لویس مورگان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
Lewishenrymorgan.jpg
Morgan.jpg

لوئیس هنری مورگان (به انگلیسی: Lewis Henry Morgan) (زاده ۲۱ نوامبر ۱۸۱۸ - درگذشته ۱۷ دسامبر ۱۸۸۱) مردم‌شناس و باستان‌جامعه‌شناس آمریکایی و نویسنده کتاب «جامعه باستان» (این کتاب با ترجمه محسن ثلاثی به فارسی ترجمه و منتشر شده است (تهران، انتشارات مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، ۱۳۷۱).

شناسنامه[ویرایش]

  • تولد (۲۱ نوامبر ۱۸۱۸) در یک منطقه ی روستایی در نیویورک/ اورورا (Aurora)
  • وفات (۱۷ دسامبر ۱۸۸۱) در راچستر (Rochester)٬ نیویورک

تحصیلات و حرفه[ویرایش]

  • تحصیلات آکادمیک در رشته ی حقوق
  • فارغ التحصیلی از Union College در سال ۱۸۴۰
  • اشتغال به حرفه ی وکالت در راچستر و اورورا

حوزه ی مطالعات و مفاهیم کلیدی نظریات و اندیشه ی مورگان[ویرایش]

  • مطالعه کامل مراجع کلاسیک یونان و رم باستان
  • مطالعات عمیق و گسترده و ثبت مشاهدات از "ایروکوی ها" (Iroquois) اقوام بومی امریکا٬ در قالب انسان شناسی اضطراری
  • ارائه ی نخستین توصیف و تحلیل نظام مند از نظام خویشاوندی
  • رویکرد تطور گرایانه٬ طرح نظریات تحول و تکامل اجتماعی و فرهنگی٬ نظریه ی مراحل تطور اجتماعی ( نظریه ی گذار جوامع انسانی از سه مرحله ی توحش٬ بربریت٬ تمدن)
  • نظریه ی تکامل فرهنگی او که به توسعه ی نظریه ی "سوشال داروینیسم" (Social Darwinism) کمک کرد.

اطلاعات دیگر[ویرایش]

  • علاقه به فعالیت در امور سیاسی ( نخستین قهرمان مدافع حقوق سیاسی آمریکاییان بومی)
  • کار در مجلس سنای نیویورک
  • دعوت به عضویت در "انجمن امریکایی ارتقاء دانش"۴ (۱۸۵۶) و انتخاب به سمت ریاست انجمن (۱۸۷۹)
  • عضویت در "آکادمی ملی علوم" ۵ (۱۸۷۵)
  • ملحق شدن مورگان به یک باشگاه ادبی-اجتماعی٬ نامگذاری این مجموعه به (Grand Order of Iroquois) و کمک به ارتقای آن در راستای حمایت از علایق ایروکویها

لوئیس مورگان٬ پدر انسان شناسی مدرن[ویرایش]

مورگان که به عنوان یکی از بنیانگذران رویکرد تطوری شناخته می شود٬ مطالعات خود را بر سرخپوستان بومی محل زندگی اش از دهه ی ۱۸۴۰ آغاز کرد. او به ثبت رساندن سنت های بومی ایروکویی ها را در شرایطی که نفوذ و سلطه ی استعمارگران اروپایی در حال از بین بردن فرهنگ های بومی بود٬ وظیفه ی مسلم خود می دانست. بنابراین به شکل جدی وارد عمل شد و با مطالعات گسترده به شکل تماس مستقیم و زندگی در میان این قوم مطالعاتش را تکمیل نمود. در این مدت٬ ایروکویی ها او را به عضویت یکی از کلان ۶ های خود درآورده و به او لقب Tayadaowukuh دادند; به معنی کسی که فاصله ها را از میان بر می دارد٬ یا کسی که پل می سازد (پلی میان بومی ها و سفیدپوستان). او به کمک دوست خود Ely S. Parker از قبیله سنکا (Seneca) مطالعاتش بر فرهنگ ایروکوی را کامل کرد و گزارشات خود را از کلیه ی مشاهداتش در نخستین اثر خود (The League of the Ho-de-no-sau-nee or Iroquois) به ثبت رساند. این اثر جزو نخستین نمونه های اتنوگرافی محسوب می شود.

نظام خویشاوندی[ویرایش]

چنان که پیشتر گفته شد٬ مورگان بود که برای نخستین بار تحلیل نظام مندی از اشکال خویشاوندی ارائه داد. مورگان متوجه ساختار ویژه ی نظام خویشاوندی ایروکویی ها شد. بنابراین در صدد مطالعه ی بومی های ساکن امریکای شمالی برآمد و در نهایت نتایج مطالعاتش بر نظام خویشاوندی بومی ها را در کتاب The Indian Journals ) منتشر نمود. او نخستین گونه شناسی نظام های خویشاوندی را ابداع کرد و با تالیف اثر ماندگار و تاثیر گذار خود "نظام همخونی و وصلت خانواده ی انسانی" (۱۸۷۱) «خویشاوندی را یک بار برای همیشه٬ به سان یک موضوع اصلی انسان شناسی تعریف کرد». نکته ای که در اینجا قابل توجه است٬ توجه مورگان به پیوندهای خویشاوندی٬ به مثابه ی ستون و پایه ی اصلی سازمان یافتگی جوامع ابتدایی است. و این همان نقطه ی آغازین ورود به مطالعه ی تطور اجتماعی بود.

مورگان نشان داد که پیوند های خویشاوندی٬ لزوماً نمودار نزدیکی زیست شناختی نیستند٬ چنان که در نزد ایروکوییها کودکان عموی خود را نیز پدر صدا می کنند. او به علاوه با توجه به شباهتی که میان نظام های خویشاوندی در سرتا سر جهان وجود دارد٬ به یگانگی منشا انسانیت اشاره می کند.

نظریات تطورگرایانه[ویرایش]

پژوهش ها و مطالعات مورگان در مورد ایروکویی ها٬ او را متوجه سؤالات جدیدی در مورد سازمان های اجتماعی کرد. او توجه مردم را به این باور جلب کرد که سازمانمندی یونانیان و رمیان باستان مشابه نظام طایفه ای (کلانی) قبایل هندی-امریکایی است. تا پیش از دهه ی ۱۸۷۰ مردم طبیعت این نظام را درک نمی‌کردند و تصور می کردند که این سازمانمندی صرفاً یک نمود تشریفاتی٬ مذهبی یا مناسکی دارد و یا از برگرفته از اسطوره هاست. آنها چنین نهادهایی را به عنوان واحدهای بنیادین نظام اجتماعی نمی‌شناختند. مورگان نگرش جدید خود را در این حوزه ی جامعه ی انسانی و تاریخ روشن ساخت.

مورگان پس از مطالعات طاقت فرسای خود در حوزه ی یونان و رم باستان به مدت ۴۰ سال٬ به طرح نظریات تطوری خود در اثر مهمش جامعه باستانی (۱۸۷۷) می پردازد. نظریه ی تکامل اجتماعی که سیر خط تاریخی پیشرفت جوامع انسانی را در سه مرحله نشان می دهد: «توحش٬ بربریت و تمدن». او گذار از هر مرحله به مرحله ی بعد را با در نظر داشتن چند مولفه ی شاخص در هر دوره نمودار می سازد٬ مولفه های فناورانه ای که در هر دوره شکل ابزاری برجسته ای داشته اند: آتش٬ کمان و سفال در عصر توحش (نمود شکارچی گردآور بودن انسان این عصر)٬ فلز در عصر بربریت ( یا همان انقلاب نوسنگی/ نئولیتیک و نمود گرایش یافتن انسان به کشاورزی٬ یکجانشینی٬ و اهلی کردن حیوانات)٬ و سپس عصر تمدن با تاکید بر اختراع الفبا و نوشتن. او هرج و مرج جنسی را به انسان ابتدایی عصر توحش٬ مادرسالاری را به دوره ی بربریت٬ و پدر سالاری را به عصر تمدن نسبت می دهد. در این رویکرد مورگان پیشرفت تکنولوژیک را به عنوان عامل پیشرفت اجتماعی نشان می دهد. به علاوه او معتقد بود هر شکل از تغییر اجتماعی نیز٬ اعم از تغییر در سازمان ها٬ نهادها و ایدئولوژی با تحولات فناورانه آغاز می شوند.

سرانجام مورگان در آخرین سال از عمر خود٬ (۱۸۸۱) آخرین کتابش را (Houses and hose-lives of American aborigines) تالیف می کند و در آن با استفاده از شواهدی که عمدتاً از امریکای شمالی و جنوبی می آورد٬ توضیح می دهد که پیشرفت معماری خانه ها و بافت فرهنگی آن٬ از پیشرفت سایر سازمان های داخلی جدایی ناپذیر است.

کتاب شناسی[ویرایش]

  • 1851 The League of the Ho-de-no-sau-nee or Iroquois -
  • The Indian Journals , 1859-62
  • The American beaver and his works - 1868

Systems of consanguinity and Affinity* یا به فارسی : نظام های هم خونی و وصلت خانواده ی انسانی (۱۸۷۱)

  • (Montezuma's Dinner- (1876

Ancient society* یا به فارسی: جامعه ی باستانی (یا تحقیقاتی در خطوط پیشرفت انسانی از توحش٬ گذر از بربریسم تا تمدن)(۱۸۷۷)

  • Aborigines 1881 Houses and House-lives of the American
  • جامعه باستان، ترجمه محسن ثلاثی، تهران، انتشارات مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، ۱۳۷۱.

منابع[ویرایش]