ما

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

در زبان فارسی، ما ضمیر شخصی منفصل برای اول شخص جمع (متکلم مع‌الغیر) است. البته گاهی نیز در نقش مفرد و بجای ضمیر من - به قصد افادهٔ تعظیم و تفخیم - به کار می‌رود. واژهٔ «ما» به هر دو صورت جمع و مفرد در متون فارسی آمده است؛ ما امروزه به شکل «ماها»، و در قدیم به شکل «مایان» جمع بسته می‌شد.

کاربردهای ضمیر ما[ویرایش]

ما برای اشاره در حالت‌های فاعلی، مفعولی، و اضافی به کار می‌رود:

  • ما در حالت فاعلی:
    ما نگوییم بد و میل بناحق نکنیم / جامه کس سیه و دلق خود ازرق نکنیم (حافظ)
    
  • ما در حالت مفعولی:
    ما را گفت: ای سروران را تو سند، بشمار ما را زان عدد... (دیوان کبیر)
    
  • ما در حالت اضافی:
    کتاب ما، قلم ما.
    

ضمیر «ما» در گویش‌های ایرانی[ویرایش]

  • پهلوی: اما (amâh)؛
  • پارسی باستان: اماخم (amâxam)؛
  • اوستا: اهماکم (ahmâkəm)؛
  • اوراق تورفان: اماه (amâh)؛
  • پازند: ایما (êmâ)؛
  • هندی باستان: اسمکه (asmaká)؛
  • اسِّتی: مَخ (max)؛
  • یهودیان ایرانی: ایما (êmâ)؛
  • کردی: مه (me, ma, mé)؛
  • شهمیرزادی و گیلکی: امه (ama)؛
  • دزفولی: اومون (omûm)؛
  • خوانساری: هاما (hâmâ)؛

منابع[ویرایش]

  • دهخدا، علی‌اکبر. لغت‌نامهٔ دهخدا - جلد دوازدهم (گندشک-مضعف)، چاپ اول از دوره جدید (۱۴ جلدی). تهران: مؤسسهٔ انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، ۱۳۷۹. ISBN 964-03-9912-4
  • محمد، معین. فرهنگ فارسی (متوسط) - جلد سوم (ک-معلومه)، چاپ هفتم. تهران: مؤسسهٔ انتشارات امیرکبیر، ۱۳۶۴.

جستارهای وابسته[ویرایش]