ماکائو آبی سنبلی

ماکائو آبی سنبلی
منطقه Pantanal در برزیل
وضعیت بقا
در خطر انقراض (IUCN 3.1)
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو:	جانوران
شاخه:	طنابداران
رده:	پرندگان
راسته:	طوطی‌سانان
تیره:	طوطیان
سرده:	Anodorhynchus
گونه:	A. hyacinthinus
نام علمی
Anodorhynchus hyacinthinus (لاتهام، ۱۷۹۰)
ناحیه قرمز رنگ پراکندگی طوطی ماکائو آبی سنبلی در جهان

ماکائو آبی سنبلی یا ماکائو هایسینث (Anodorhynchus hyacinthinus) پرنده‌ای بومی شرق و مرکز امریکای جنوبی است. این پرنده بزرگترین گونه در خانواده ماکائوها و بزرگترین گونه از لحاظ وزن بهنگام پرواز در بین تمامی طوطی سانان است. گرچه طوطی بی پروازی به نام کاکاپو که در نیوزلند و گینه نو زیست می‌کند و ۳٫۵ کیلوگرم وزن دارد سنگین تر از ماکائو سنبلی است اما ماکائو سنبلی از لحاظ طول طویل تر از طوطی کاکاپو و تمامی طوطی سانان است.

ماکائو آبی سنبلی شباهاتی با هم خانواده خود یعنی ماکائو لیر (Lear’s macaw) دارد در حالیکه این شباهت بسیار جزئی است و می‌توان به راحتی این دو را از یکدیگر تمیز داد. در ناحیه زرد رنگ اطراف چشم ماکائو لیر یک حالت اشکی شکل کشیده و بزرگ وجود دارد که در ماکائو سنبلی این ناحیه به صورت یک دایره زرد رنگ وجود دارد. تفاوت دیگر ناحیه زرد رنگ در دو طرف منقار است که در ماکائو لیر بسیار بزرگتر از ماکائو سنبلی است. سومین تفاوت در رنگ قسمت سر پرنده و قسمت بال هاست که تقریباً رنگی مابین آبی لاجوردی تیره متمایل به سبز تیره است این خصوصیت بیشتر در ناحیه سر قابل رویت است اما ماکائو لیر نسبت به ماکائو سنبلی بسیار نادرتر و کمی کوچکتر است.

محبوبیت ماکائو آبی سنبلی بعنوان حیوان خانگی سبب کاهش جمعیت وحشی آنان تا مرز انقراض و قرار گرفتن این گونه در لیست قرمز (درمعرض تهدید) شده است. متاسفانه در بین عوام و متخصصین غلطی رایج در آمده است که نام این گونه را در خانواده آرا قرار می‌دهند و این گونه را با نام آرا هایسینث می‌شناسند که اشتباهی فاحش است. این گونه در خانواده Anodorhynchus که شامل این گونه و دو گونه دیگر به نام های Lear و Glaucous می‌باشد قرار گرفته و نام علمی این پرنده نیز خود گویای این موضوع است.

مشخصات

طول ماکائو آبی سنبلی ۱۰۰cm از سر تا انتهای دم وعرض پرنده ۳۹cm بوده و وزن آن ۱٫۵ تا ۲ کیلوگرم (۳٫۳ تا۴٫۴ پوند) می‌باشد. طول بالهای ماکائو سنبلی در هنگام پرواز ۱۲۰cm تا ۱۴۰cm و عرض آنها ۴۸cm تا ۵۶cm می‌باشد. آنها تقریباً بطورکامل آبی رنگ هستند و پرهای زیر بال‌ها نیز سیاه رنگ می‌باشد. دارای منقار بزرگ و سیاه بوده و در دو طرف منقار و اطراف چشم ناحیه‌ای زرد رنگ و روشن وجود دارد که البته در اطراف چشم این ناحیه به شکل نواری گرداگرد چشم را فرا گرفته است. به طور معمول تشخیص جنسیت در این گونه بسیار مشکل است اما جنس ماده این گونه کمی باریکتر از جنس نر آن است.

---

ماكائو آبي سنبلي

غذا و تغذیه

آنها منقاری بسیار قوی برای خوردن غذاهای طبیعی و شکستن انواع دانه‌ها و هسته میوه‌های جنگلی دارند که این منقار حتی قادر به شکستن پوسته سخت و چوبین نارگیل و ماکادامیا (یک نوع فندق جنگلی) بوده و علاوه بر این آنها با این منقار می‌توانند میوه‌ها و گیاهان جنگلی را به راحتی بخورند. از جمله غذاهای محبوب این پرنده میوه درخت کاج است آنها همچنین از گرفتن حلزون و شکستن پوسته سخت این جانور و خوردن آن بسیار لذت می‌برند.

تولید مثل

این پرنده در حفره‌های درختان لانه سازی می‌کند و پرنده ماده در هنگام تخم گذاری ۱ یا ۲ تخم می‌گذارد. اگرچه معمولاً فقط یک جوجه به سن بلوغ می‌رسد. گرچه هر دو جوجه سر از تخم در می‌آورند اما در رقابت تصاحب غذا جوجه زودتر از تخم درآمده موفق تر بوده و جوجه دیگر که دیرتراز تخم درآمده از گرسنگی جان خود را از دست می‌دهد. جوجه‌ها تا سن ۳ ماهگی نزد والدین خود می‌مانند و پس از آن لانه را ترک می‌کنند. آنها در سن ۷ سالگی به بلوغ می‌رسند. تخم‌های این پرنده توسط کوآتی‌ها، کلاغ‌ها , possum (نوعی پستاندار درختی) و بیشتر توسط توکان‌ها که جزو دشمنان طبیعی این پرنده محسوب می‌شوند روبوده و خورده می‌شوند.

گروهي از ماكائوهاي هايسينث در زيستگاه اصلي خود در Pantanal برزيل

پراکندگی و زیستگاه

جمعیتی از این پرنده که موجودیت آنها تایید شده در سه دسته کلی در امریکای جنوبی قرار دارند. در Pantanal منطقه‌ای در برزیل و در مجاورت آن منطقه‌ای در شرق بولیوی و در شمال شرقی پاراگوئه، در Cerrado منطقه‌ای در شرق کشور برزیل و (Mato Grosso, Goiás, Tocantins, Bahia, Piauí, MaranhãoوMinas Gerais) و مناطق نسبتاً باز رودخانه Tocantins، رودخانه Xingu، رودخانه Tapajós و Marajó جزیره‌ای در شرق حوضه آمازون کشور برزیل، مورد تایید است. همچنین جمعیت پراکنده این پرنده در مناطقی دیگر چون نخل‌ها مردابی,Woodlands (مناطق باز و روشن جنگلی) و دیگر جنگلهای نیمه باز می‌باشد. بطورکلی زیستگاه این پرنده جنگلهای گرم و مرطوب و حاشیه نسبتاً باز رودخانه هاست (ماکائو آبی سنبلی در حاشیه و امتداد رودخانه زیست می‌کند.)

حفاظت

ماکائو آبی سنبلی به علت شکار بی رویه و غیر قانونی تجارت در قفس و از بین رفتن زیستگاه، در معرض خطر جدی قرار دارد. سالانه آتش سوزی‌های کنترل شده توسط کشاورزان، نابودی درختان و مناطقی که قبلاً زیستگاه این گونه بوده و همچنین چرای نامناسب دام و دامداری، طرح‌های برق آبی، کشاورزی و باغداری سبب تخریب و انزوا زیستگاه‌های این گونه خارق العاده شده است. عوامل دیگری نیز در سطح ملی به این خطر دامن می‌زنند. عواملی چون استفاده از آنها بعنوان غذا در بین قبایل بومی Gorotire و Kayapo در جنوب مرکزی برزیل و استفاده از پر این پرنده بعنوان کلاه‌های بومی قبایل و بعنوان زینت و وسایل تزیینی سبب کاهش جمعیت این پرنده شده است و جمعیت بسیار اندکی از این گونه فقط در منطقه Pantanal برزیل یافت می‌شود. این منطقه بعنوان زیستگاه اصلی این پرنده شناخته می‌شود و عوامل حمایتی از این پرنده تحت پروژه‌های حفاظت با قرار دادن لانه‌های مصنوعی و آگاه سازی اذهان عمومی کمک به حفظ این پرنده در حال انقراض می‌کنند. این برنامه‌های حفاظتی با کمک حامیان محیط زیست آغاز شد و هم اکنون بسیاری از مزرعه داران نه تنها سبب نابودی این گونه نمی‌شوند بلکه حافظ این گونه و خانواده ماکائوها هستند.

ماكائو آبي سنبلي در باغ وحش de La Palmyre در فرانسه

جستارهای وابسته

ماکائو لیر

منابع

• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Hyacinth Macaw»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۲ می ۲۰۱۱).