ماشین لباس‌شویی

ماشین رخت‌شویی با درب از جلو.

ماشین لباس‌شویی یا ماشین رخت‌شویی، وسیله‌ای است که برای رخت‌شویی به کار می‌رود.

قرار دادن لباس داخل آب به تنهایی باعث تمیزی آن نمی‌شود بلکه آب باید با فشار به الیاف‌های پارچه برخورد کند اکثر ماشین‌های رخت‌شویی با چرخاندن لباس درون غلطک‌های فلزی پرآب این کار را انجام می‌دهند.جهت نفوذ عمیق تر آب درون پارچه و نیز زدودن چربی‌ها و لکه‌ها از مواد شوینده ویژه استفاده می‌شود.

بیش تر ماشین‌های رخت‌شویی خودکار هستند و با یک فرایند الکترونیکی کنترل می‌شوند. با استفاده از دکمه اتوماتیک برنامه‌ای برای ماشین تنظیم می‌شود تا بر همان مبنا لباس‌ها را با استفاده از آب گرم یا آب خنک یا ولرم تمیز کند کارهای اصلی ماشین‌های رخت‌شویی عبارتند از ترکیب آب سرد و گرم تا سطح دلخواه تنظیم مدت زمان شستن آب‌کشی لباس‌ها و خارج کردن بیشتر آب لباس‌ها از طریق چرخاندن سریع انها برخی از ماشین‌های رخت‌شویی جامه‌های شسته شده را تا ۱۰۰٪ خشک می‌کنند.

انواع ماشین‌لباس‌شویی

رایج‌ترین گونه‌های ماشین لباس‌شویی خانگی عبارتند از ۱- ماشین‌های لباس‌شویی سطلی که تنها دارای یک مخزن برای شستشوی لباس‌ها هستند ۲- ماشین‌های لباس‌شویی دوقلو (نیمه‌اتوماتیک دومخزنه) که دارای دو مخزن، یکی برای شستشو و دیگری برای آب‌گیری و خشک‌کردن، هستند. ۳- ماشین‌لباس‌شویی تمام اتوماتیک که درب مخزن آن‌ها ممکن است در جلو یا بالای ماشین باشد و پس از قرار دادن لباس و تعیین برنامه، کلیهٔ مراحل آب‌گیری، شستشو، آب‌کشی و خشک‌کردن به صورت خودکار مطابق برنامه انجام می‌شود.

ساختار داخلی

موتور ماشین‌های سطلی ممکن است از نوع قطب‌چاکدار یا خازنی باشد که از موتور قطب‌چاکدار تنها در حالتی استفاده می‌شود که موتور به صورت مستقیم (بدون تسمه) به دیگ وصل است و جهت چرخش آن قابل تغییر نیست (چپ‌گرد و راست‌گرد ندارد). برخی از ماشین‌های لباس‌شویی سطلی دارای المنتی برای گرم‌کردن آب نیز هستند، اما ماشین‌های لباس‌شویی دوقلو به علت اینکه معمولاً دارای دیگ پلاستیکی‌اند در آن‌ها از المنت گرم‌کن استفاده نمی‌شود. عمل خشک‌کردن در ماشین‌های دوقلو معمولاً به وسیلهٔ نیروی گریز از مرکز انجام می‌شود و دارای یک موتور جدا برای مخزن خشک‌کن هستند. موتورهای ماشین دوقلو هر دو از نوع موتورهای القایی آسنکرون تکفاز هستند و در برخی از آن‌ها یک موتور القایی قطب‌چاکدار برای پمپ الکتریکی استفاده می‌شود. موتور شستشوی ماشین‌های دوقلو با تسمه به دیگ وصل می‌شود و می‌تواند لباس‌ها را در دو جهت بچرخاند که به تمیزتر شدن آن‌ها کمک می‌کند، اما موتور خشک‌کن به صورت مستقیم به مخزن خشک‌کن اتصال می‌یابد و به همین علت سرعت این قسمت بسیار بالاست و برای جلوگیری از خطرهای احتمالی یک ترمز مکانیکی که با میکروسوئیچ فعال می‌شود در آن‌ها تعبیه شده است که با بازشدن در مخزن، موتور را خاموش و ترمز مکانیکی را فعال می‌کند. در ماشین‌های دوقولو با استفاده از دو تایمر برنامهٔ تغییرجهت ماشین را تعیین می‌کنند، به این صورت که اگر تایمر ۱ فعال باشد، ماشین مدت‌زمان چرخش ماشین در هر جهت بیشتر خواهد بود (مثلاً ۳۰ ثانیه چپ، ۴ ثانیه توقف، ۳۰ ثانیه راست، ۴ ثانیه توقف) اما اگر تایمر ۲ فعال باشد مدت زمان چرخش ماشین در هر جهت کمتر می‌شود (مثلاًُ ۵ ثانیه چپ، ۷ ثانیه توقف، ۵ ثانیه راست، ۷ ثانیه توقف). دور آرام ماشین برای لباس‌های ظریف در نظر گرفته شده است.

موتور

موتور ماشین‌های لباسشویی رایج عموماً آسنکرون، دی‌سی یا اونیورسال است. موتورهای آسنکرون ممکن است دو سرعته و دارای دو سیم‌پیچ اصلی و فرعی باشند و برای راه‌اندازی نیاز به خازن راه‌انداز داشته باشند. در برخی از انواع ممکن است از موتورهای دی‌سی بدون زغال (روتور با آهن‌ربای دائمی) استفاده شود. در صورت استفاده از موتورهای اونیورسال امکان کنترل سرعت با استفاده از کنترل ولتاژ وجود خواهد داشت. به علت وجود همین مزیت (امکان کنترل دور آسان با کمک بردهای الکترونیکی)، در ماشین‌های لباس‌شویی اتوماتیک جدید از موتورهای یونیورسال بیشتر از موتورهای القایی استفاده می‌شود. این موتورها دارای سرعت‌های بالا در حدود ۴۰۰۰ تا ۱۶۰۰۰ دور در دقیقه هستند. مهمترین عیب موتورهای اونیورسال از ناحیهٔ زغال آنهاست که به علت کوتاه‌شدن یا جمع‌شدن گرد و غبار بین زغال و کلکتور گیر مکانیکی رخ می‌دهد یا جرقه ایجاد می‌شود.

برای اندازه‌گیری سرعت، در انتهای آرمیچر موتورهای یونیورسال و گاهی در انتهای شفت موتورهای القایی یک تاکوژنراتور استفاده می‌شود. تاکوژنراتور به یک برد الکترونیکی متصل است که وظیفهٔ کنترل دور موتور را بر عهده دارد.

برای محافظت موتور در برابر اضافه‌بار و از یک رلهٔ اورلود استفاده می‌کنند. برای در نظر گرفتن گرمای استاتور رله را به صورت سری روی سیم‌پیچ استاتور نصب می‌کنند. در سعضی از موتور های شرکت ال جی از موتور بدون تسمه اسثفاده شده است که خیلی بهتر از موتور های یونیورسال ابت وبر خلاف موتور های قدیمی از ذغال جاروسک و جارونگه دار استفاده نشده است و صدای خیلی کمی دارد

موتور پمپ

در ماشین‌هایی که دارای پمپ تخلیهٔ آب هستند، الکتروموتور پمپ می‌تواند از نوع موتور قطب چاکدار یا القایی با روتورِ آهن‌ربای دائم باشد.

جهت چرخش پمپ‌های قطب‌چاکدار ثابت است و به مکان و نحوهٔ قرارگرفتن حلقه‌های اتصال‌کوتاهشان بستگی دارد. باید توجه داشت که به علت وجود میدان نامتعادل مغناطیسی، این نوع موتورها گرمای بیشتری تولید می‌کنند و ممکن است نیاز به استفاده از یک رلهٔ اضافه‌بار برای حفاظت استاتور وجود داشته باشد.

موتور پمپ‌های القایی با روتور آهن‌ربای دائم می‌توانند در دو جهت گردش کنند. از این خاصیت برای زمان‌هایی که موتور بر اثر وجود مانع گیر کند می‌توان استفاده کرد.

هیدوراستات

هیدرواستات‌ها سطح آب داخل ماشین را واپایی می‌کند و قابل تنظیم هستند. برخی از هیدورستات‌ها برپایهٔ فشار هوای داخل دیگ سطح آب را کنترل می‌کنند. هیدورستات به یک شیر برقی که ورود آب را کنترل می‌کند فرمان قطع و وصل می‌دهد.

خشک‌کن

در ماشین‌های تمام‌اتوماتیک در پایان مرحلهٔ آب‌کشی، از تهویهٔ هوا و یا یک سامانهٔ کندانسوردار برای خشک‌کردن لباس‌ها استفاده می‌شود. در پایان آبگیری آبکش به صورت چپ و راست حرکت می‌کند و هوای گرم از بین آن‌ها گذرانده می‌شود. تهویهٔ هوا با استفاده از فن و هیتر انجام می‌شود و برای بیرون‌راندن هوای مرطوب نیاز به یک لولهٔ تخلیهٔ هوای جداگانه خواهد بود. در مدل‌های کندانسوردار هوای مرطوب در داخل کندانسور سرد و رطوبت آن به مایع تبدیل و گرفته می‌شود. ساختمان یک کندانسور ساده می‌تواند از یک سطح یا دیوارهٔ آب‌پاش تشکیل‌شده باشد.

خشک‌کن خودش ممکن است دارای تایمر ثابت یا اتوماتیک باشید، در خشک‌کن‌های اتوماتیک میزان خشکی لباس‌ها توسط حسگرها اندازه‌گیری می‌شود و در زمان مناسب دستگاه خاموش می‌گردد.

برای چروک‌نشدن لباس‌ها، پیش از پایان مراحل، برای مدتی خشک‌کردن بدون حرارت انجام می‌شود. خشک‌کن‌های اتوماتیک با کنترل خودکار فرآیند خشک‌کردن مانع مچاله‌شدن و درهم‌ریختگی لباس‌ها می‌شوند.

نگهداری

برای محافظت از ماشین رخت‌شویی و عمر بیشتر آن باید ماهی یکی دو بار روی قسمت‌هایی که احتمال زنگ زدگی می‌رود کمی وازلین بمالید برای پاک کردن داخل ماشین رختشویی در ماشین حدود ۱ لیتر (به حسب نوع ماشین و حجم آن) سرکه ریخته و ماشین را روشن کنید تا تمام مراحل شستشو را انجام دهد. سرکه موجب تمیز شدن لوله‌ها و داخل رخت‌شویی می‌شود.

فناوری چرخش دوگانه

در برخی ماشین‌های رخت‌شویی پروانه‌های جداگانه‌ای نصب شده که باعث ایجاد جریان تند آب در جهات گوناگون می‌شوند و این تأثیر شستشو را دو برابر می‌کند. به این نوع کارکرد، فناوری چرخش دوگانه گفته می‌شود. در این فناوری چرخش پروانه‌های درونی و بیرونی با سرعت‌های متفاوت باعث ایجاد جریانی گرداب‌مانند می‌شود که این جریان نیرومند تمیزی جامه‌ها را افزایش می‌دهد.

منابع

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ماشین لباس‌شویی موجود است.

• حیدری، محمد، فریدون عرب‌پوریان، فریدون قیطرانی و علی‌اکبر مطیع بیرجندی. تکنولوژی و کارگاه تعمیر لوازم خانگی. شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران، ۱۳۸۵. شابک ‎۹۶۴-۰۵-۱۲۶۵-۶. 
• عرب‌پوریان، فریدون و سعید مؤذنی‌پور. عیب‌یابی و تعمیر ماشین‌های لباس‌شویی و خشک‌کن. گویش نو، ۱۳۸۹. شابک ‎۹۷۸-۶۰۰-۵۰۸۴-۲۷-۶.