مانندگی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مانندگی یا زیگوسیتی (Zygosity) به همانندی دو فنوتیپ (رخ‌مانه) در یک الل (صفت) یک ارگانیسم (اندامگان) می‌گویند. اگر هر دو فنوتیپ یک ارگانیسم یکسان باشند به آن «هم‌ماننده» یا هُموزیگوس (Homozygous) می‌گویند؛
اگر دو فنوتیپ با هم تفاوت داشته‌باشند به آن «دگرماننده» یا هِتروزیگوس (Heterozygous) می‌گویند؛
اگر یکی از دو فنوتیپ در اندامگان نباشد به آن «نیمه‌ماننده» یا هِمیزیگوس (Hemizygous) می‌گویند؛
و اگر هر دو فنوتیپ نباشند به آن «هیچ‌ماننده» یا «نولی‌زیگوس» (Nullizygous) می‌گویند.

هم‌مانند (هُموزیگوت)[ویرایش]

یک سلول یا ارگانیسم، هنگامی برای یک ژن ویژه هموزیگوس است که فنوتیپ‌های یکسانی از آن ژن در هر دو کروموزوم همتا فام‌تن همتای آن سلول (یاخته) موجود باشد. به آن سلول یا ارگانیسم «هم‌مانند» یا «هُموزیگوت» (Homozygote) می‌گویند.

به ارگانیسم دیپلوئیدی می‌گویند که هر دو الل مربوط به ژن آن مثل هم باشد. برای آن‌که الل جهش‌یافته از نوع مغلوب بتواند در صفت ژنتیکی بروز کند حتماً باید ارگانیسم از نوع هُموزیگوت باشد، یعنی هر دو الل جهش‌یافته با هم در آن باشد تا صفت ژنتیکیِ مربوطه را نشان دهد.[۱]

دگرماننده[ویرایش]

یک اندامگان یا یاخته، هنگامی برای یک ژن دگرماننده است که دارای دو رخ‌مانهٔ گوناگون از آن ژن باشد. به آن یاخته یا اندامگان «دگرمانند» می‌گویند.

به ارگانیسم دیپلوئیدی می‌گویند که دو الل مربوط به ژن آن متفاوت از هم باشد. برای آن‌که الل جهش‌یافته از نوع غالب بتواند در صفت ژنتیکی بروز کند ارگانیسم می‌تواند از نوع هِتروزیگوت باشد، یعنی هر دو الل جهش‌یافتهٔ غالب لازم نیست در آن باشد تا صفت ژنتیکیِ مربوطه را نشان دهد، بلکه اگر یکی از الل‌های جهش‌یافتهٔ غالب در آن باشد برای بروز صفت ژنتیکیِ مربوطه در آن ارگانیسم کافی است.[۲]

نیمه‌ماننده[ویرایش]

هنگامی که یک یاخته یا اندامگان دوگان تنها برروی یکی از فام‌تنهای همتای خود ژن یک صفت ویژه را دارا باشد و برروی فام‌تن دیگر، آن ژن موجود نباشد، به آن اندامگان «نیمه‌مانند» می‌گویند و آن یاخته یا اندامگان برای آن صفت «نیمه‌ماننده» است.
«نیمه‌مانندگی» هنگامی دیده می‌شود که یک ژن از روی یکی از فام‌تن‌ها پاک شده‌باشد و یا اینکه در اندامگان‌های دگرکامه (هِتروگامِتیک) (Heterogametic)، یکی از ژن‌ها برروی یکی از فام‌تن‌های جنسی جای داشته‌باشد.

هیج‌ماننده[ویرایش]

یک اندامگان هیج‌ماننده دارای دو رخ‌مانهٔ جهش‌یافته از یک ژن است. به این اندامگان جهش‌یافته «هیج‌ماننده (Nullizygote) می‌گویند.

منابع[ویرایش]

  1. Biologie moléculaire de la cellule, by Lodish, Berk, Matsudaira et al., Publisher: De Boeck & Larcier, chapitre 10: La structure moléculaire des gènes et des chromosomes, p. 424, 3ème édition, 2005
  2. Biologie moléculaire de la cellule, by Lodish, Berk, Matsudaira et al., Publisher: De Boeck & Larcier, chapitre 10: La structure moléculaire des gènes et des chromosomes, p. 424, 3ème édition, 2005