربعه سجادیه
  • سلامة المرصاد
  • مستدرک مزار بحار
  • حاشیه بر منتهی المقال

کتاب فصل الخطاب فی تحریف کتاب رب الارباب[ویرایش]

صفحة دوم کتاب

وی در سال ۱۲۹۲ ه.ق. کتابی تحت عنوان فصل الخطاب فی تحریف کتاب رب الارباب نگاشته و در آن دلایلی در تحریف قرآن ارائه نمود. شمارگان این روایت‌هابیش از هزار است[۱۵] و تحریف آن را نه از جهت تغییر و زیاده بلکه فقط از جهت نقیصه خواسته‌است به اثبات برساند. [۱۶] وی در دیباچه این کتاب می نویسد: «این کتابی است لطیف که در اثبات تحریف قرآن، و فضایح اهل جور و عدوان فراهم آورده ام، و آنرا فصل الخطاب فی تحریف کتاب رب الارباب نام نهادم، و بر سه سرآغاز و دو باب قرار دادم». [۱۷]

همین امر سبب اعتراضات گسترده‌ای در جهان اسلام شد و در ردّ آن کتب و مقالات بسیاری نوشته شد. آقا بزرگ تهرانی از شاگردان وی می‌نویسد: «استاد ما حاجی در اواخر عمر خویش می‌گفت: این‌جانب در نام گذاری کتابم اشتباه کردم و سزاوار بود نام آن را فصل الخطاب فی عدم تحریف الکتاب می‌گذاشتم چرا که در آن ثابت می‌کنم قرآن شریف موجود، با تمامی سوره‌ها و آیات و جملاتش وحی الهی است که هیچ گونه تغییر و تبدیل و زیاده و نقصان از هنگام جمع آوری آن به امروز در آن واقع نشده‌است. [۱۸] و عليهذا ناميدن آن به اين نامی كه مردم آن را بر خلاف منظور و مراد من حمل میكنند، اشتباهی است در نامگذاری. ولیكن من در اين كتاب نیاورده‌ام آنچه را كه آن را بر او حمل می‌نمايند. بلكه مراد من، اسقاط بعضی وحی مُنْزَل الهی است؛ و اگر می‌خواهی تو نام آن را بگذار الْقَوْلُ الفَاصِلُ فِي إسْقَاطِ بَعْضِ الْوَحْيِ النَّازِلِ». [۱۹]

سوره ولایت[ویرایش]

محدث نوری سوره نورین را با نام سوره ولایت از کتاب دبستان مذاهب نقل کرده است. [۲۰] وی درباره این سوره می‌نویسد: هيچ اثرى از اين سوره در كتابهاى شيعه نيافتم جز آنچه از كتاب مثالب منسوب به ابن شهر آشوب حكايت شده كه آنان تمام سوره ولايت را ساقط كردند, پس شايد اين سوره بوده است: [۲۱] «ياايها الذين آمنوا آمنوا بالنورين انزلناهما يتلوان عليكم آياتى و يحذرانكم عذاب يوم عظيم ب ان الذين يوفون بعهداللّه ورسوله فى آيات لهم جنات النعيم. واصطفى من الملائكة والرسل و جعل من المومنين اولئك فى خلقه يفعل اللّه مايشاء قد خسر الذين كانوا عن اياتى و حكمى معروضون. وان عليا من المتيقن. يا ايها الرسول قدانزلنا اليك آيات بينات فيها من يتوفاه مومنا ومن يتوليه من بعدك يظهرون. ولقد آتيناك بك الحكم كالذين من قبلك من المرسلين. وجعلنا لك منهم وصيا لعلهم يرجعون. ان عليا قانتا بالليل ساجدا يحذر الاخرة ويرجو ثواب ربه. قل هل يستوى الذين ظلموا وهم بعذابى يعلمون».

یعنی: «اى كسانى كه ايمان آورده ايد، به دو نور ايمان بياوريد. آن دو را نازل كرديم كه آياتم را بر شما بخوانند و شما را از عذاب روزى بزرگ بر حذر دارند. آنان كه به عهد خدا و پيامبرش وفا مى كنند در آياتى برايشان بهشتهاى نعمت است و برگزيد از فرشتگان و پيامبران و قرارداد از مومنان, آنان را در خلقش. خدا هرچه بخواهد مى كند. زيان كردند آنها كه از آيات و حكم من دور گردانده شدند. و على از متقيان است اى پيامبر، ما به سوى تو آياتى روشن نازل كرديم كه در آن است, هركس او را در حال ايمان دريابد و هركس ولايت او را بـپذيرد بعد از تو نمايان مى شوند. و تو را به تو حكم داديم, همانند كسانى كه پيش از تو بودند از پـيامبران. و قرارداديم براى تو از ايشان جانشينى شايد بازگردند. همانا على در شب قنوت مى گرفت, سجده مى كرد از آخرت مى ترسيد و ثواب پروردگارش را اميدداشت. بگو آيا مساويند آنها كه ظلم كردند درحالى كه به عذاب من آگاهى دارند».

آیه رجم[ویرایش]

در کتاب فصل الخطاب به نقل از احادیثی آمده است که سوره احزاب از سوره بقره کوچکتر نبوده و آيه رجم (سنگسار) نيز در آن بوده و آن آیه چنين است: «اذا زنى الشيخ والشيخة فارجموهمها البتة نكالا من الله والله عزيز حكيم». یعنی: «هرگاه پيرمرد و پـيرزن زناكردند حتما آنها را سنگسار كنيد، اين عذاب و كيفرى است از ناحيه خداوند و خداوند شكست ناپذير و حكيم است».[۲۱]

آیه وضو[ویرایش]

از امام صادق درباره آیه «فاغسلوا وجوهکم وأیدیکم إلى المرافق» می‌پرسند. پاسخ می‌دهد تنزیلش چنین نیست؛ بلکه چنین است: «فاغسلوا وجوهکم وأیدیکم من المرافق».[۲۲] این روایت را شیخ حر عاملی نقل کرده و محدث نوری نیز در کتاب خود آورده است.

آیه تبلیغ[ویرایش]

در کتاب فصل الخطاب آیه تبلیغ به نقل از قرائت ابن مسعود اين گونه است: «يا ايها الرسول بلغ ماانزل اليك من ربك، ان عليا مولى المومنين ...» یعنی: «ای پیامبر آن چه به تو نازل شده است را ابلاغ کن كه على مولای مومنان است ...». [۲۱]

آیه کرسی[ویرایش]

در کتاب فصل الخطاب آیةالکرسی را به نقل از ثقةالاسلام کلینی این گونه بیان می‌کند: «... له مافی السموات والارض و ما بینهما و ما تحت الثری عالم الغیب والشهادة الرّحمن الرحیم من ذی الذی یشفع عنده الاّ بإذنه...»[۲۳]

همین آیه در مفاتیح الجنان در حاشیه باقیات الصالحات، در اعمال روز جمعه ، ص ۳۶، انتشارات اسوه ، جلد دوم نیز اینچنین آمده است:[۲۴]

علامه مجلسی فرموده كه به روایت علی بن ابراهیم و كلینی، آیه الكرسی علی التنزیل چنین است: «االله لا إله إلا هو الحی القیوم لا تأخذه سنة ولا نوم له ما فی السماوات و ما فی الأرض و ما بینهما و ما تحت الثری عالم الغیب والشهادة الرحمن الرحیم من ذا الذی ... هم فیها خالدون»

انگیزه نوشتن کتاب فصل الخطاب[ویرایش]

ماجرای زیر به نقل از آیت الله شهاب الدین نجفی مرعشی از سردار کابلی نقل شده است (حکایت از کتاب « شرق شناسی و اسلام شناسی غربیان» تألیف محمد حسن زمانی). سردار کابلی می‌گوید:

یکی از روزها که خدمت حاجی نوری بودم، ناگهان سید عمامه به سری که سخت می‌گریست سراسیمه وارد شد؛ در حالی که بر سر خود می‌کوبید! حاجی پرسید چه شده؟ او جواب داد: چرا خدا به علی ظلم کرده و نامش را در قرآن نیاورده است!

حاجی که تحت تأثیر سخن او قرار گرفته بود در جواب گفت: اتفاقاً چنین نیست. نام او در قرآن بوده است ولی بعضی از دشمنان آن را حذف کرده‌اند. آن معمم دلیل مطلب پرسید و حاجی به برخی روایات در این باره پرداخت. آن شخص آن روز و روزهای بعد می‌آمد و روایات را می‌نوشت و با خود می‌برد. پس از آن که روایات تحریف جمع و منظم شد خود او زیر نظر حاجی نوری به عنوان «فصل الخطاب» چاپ کرد.

سردار کابلی می‌گوید مدتی از این ماجرا گذشت تا این که یک روز جهت گرفتن ویزا به کنسولگری هندوستان رفتم. فردی ریش تراشیده با عینک دودی و کلاه شاپو دیدم که به من لبخند می‌زد. جلو آمد وگفت: مرا نمی‌شناسی؟ گفتم: نه! گفت من همان سید روحانی هستم که فلان روز به خانه حاجی آمدم و روایات تحریف قرآن را از او می‌گرفتم!


نقدهایی بر کتاب فصل الخطاب[ویرایش]

کتابهایى که در رد کتاب فصل الخطاب نوشته‌اند عبارتند از:خطای یادکرد: خطای یادکرد: برچسب تمام کنندهٔ </ref> بدون برچسب <ref> مرتضی مطهری در بخش تحریفات لفظی واقعه عاشورا مصادیق تحریفات لفظی را بیشتر از این کتاب نقل کرده و صراحت و شجاعت محدث نوری را تحسین می‌کند. [۲۵]

برخی از اساتید[ویرایش]

محدث نوری نیز ابتدا از محضر عالم فقیه محمدعلی محلاتی کسب فیض کرده تا آن که به تهران مهاجرت نمود و مدتی را در محضر شیخ عبدالرحیم بروجردی پدر همسر خود شاگردی کرد.

برخی از شاگردان[ویرایش]

  • حاج میرزا ابوالفضل تهرانی معروف به کلانتری نوری
  • سید علم الهدی نقوی کابلی
  • شیخ مهدی نوری (برادرزاده محدث نوری)
  • شیخ مهدی نوری (خواهرزاده محدث نوری)
  • محمدحسن آل کبه
  • حاج میرزا علی اکبر همدانی معروف به «دبیر» و «ابوالمکارم»
  • حاج میرزامحمد ارباب قمی
  • شیخ علی اکبر همدانی

این ها را هم بخوانید[ویرایش]

به اختصار از چند استاد نوری نام می‌بریم:*«هر كس با چشم باز و با در نظر گرفتن شرایط آن روزگار، به آثار خطیر نوری نظر كند، آثاری كه در آنها دقّت و تحقیق موج می‌زند، شك و تردید نخواهد كرد كه او مؤیّد به روح القدس بود».[10]

آثار نوری با ترتیب در تاریخ تألیف[ویرایش]

آثار نوری با ملاحظه ترتیب در تاریخ تألیف، چنین است.

  • 1. مواقع النجوم، شجره نامه‌أی است در سلسله اجازات نوریان، و نخستین اثر او است كه در 21 سالگی نوشته است.
  • 2. نفس الرحمن فی فضائل سیدنا سلمان، حدیثی است ازحیات سلمان فارسی و فراتی است از فضایل جوشان او كه در شهر كربلا به سال 1283 ق تألیف لطیف آن تمام شده است.
  • 3. دارالسلام، در دو جلد، درباره خواب و تعبیر خواب و.. است و جلد دوم در اخلاق و ... است كه به ترتیب الفبایی و كارساز نوشته شده، و در 1292 ق، به زیر سایه آستان قدس عسكریین، در سرزمین سامرّا تألیف آن تكمیل شده است.
  • 4. فصل الخطاب ... (تألیف: 1292 ق. در نجف، چاپ: 1298 ق.).
  • 5. معالم العبر (تألیف: 1296 ق. در شهر سامرّاء).
  • 6. میزان السماء (تألیف: 1299 ق. تهران).
  • 7. كلمه طیّبه: (تألیف: 1301 ق. چاپ نخست: بمبئی 1352 ق، در 616 صفحه).
  • 8. جنّه المأوی: (تألیف:1302 ق) تصنیفی است در مقام مهدی (عج) و با سوز فراق حضرت یار ـ روحی فداه‌ـ.
  • 9. فیض القدسی: (تألیف: 1302 ق، سامرّاء) اولین كتاب مستند و معتبر در خصوص زندگانی علاّمه مجلسی. این كتاب چندی پیش به قلم مترجم معاصر حجه الاسلام سید جعفر نبوی به فارسی ترجمه و منتشر شد.
  • 10. بدر مشعسع: (تألیف: 1308 ق.) در شرح حال فرزندان موسی مبرقع پسر امام جواد ـ علیه السّلام ـ است كه همراه با تقریظ و تأیید میرزای بزرگ چاپ شد.
  • 11. كشف الاستار (1318 ق.) پرتوی است از حُسن دل انگیز حضرت مهدی ـ روحی فداه ـ
  • 12. صحیفه ثانیه علویّه (1303 ق.)
  • 13. صحیفه اربعه سجادیّه.
  • 14. سلامه المرصاد (1317 ق.).
  • 15. مستدرك مزار بحار.
  • 16. حاشیه بر منتهی المقال.
  • 17. ظلمات الهاویه در معایب معاویه و ...
  • 18. نجم الثاقب (1303 ق) پر انتشارترین كتاب محدث نوری.
  • 19. موالید الائمّه.
  • 20. شاخه طوبی.
  • 21. دیوان شعر محدّث نوری كه با نام «مولودیّه» چاپ شده است.
  • 22. مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل، بزرگترین اثر محدث نوری و معتبرترین مجموعه مفصل روایی كه پس از وسائل الشیعه نوشته شده است و براستی مستدرك، مرجعی معتبر برای مجتهدان است و هیچ فقیهی از آن بی‌نیاز نیست.
  • 23. لؤلؤ و مرجان (1319 ق.) این كتاب كه از سر اخلاص و درد دین نوشته شده نخستین كتاب مستقلّی است كه در ردّ خرافات ساخته و پرداخته شده در ساحت مقدس حماسه عاشورا، سخن می‌گوید و با صمیمیت و صداقت از مدّاحان و منبریانِ محترم می‌خواهد كه در این كار حساس و حیاتی، به هیچ وجه اركان سه گانه راستگویی، درست گویی و اخلاص را فراموش نكنند و با فدا كردن علم و عقل در پای عشقِ فرضی، آبروی همه را نبرند ... .
  • 24. تحیّه الزائر، از متون زیارتی است.
  • 25. تقریرات بحث استادش شیخ العراقین.
  • 26. تقریرات درس استاد دیگرش میرزای بزرگ.
  • 27. اربعونیّات، همان كه در حاشیه كلمه طیّبه چاپ شده است.
  • 28. اخبار حفظ القرآن.
  • 29. رساله‌ای در شرح حال مولی ابی الحسن شریف عاملی فتونی كه در 1276 ق نوشته است.
  • 30. كشكول، گلستانی كه گلبرگهای گوناگونی را شامل می‌شود.
  • 31. حواشی بر توضیح المقال حاج ملا علی كنی كه در آخر رجال ابی علی چاپ شده است.
  • 32. رساله فارسی در جواب به شبهات فصل الخطاب و در ردّ تحریف قرآن مجید. تذكر این نكته ضروری است كه علاوه بر كتاب القرآن در ضمن مستدرك الوسائل، محدث نوری سه كتاب دیگر نیز در علوم قرآنی نوشته است و بی‌گمان با چشم پوشی از هر كدام از این چهار كتاب، قضاوت در حق نوری و او را متهّم به تحریف كردن، ناقص و ناروا خواهد بود.
  • 33. ترجمه جلد دوم دارالسلام به فارسی.
  • 34. اجوبه المسائل.
  • 35. حواشی بر رجال ابی علی كه نیمه تمام مانده و غیر از شماره 31 می‌باشد.
  • 36. فهرست كتابخانه بی‌نظیر خویش كه به ترتیب الفبایی نوشته شده و در مقدمه‌اش به تفصیل در خصوص كتاب و نویسندگی سخن گفته است.
  • 37. نامه‌ها و اجازه‌نامه‌ها و اعلامیّه‌ها. اگر در كتابی گردآوری شود گنجینه گرانبهایی را تشكیل خواهد داد. بیش از ده نامه از محدث نوری كه در جواب نامه‌های میر حامد حسین هندی نویسنده اثر گران سنگ «عبقات الانوار» نوشته شده است در مجلّه نور علم البته بخشهای بریده‌ای از آنها چاپ شد.

منابع[ویرایش]

  1. شرح حال و زندگي محدثين شيعه، سایت اسلامی غدیر
  2. محدثین: محدث نوری؛ «اندیشه قم»، مقاله محمد صحتی سردرودی فرهنگ بزرگان اسلام و ایران ص182
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ مختصری از زندگینامه حضرت آیت الله علامه محدث نوری؛ وزرات علوم تحقیقات وفناوری، موسسه آموزش عالی غیر انتفاعی علامه محدث نوری
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ خاتم المحدثین حاج میرزا حسین نوری صاحب مستدرک الوسایل؛ مجید نقدی؛ حوزه علمیه
  5. مختصری از زندگینامه حضرت آیت الله علامه محدث نوری (ره)
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ عالمی که بعد از مرگش شاگرد خود را برای نماز شب بیدار می‌کرد؛ منابع: محدث نوری، روایت نور تالیف محمد صحتی سردرودی، فوائد الرضویه تالیف شیخ عباس قمی
  7. ترجمه از: انتشار دستخط منتشر نشده از شیخ عباس قمی، منبع: مرکز اسناد مجلس
  8. سالروز رحلت محدث نوری، خبرگزاری قرآن ایران
  9. سه نامه از محدث نوری به علامه سید ناصر حسین؛ عبدالحسين طالعی؛ کتابخانه الکترونیک علوم حدیث
  10. مستدرک الوسائل، محمد رضا ضميري- کتابشناسي تفصيلي مذاهب اسلامي, ص ۳۵۴ - ۳۵۶
  11. نام کتاب : مستدرک الوسائل مولف کتاب : حاج میرزا حسین نوری طبرسی (ره)
  12. نام کتاب : کلمه طیبه مولف کتاب : حاج میرزا حسین نوری طبرسی (ره)
  13. نام کتاب : لولو و مرجان ( در شرط پله اول و دوم منبر روضه خوانان ) مولف کتاب : خاتم المحدثین علامه حاج میرزا حسین نوری طبرسی (ره) تحقیق و ویرایش از حسین استاد ولی
  14. ترجمه دارالسلام در حقیقت خواب و گزارش آن، مترجم کتاب : آیت الله حاج شیخ محمد باقر کمره ای (ره)
  15. بررسی و نقد روایات تحریف در کتاب فصل الخطاب؛ محسن بیات، پایان نامه، دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرّس
  16. گفتارشیخ طوسی (ره)درعدم تحریف قرآن؛ امام شناسی؛ محمد حسین حسینی طهرانی
  17. واژه نامه دهخدا: زیر واژه طبرسی
  18. نگاهی به زندگی پربار صاحب مستدرک الوسائل؛ گلشن ابرار جلد ۱؛ علمای بزرگ شیعه
  19. کتاب امام شناسي / جلد چهاردهم / قسمت پنجم: نقد مکتب اخباری، بحث درباره کتاب دبستان المذاهب، بحث درباره کتاب فصل الخطاب پایگاه علوم و معارف اسلام، حاوي مجموعه تاليفات آية الله حاج سيد محمد حسين حسيني طهراني
  20. بررسی وارزیابی مدارک و اسناد افسانه سوره نورین و ولایت، دکتر فتح الله نجارزادگان
  21. ۲۱٫۰ ۲۱٫۱ ۲۱٫۲ مصونيت قرآن از تحريف، تقريظ استاد محمدهادى معرفت
  22. وسائل الشیعة - باب وجوب الابتداء فی غسل الوجه بأعلاه، وفی غسل الیدین بالمرفقین
  23. نقد و بررسی روایات تحریف در کتاب فصل الخطاب/ قسمت سوم پدید آورنده : محمد باقر بهبودی ، صفحه ۱۴۵
  24. آیه الكرسی علی التنزیل چیست؟؛اداره مشاوره و پاسخ نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری؛ بازدید ۲۸ شهریور ۱۳۹۱
  25. مطهری و اصلاح در فرهنگ عاشورا، پایگاه جامع استاد شهید مطهری