لپتون
 لپتون
|
|
 لپتونها در فرآیندهای زیادی شرکت دارند مانند واپاشی بتا |
|
| ترکیب: | ذره بنیادی |
|---|---|
| خانواده: | فرمیون |
| رده: | ۱٬۲٬۳ |
| برهمکنش: | نیروی ضعیف٬نیروی جاذبه٬نیروی الکترومغناطیس |
| پاد ذره بنیادی: | پادلپتون |
| نماد: | l |
| تعداد انواع: | ۶ (الکترون, الکترون, میون, میون, لپتون تاو, تاو نوترینو) |
| بار الکتریکی: | +۱ e, 0 e, −1 e |
| اسپین: | ۱⁄۲ |
لپتون(به انگلیسی: Lepton) خانوادهای از ذرات بنیادی با اسپین ۱/۲ (فرمیون) هستند.[۱] ریشه نام این لپتون از کلمه یونانی «λεπτόν» به معنی «ریز، سبک» است.[۲]
بطور کلی شش لپتون وجود دارد سه تا ازآنها دارای بارالکتریکی بوده و سه تای دیگر هم فاقد بارالکتریکی هستند. لپتونها جز ذرات بنیادین شناخته شدهاند یعنی ذراتی که از ذرات کوچکتر تشکیل نشدهاند. معروفترین لپتون الکترون (e) است لپتونهای باردار دیگر میون ((μ و تاو (τ) هستند، که از نظر بار مثل الکترون ولی دارای جرم خیلی بیشتر نسبت به آن هستند. میون و تاو به ترتیب ۲۰۰ و ۳۰۰۰ برابر سنگین تر از الکترون هستند. به هر یک از این سه لپتون یعنی الکترون، میون و تاو میتوان ذرهای به نام نوترینو نسبت داد که با نامهای الکترون نوترینو، میون نوترینو و تاو نوترینو مشهورند. این ذرات با نیروهای بنیادی نیروی هستهای ضعیف و نیروی الکترومغناطیس برهمکنش میکند.[۳]
همه این ۶ ذره در طبیعت وجود دارند و در شتاب دهندههای انرژی بالا تولید شدهاند. البته در شرایط عادی فقط الکترون در اتم حضور دارد. که به آن معنا نیست که سایر ذرات غیر واقعی اند. همه آنها در فیزیک ذرات جایگاهی یکسان دارند.[۴]
لپتونها نیز دارای پاد ذره میباشند پس برای هر لپتون یک ضد ماده متناظر با آن وجود دارد[۳]. دربین لپتونها پادذره الکترون نامی ویژه دارد و آن پوزیترون است.[۱]
جرم نوترینوها صفر نیست اما هنوز دقیقا مشخص نشدهاست و نظر بر این است که جرم الکترون نوترینو ضربدر سرعت نور به توان دو (۹×۱۰۱۶ m۲/s۲) در حدود ۱۰-۹ مگاالکترون ولت و این مقدار برای میون نوترینو و تاو نوترینو به ترتیب در حدود ۱۰-۸ و ۱۰-۷ میباشد[۱]
عدد لپتونی [ویرایش]
به تمام ذراتی که لپتون هستند مقدار عدد لپتونی +۱ و به تمام پاد ذرات انها عدد لپتونی -۱ نسبت داده میشود. عدد لپتونی بقیه ذرات و پادذرات برابر صفر است. این عدد در واکنشها پایسته میماند.
فهرست ذرات[۲] [ویرایش]
| نام ذره/پادذره | نماد | بار الکتریکی (e) | اسپین | Le | Lμ | Lτ | جرم (MeV/c2) | زمان واپاشی (ثانیه) | واپاشی معمول |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| الکترون / پوزیترون | e− /e+ |
−1/+1 | 1⁄2 | +1/−1 | 0 | 0 | ۰.۵۱۰۹۹۸۹۱۰(13) | پایدار | پایدار |
| میون / پادمیون | μ− /μ+ |
−1/+1 | 1⁄2 | 0 | +1/−1 | 0 | ۱۰۵.۶۵۸۳۶۶۸(38) | ۲.۱۹۷۰۱۹(21)×۱۰−۶ | e− + ν e + ν μ |
| لپتون تاو / پادتاو | τ− /τ+ |
−1/+1 | 1⁄2 | 0 | 0 | +1/−1 | ۱٬۷۷۶.۸۴(17) | ۲.۹۰۶(10)×۱۰−۱۳ | فهرست |
| الکترون نوترینو / الکترون پادنوترینو[۵] | ν e/ν e |
0 | 1⁄2 | +1/−1 | 0 | 0 | < ۰.۰۰۰۰۰۲۲[۶] | نامعلوم | |
| میون نوترینو / میون پادنوترینو[۵] | ν μ/ν μ |
0 | 1⁄2 | 0 | +1/−1 | 0 | < 0.17 | نامعلوم | |
| تاو نوترینو / تاو پادنوترینو[۵] | ν τ/ν τ |
0 | 1⁄2 | 0 | 0 | +1/−1 | < 15.5[۶] | نامعلوم |
 |
در ویکیانبار پروندههایی دربارهٔ لپتون موجود است. |
منابع [ویرایش]
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ Economou, Elftherios N.. A Short Journey from Quarks to the Universe. Springer, ۲۰۱۱. ۸٬۹. ISBN ۹۷۸-۳-۶۴۲-۲۰۰۸۸-۵.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ Wikipedia contributors, "Lepton," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Lepton&oldid=483384845 (accessed May 24, 2012).
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ Daintih، John. Oxford Dictionary of Physics [واژهنامه فیزیک آکسفورد]. ویرایش 6th. OUP, ۲۰۰۹. ISBN ۹۷۸-۰-۱۹-۹۲۳۳۹۹-۱.
- ↑ پادمانابهان، تهانو. پس از نخستین یه دقیقه:حکایت خلقت عالم. -تهران انتشارات ققنوس،1383 ISBN 964-311-484-8
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ C.Amsler et al. (2008): Particle listings – Neutrino properties
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ J. Peltoniemi, J. Sarkamo (2005)
|
|||||||||||
