مثقال

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مِثقال یکای جرم و یکی از واحدهای وزن رایج در اسلام است که بیشتر برای اندازه‌گیری جرم طلا از آن استفاده می‌شود. واژهٔ مثقال از زبان عربی به فارسی درآمده و در اصل برای اندازه‌گیری جرم سکه‌های طلا استفاده می‌شده‌است.

معادل‌های تاریخی[ویرایش]

دو نوع مثقال وجود دارد. مثقال شرعی و مثقال صیرفی. در علم فقه اسلامی جرم هر مثقال شرعی برابر (۱۸ نخود) ۳٫۴۵۶ گرم و هر مثقال صیرفی چهارسوم مثقال شرعی و برابر ۴٫۶۰۸ گرم می باشد.
جرم هر سکه طلا در ابتدا برابر با حدود ۴٫۵۵ گرم بود (معادل ۱٫۳۳ درهم، ۲۴ قیراط یا ۹۶ حبه) اما در دوران خلافت عبدالملک بن مروان با اصلاح سیستم ضرب سکه جرم هر سکه طلا به حدود ۴٬۲۵ گرم کاهش یافت (معادل ده هفتم درهم، ۲۰ قیراط یا ۶۰ حبه).[۱]

در سرزمین‌های اسلامی، از دیرباز دو واحد «دینار» و «درهم» با اصل یونانی دراخما به عنوان اصلی‌ترین واحدهای جرم به کار رفته‌اند. نسبت دینار به درهم در منابع شرعی ۱۰ به ۷، و در کاربرد عرفی ۳ به ۲ است. در برخی منابع مثقال و دینار معادل هم به کار رفته اند. براساس وزن دو نمونهٔ عینی رطل امویان از سال ۱۲۶ قمری و سنگ شیشهٔ یک قیراطی عصر عباسی مصر، برای درهم به عنوان واحد جرم، ۳٫۱۲۵ گرم، و از آنجا برای دینار شرعی، ۴٫۴۶۴ گرم به دست می‌آید.


منابع[ویرایش]