لیشمانیاز

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
لیشمانیاز
لیشمانیاز پوستی بر روی دست یک شخص بالغ آمریکای مرکزی
آی‌سی‌دی-۱۰ B55
آی‌سی‌دی-۹ 085
دادگان بیماری‌ها 3266 29171 3266 7070
مدلاین پلاس 001386
ای‌مدیسین emerg/296
پیشنت پلاس لیشمانیاز
سمپ D007896
چرخهٔ زندگی لیشمانیا

لیشمانیاز (به انگلیسی: leishmaniasis) بیماری‌ای است که به وسیلهٔ یک انگل تک یاخته از جنس لیشمانیا ایجاد می‌شود. انسان‌ها با گزش پشهٔ خاکی با نام فلبتوموس آلوده می‌شوند، این پشه در جنگل، غارها و بر روی بدن جوندگان کوچک به عنوان حامل وجود دارد. ۴ نوع بیماری در اثر ابتلا به این انگل ایجاد می‌شود.

  1. نوع پوستی در مناطقی که در معرض گزش پشه قرار می‌گیرند، منجر به ایجاد زخم‌هایی در صورت دست و پاها می‌گردد. معمولاً ضایعات طی چند ماه بعد بهبود می‌یابد و ممکن است اِسکار به‌جای بگذارد.
  2. نوع پوستی منتشر، ضایعات پوستی مزمن و منتشر ایجاد می‌کند. ضایعات، مشابه ضایعات موجود در جذام است. درمان این ضایعات مشکل است.
  3. نوع پوستی-مخاطی ضایعات به طور نسبی یا کامل، غشاهای مخاطات بینی دهان و بافت‌هااطراف را تخریب می‌کند.
  4. نوع احشایی که کالا آزار (به انگلیسی: kala azar) نامیده می‌شود، با تب بالا، کاهش وزن، بزرگ شدن سایز کبد و طحال و آنمی مشخص می‌شود. در صورت عدم درمان، مرگ‌ومیر ۱۰۰٪ طی ۲ سال اجتناب‌ناپذیر است.[۱]

علایم[ویرایش]

علایم پوستی لیشمانیازیس شامل تنگی نفس، زخم‌های پوستی، گرفتگی بینی، آبریزش بینی، خونریزی از بینی، اختلال در بلع، و زخم‌هایی در دهان، زبان، لثه، لب‌ها، بینی و داخل بینی است. علایم درگیری احشایی در اطفال با سرفه، اسهال، تب، استفراغ به طور ناگهانی و در بالغین اغلب با تب ۲ هفته تا ۲ ماهه که با علائمی مانند خستگی، ضعف و کاهش اشتها همراه است. احساس ضعف با بدتر شدن بیماری بیشتر می‌شود. سایر علایم در لشمانیازیس احشایی عبارتند از درد شکم، تب طولانی‌مدت، تعریق شبانه، پوسته پوسته شدن و تیره شدن پوست، نازک شدن مو و کاهش وزن.

نشانه‌ها[ویرایش]

در معاینه بالینی بزرگی طحال، کبد، گره‌های لنفی یافت می‌شود. بیمار ممکن است با پشه خاکی گزیده شده باشد.

تشخیص[ویرایش]

آزمایش‌هایی که ممکن است به تشخیص کمک کند، شامل بیوپسی و کشت از طحال، بیوپسی و کشت از مغز استخوان، سنجش آگلوتیناسیون مستقیم، تست پادتن ایمونوفلورسانت غیر مستقیم، تست پی‌سی‌آر اختصاصی لیشمانیاز، بیوپسی و کشت کبد، بیوپسی از گره‌های لنفی، تست پوستی مونتنگرو، بیوپسی و کشت پوست است. سایر آزمایش‌هایی که ممکن است انجام شود شامل سی‌بی‌سی (CBC)، تست‌ها سرولوژی، آلبومین سرم، سطح ایمنوگلوبولین سرم است.

درمان[ویرایش]

درمان شامل ترکیبهای حاوی آنتیموان است. مانند آنتیموات مگلومین،استیبوگلوکنات سدیم. سایر داروها شامل آمفوتریپسین ب، کتوکنازول، پارومومایسین است.[۲]

مقاومت دارویی[ویرایش]

بسیاری از داروهای آلی که برای درمان بیماری‌ لیشمانیاز و بیماری‌های کرم هلمینز استفاده می‌شده‌اند، امروزه به خاطر مقاومت دارویی بی‌اثر شده‌اند.

باکتری لیشمنیا دونووانی که عامل بیماری لیشمانیاز است،[۳] از طریق گزیدن پشه خاکی (سالک) سالانه بین تقریبا ۱۵ میلیون نفر منتقل می‌شود. این بیماری در صورت عدم درمان می‌تواند کشنده باشد و داروهای معمول آلی آن از قبیل پنتامیدین، آمفوتریسین بی، آمینو سیدین و داروهای آنتیموانی به علت مقاومت دارویی تقریباً بی اثر شده‌اند.[۴]

با برخی از این ترکیبات با فلزات، کمپلکس‌های آلی فلزی ساخته شده است[۵] و برای فعالیت‌های ضد انگلی بیماری‌ لیشمانیاز مورد ارزیابی قرار گرفته‌اند. پنتامیدین، یکی از این داروهای ضد انگلی بود که با برخی از مراکز فلزی تشکیل کمپلکس داده و فعالیتش مورد بررسی قرار گرفته است. در این بررسی‌ها مشخص شده است که یکی از مشتقات آلی اوسمیوم در ترکیب با پنتامیدین ۷٬۵ برابر اثر درمانی بیشتری نسبت به پنتامیدین در یک دوز منفرد و مشابه در درمان لیشمانیاز در موش‌ها از خود نشان می‌دهد. مشتقات آلی ایریدیوم و پلاتین در مقابله با تی-بروسی در جوندگان مورد آزمایش قرار گرفتند، که موش‌های آلوده را با یک دز منفرد معالجه نمودند.یک ترکیب آلی ایریدیوم همچنین از خود فعالیت ضد فیلاریاز نشان داد و در مقابل لاروهای عفونی مولینما دستیا و بورگیا پاهانگی انگل‌های هلمینز انسانی[۶] اثر قوی و در مقابل لیشمانیاز اثرضعیفی از خود بروز داده است. کمپلکس ایریدیوم به نحو قابل توجهی دارای سمیت کمتری نسبت به ایزوتیونات پنتامیدین است، به‌طوریکه تجویز آن در دوزهای کشنده از ایزوتیونات پنتامیدین برای این کمپلکس در موش‌ها مجاز می‌باشد. مشتق آلی ایریدیوم با پنتامیدین در تاژک‌های دونووانی جمع می‌شود و با زیرواحدهای ریبوزومی ، پیوند می‌دهد اما تاثیری بر سنتز درشت مولکولی ندارد. پر واضح است بقیهٔ کمپلکس‌های آلی فلزی دارای مکانیسم متفاوتی می‌باشند، مثلاً کمپلکسهای اوسمیوم با یکی کردن آمینواسیدها و پپتیدها به عنوان لیگاند به شکل غیر مستقیم و از طریق جلوگیری از سنتز درشت مولکولی از رشد لیشمنیا دونووانی ممانعت می‌کند.[۷]

پانویس[ویرایش]

  1. «Leishmaniasis». بازبینی‌شده در ۳۱ مارس ۲۰۱۲. 
  2. [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmedhealth/PMH0002362/ «Leishmaniasis Kala-azar»]. ۳۱ مارس ۲۰۱۲. 
  3. Berman J (1988) J Infect Dis 10:560
  4. Ouellette M, Papadopoulou B (1993) Parasitol Today 9:150
  5. Zinsstag J, Brun R, Craciunescu DG, Iglesias EP (1991) Tropical medicine and parasitology 42:41
  6. Loiseau PM, Jaffe JJ, Craciunescu DG (1998) Int J Parasitol 28:1279
  7. Castilla JJ, Mesa Valle CM, Sanchez Moreno M, Arnedo T, Rosales MJ, Mascaro C, Crraciunescu D, Osuna A (1996) Arzneimittel-forschung-drug research 46:990