ماه (زمان)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

برای دیگر کاربردها ماه (ابهام‌زدایی) را ببینید.

ماه، به هر یک از ۱۲ بخش از یک سال گفته می‌شود. ماه، یکای زمان است که در تقویم‌ها بکار می‌رود و طول آن تقریباً برابر است با مدت زمانی که طول می‌کشد تا کره ماه یک دور کامل به‌ دور کره زمین بچرخد.

این کلمه از همان واژه ماه یعنی قمر طبیعی زمین گرفته شده است. در زبان عربی به کره ماه "قمر" و به مدت زمانی که طول می‌کشد تا کره ماه یک دور کامل به‌ دور کره زمین بچرخد "شهر" گفته می‌شود. این واژه در فرانسه و انگلیسی تقریباً با فارسی همریشه است. در فرانسه «موا mois»، که خود این واژه از واژه meis در سال 1175 گرفته شده است، ریشه این واژه، واژه لاتین mensis است که در سال ۱۰۸۰ میلادی رایج بوده است. (نگاه کنید به: Le Robert, P. 1425). در انگلیسی نیز واژه «month» تقریباً شکل دیگری از همین واژه است.

[ویرایش] کاربرد واژه ماه در تقویم‌ها

• تقویم قمری

حرکت کره ماه به دور کره زمین تقریباً ۵۳/۲۹ روز طول می‌کشد که به آن ماه قمری می‌گویند. آثاری که از دوران پارینه‌سنگی یافت شده نشان می‌دهد که انسان از آن دوره شمار روزها را بر اساس دوره‌های اهله قمر نگه ‌می‌داشته است. ماه قمری امروز نیز در بعضی از تقویم‌ها بکار می‌رود. با توجه به مدت زمان تقریبی ۵۳/۲۹ روز، ماه‌های قمری ممکن است ۲۹ یا ۳۰ روز داشته باشند که این تعدادِ روزها در سال‌های مختلف، متفاوت می‌باشد.

• تقویم خورشیدی

با اینکه معیار محاسبات تقویم‌های خورشیدی، حرکت زمین به دور خورشید است؛ واژه ماه در این تقویم‌ها هم مورد استفاده قرار می‌گیرد. هر ماه در سال خورشیدی، ۲۹، ۳۰ یا ۳۱ روز طول می‌کشد. با اینکه کاربرد این کلمه حالت همگانی دارد، استفاده از کلمه برج برای تقویم‌های خورشیدی صحیح‌تر است.

[ویرایش] نام ماه‌ها در ایران و افغانستان

در ایران و افغانستان تقویم رسمی بر پایه گاه‌شماری هجری خورشيدی است.

ترتیب	تعداد روزها	نام‌های فارسی		نام‌های پشتو
		در ایران	در افغانستان	در افغانستان
۱	۳۱	فَروَردین	حَمَل	وری
۲	۳۱	اُردیبـِهِشت	ثَور	غویی
۳	۳۱	خُرداد	جوزا	غبرګولی
۴	۳۱	تیر	سَرَطان	چنګاښ
۵	۳۱	مُرداد	اَسَد	زمری
۶	۳۱	شَهریوَر	سُنبُله	وږی
۷	۳۰	مِهر	میزان	تله
۸	۳۰	آبان	عَقرَب	لړم
۹	۳۰	آذَر	قوس	لیندۍ
۱۰	۳۰	دِی	جُدَی	مرغومی
۱۱	۳۰	بَهمَن	دَلو	سلواغه
۱۲	۲۹/۳۰	اِسفَند	حوت	کب