لک (طایفه)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

لَک نام طوایفی است ساکن در غرب ایران که به گویش لکی سخن می‌گویند. ^[۱] زبانشناسان گویش لکی را در شاخه زبان‌های کردی از شاخه زبان‌های ایرانی‌تبار غربی طبقه بندی می کنند. ^{[۲] [۳] [۴]}

فهرست مندرجات ۱ محل زندگی لک‌ها در غرب ایران ۲ گویش لکی ۳ پاورقی ۴ پیوند به بیرون

[ویرایش] محل زندگی لک‌ها در غرب ایران

لک‌ها در سرتاسر ایران پخش شده‌اند، ولی در غرب ایران تمرکز بیشتری دارند.^[۵]

با استقرار مملکت داری به شیوه نوین و تقسیم کشور به واحدهای سیاسی به نام‌های ایالات، ولایات و آنگاه استان‌ها، لک‌ها نیز، بین چندین واحد کشوری تقسیم شدند. امروزه لک‌ها در غرب ایران، عمدتا در استان‌های لرستان، همدان، ایلام و کرمانشاه زندگی می‌کنند.

سکونتگاه اصلی لک‌ها شرق و شمال و غرب لرستان، جنوب و غرب استان همدان، شرق استان کرمانشاه و شرق استان ایلام است. لک‌ها بیشتر در شهرهای، الشتر، نورآباد، کوهدشت، هرسین، کنگاور، صحنه، شیروان، چرداول، دره‌شهر، آبدانان، تویسرکان، نهاوند، کرمانشاه و خرم‌آباد و همدان ساکنند. در غرب ایران لک‌ها را پشتکوهی و فیلی نیز میخوانند. حوزه گسترش گویش لکی عبارت است از:^[۶]

۱- بخش چغلوندی یا هرو در شرق لرستان.

۲- شهرستان سلسله یا الشتر در شمال شرقی لرستان.

۳- شهرستان دلفان یا نورآباد در شمال غربی لرستان، بخش کاکاوند و دلفان.

۴- شهرستان کوهدشت در غرب لرستان، بخش کونانی با طایفه‌هایی همچون ایتیوند، اولادقباد، امرایی، آزادبخت، گراوند و شاهیوند.

۵- شرق استان کرمانشاه در مناطق کنگاور، صحنه، هرسین.

۶- ایلام در دینور و دره شهر.

۷- بخش‌هایی دیگر از طوایف لک در کردستان عراق، کرکوک و خانقین سکونت دارند. در کردستان عراق تعداد گویشوران لک بیشتر از ایران است.^[۷]

مردم لک در پی مهاجرت‌ها در بیرون از منطقه لک‌نشین زاگرس نیز یافت می‌شوند. برای نمونه روستای لکستان در آذربایجان شرقی و عده‌ای از ساکنان میانکاله و روستای زاغ‌مرز از توابع بهشهر مازندران خود را لک می‌دانند. چهاردولی شهرستان شاهین‌دژ نیز از لک‌ها هستند. امروزه تیره‌هایی از لک‌ها در استانهای قزوین، تهران و خراسان ساکن هستند.

اهالی هرسین و طوایف کاکاوند، بالاوند، جلالوند و عثمانوند که در مسیر مرز بین کردهای ایل کلهر و ایل زنگنه و لرستان واقع شده‌اند به گویش لکی تکلم می‌کنند.^[۸]

طایفه حسنوند در الشتر لرستان از طوایف لک هستند که در منطقه‌ای در شمال خرم آباد زندگی می‌کنند.

[ویرایش] گویش لکی

زبانشناسان گویش لکی را در شاخه زبان‌های کردی از شاخه زبان‌های ایرانی‌تبار غربی طبقه بندی می کنند. ^{[۹] [۱۰] [۱۱] [۱۲] [۱۳] [۱۴] [۱۵] [۱۶] [۱۷]} حدود یک‌ونیم میلیون نفر شامل یک میلیون نفر با زبان مادری (۲۰۰۲) به این زبان سخن می‌گویند. ^[۱۸]

جایگزینی زبانی (استحاله زبانی) به سوی لری در میان گویشوران لکی در لرستان در جریان است و گویشوران لری نیز به نوبه خود گرایش به استفاده بیشتر از فارسی معیار دارند.

از ویژگی‌های لکی، داشتن فرهنگ غنی مکتوب است.

[ویرایش] پاورقی

[ویرایش] پیوند به بیرون