ماجرای ایران - کنترا
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
ماجرای ایران - کنترا (به انگلیسی: Iran Contra affair) که به ماجرای مکفارلین نیز معروف است، به معامله تسلیحاتی ایران با ایالات متحده آمریکا از طریق اسرائیل، در اواسط دهه ۱۹۸۰ (دهه ۱۳۶۰) باز میگردد که پول فروش این تسلیحات بطور پنهانی به ضد انقلابیون نیکاراگوئه موسوم به کنترا داده میشد.[۱]
ماجرای ایران - کنترا بعد از رسوایی واترگیت بزرگترین رسوایی سیاسی آمریکا لقب گرفت.[نیازمند منبع]
فهرست مندرجات |
[ویرایش] انگیزه و آغاز ماجرا
دولت رونالد ریگان به دلیل ممنوعیت فروش سلاح به ضد انقلابیان کنترا و همچنین کمک به آزادی گروگانهای آمریکایی در لبنان این معامله را انجام داد.
[ویرایش] هیئت مذاکره کننده
هیئتی که در تاریخ ۲۵ مه ۱۹۸۶ جهت مذاکرات وارد تهران شدند عبارت بودند از: الیور نورث، رابرت مک فارلین، تحلیل گر سازمان سیا جورج کیو (George Cave)، مقام شورای ملی امنیت هوارد تیچر (Howard Teicher)، و امیرام نیر (Amiram Nir) از اسرائیل.[۲][۳]
[ویرایش] محمولههای ارسال شده به ایران
اولین محموله موشکهای تاو (به انگلیسی: TOW) در ۶ اوت ۱۹۸۵ به ایران ارسال شدند.[۴] در ۱۵ سپتامبر همان سال، دومین محموله وارد تهران گردید. در همان روز بنیامین ویر (به انگلیسی: Benjamin Weir)، گروگان آمریکایی در لبنان، آزاد گردید. رونالد ریگان همان ساعت به شیمون پرز تلفنی مراتب تشکر دولت متبوعش را بخاطر هماهنگ سازی اسرائیل در انتقال تسلیحات به ایران ابراز داشت.[۵]
[ویرایش] فاش سازی
در ۳ نوامبر ۱۹۸۶ یک روزنامه لبنانی به نام الشراع نوشت که رابرت مک فارلین مشاور امنیت ملی ریگان در یک ماموریت مخفیانه به همراه یک کیک و یک انجیل امضا شده توسط ریگان به تهران سفر کرده تا از طریق فروش سلاح به ایرانیان از کمک آنان برای آزادی گروگانهای آمریکایی در لبنان استفاده کند.
گرچه عراق از قبل شروع انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷ جزو کشورهای تحت حمایت بلوک شرق بود اما گرهارد کونزلمن یکی از وقایعی را که سبب حمایت جدی دولت گورباچف رئیس جمهور شوروی از عراق در یکی از برهههای جنگ شد را افشای ماجرای مک فارلین (سفر مشاور امنیت ملی رونالد ریگان رئیس جمهور آمریکا به تهران) میداند.[۶][۷][۸]
گرهارد کونزلمن معتقد است: سفر محرمانه مک فارلین به ایران حکایت از آن داشت که ایران و آمریکا به خلاف جنگ لفظی پایان ناپذیر خود، پشت صحنه مشغول بده بستانهای سیاسی و نظامی بودهاند.[۹]
[ویرایش] رسوایی در ایران
کسی که این اطلاعات را در اختیار الشراع قرار داده بود مهدی هاشمی بود و وی نیز این اطلاعات را از امید نجف آبادی دریافت کرده بود. ایران در آن زمان چنین نشان داد که هیاتی بدون هماهنگی قبلی جهت مذاکره به ایران آمده و هیچ یک از مقامات ایران نیر حاضر به مذاکره با آنان نشده اند. [۱۰] [۱۱] مهدی هاشمی (برادر داماد آیت الله منتظری و مسئول نهضت های آزادی بخش سپاه پاسداران)و امید نجف آبادی (نماینده سابق مجلس شورای اسلامی و قاضی شرع سابق اصفهان) دستگیر و مدتی بعد به اتهاماتی که هیچ ربطی به ماجرای مک فارلین نداشت محاکمه و اعدام شدند.
در سال های اخیر و پس از گذشت بیش از بیست سال سیاستمداران ایران انجام این معامله را تقریبا به طور کامل پذیرفته اند [۱۲] و هاشمی رفسنجانی در حال انتشار کتابی به نام «مک فارلین یا رسوایی کاخ سفید» است.[۱۳] با وجود گذشت ۲۳ سال از این ماجرا هنوز جنجال سیاسی بر سر ابعاد آن ادامه دارد و برخی هاشمی رفسنجانی را متهم می کنند که فقط مذاکره برای خرید اسلحه و معامله برای آزادی گروگان های آمریکایی در لبنان را به روح الله خمینی اطلاع داده است ولی حضور هیات بلند پایه در تهران و تلاش برای عادی سازی روابط با آمریکا را از وی پنهان نموده است. میرحسین موسوی نخست وزیر وقت در پس از فاش سازی با ارسال نامه ای به روح الله خمینی، از اینکه در جریان این معامله قرار داده نشده است، گله کرد. [۱۴]
[ویرایش] رسوایی در آمریکا
در ۲۵ نوامبر سال ۱۹۸۶ فاش شد که سرهنگ الیور نورث از کارکنان شورای امنیت ملی ایالات متحده آمربکا ترتیبی داده بود که سود ۱۰ تا ۳۰ میلیون دلاری فروش اسلحه به ایران به شورشیان کنترا پرداخت شود. در حالیکه پیش از آن کنگره ایالات متحده آمریکا چنین اقدامی را از اساس غیرقانونی کرده بود. انتشار این اخبار ریگان را واداشت تا آدمیرال جان پویندکستر مشاور امنیت ملی را که در سال ۱۹۸۵ جانشین مک فارلین شده بود به همراه اولیور نورث از کار برکنار کند.
بدنبال این ماجرا ریگان کمیته مشترک ریاست جمهوری و کنگره را به ریاست سناتور سابق جان تاور مامور رسیدگی به این ماجرا کرد. کمیسیون تاور بعدها اعلام کرد که ریگان از اقدامات زیردستانش در شورای امنیت ملی در ماجرای ایران - کنترا خبر نداشتهاست هرچند که افرادی نظیر دونالد ریگان رئیس ستاد کارکنان ریاست جمهوری ایالات متحده آمریکا، کاسپارواینبرگر وزیر دفاع و جرج شولتز وزیر خارجه به دلیل تعلل در جلوگیری از این قانون شکنی مورد انتقاد قرار گرفتند.
[ویرایش] رسوایی در اسرائیل
این ماجرا در اسرائیل نیز موجب جنجال بسیار شد.[نیازمند منبع] در دهم دسامبر همان سال، شیمون پرز در دفاع از شرکت اسرائیل در ماجرای ایران-کنترا پاسخ داد[۱۵]:
| « | اینکه ما به ایرانیان اسلحه بدهیم فکر خود آمریکاییان بود. ما فقط به درخواست واشنگتن وارد شدیم. | » |
آبا ابان (Abba Eban)، که ریاست کمیسیون تحقیق روابط ایران و اسرائیل در ماجرای مکفارلین را برعهده داشت، نیز حتی اذعان داشت:
| « | این حق ماست که بخواهیم به ایران اسلحه بفروشیم.[۱۶] | » |
[ویرایش] جستارهای وابسته
[ویرایش] پانویس
- ↑ رابرت شولزینگر، «دیپلماسی آمریکا در قرن بیستم»، حمید رفیعی مهرآبادی، (دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی، تهران، ۱۳۷۹)، چاپ اول
- ↑ Why Secret ۱۹۸۶ US-Iran Arms for Hostages Negotiations Failed. George Cave. Washington Report on Middle East Affairs. September ۱۹۹۴.
- ↑ Special Trust. Robert C. McFarlane.New York. Cadell and Davis. ۱۹۹۴. pp.۵۴-۵۶
- ↑ The Chronology. Malcom Byrne. New York. Warner Books. ۱۹۸۷. p.۶۰۱
رابرت مک فارلین نیز همین موضوع را در برابر سنای کنگره آمریکا شهادت داد. و نیز مراجعه گردد به:
Special Trust. Robert C. McFarlane.New York. Cadell and Davis. ۱۹۹۴. pp.۳۱-۳۵ - ↑ Treacherous Alliance. Trita Parsi. ۲۰۰۷. Yale University Press. ISBN ۹۷۸۰۳۰۰۱۲۰۵۷۸ pp.۱۱۹
- ↑ pyknet - اخبار
- ↑ راه توده ـ اسناد سخن می گویند بازی دو طرفه
- ↑ [۱]
- ↑ http://www.peiknet.com/1382/page/12farv/p452asnad.htm][http://www.rahetudeh.com/rahetude/Sarmaghaleh-vasat/HTML/2006/juni/jang2dahe.html
- ↑ روزنامه همشهری
- ↑ کتاب خاطرات آیت الله منتظری
- ↑ روزنامه اعتماد ملی 8/10/87
- ↑ بولتن نیوز
- ↑ فارس
- ↑ Peres says US initiated Iran deal, Israel just went along. Ruth Sinai. Acssociated Press. Dec. ۱۰, ۱۹۸۶.
- ↑ Israel Bears No Guilt in Iran Arms Sale, Eban Says. Associated Press. Feb ۲۸, ۱۹۸۷.
