لامپ تخلیه در گاز

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
لامپ ضد باکتری یک نوع لامپ بخار جیوهٔ ساده است که در داخل یک محفظهٔ کوارتز تخلیه می‌شود.

لامپ تخلیه در گاز نوعی لامپ است که بر اثر گذشتن الکترونهای پرانرژی از داخل گاز نور تولید می‌کند. این الکترون‌ها به اتم‌های خنثی درون گاز برخورد می‌کنند و سبب تحریکشان می‌شوند[۱] و به اصلاح می‌گویند گاز برانگیخته می‌شود.

تقسیم‌بندی[ویرایش]

لامپ‌های تخلیه در گاز را از نظر روش تولید نور مرئی می‌توان به دو دسته تقسیم کرد، یکی دسته لامپ‌هایی که مستقیماً نور مرئی تولید می‌کنند مانند لامپ بخار جیوه و لامپ بخار سدیم، و دستهٔ دیگر لامپ‌هایی هستند که نور تولیدی آن‌ها غیرمرئی است و برای تولید نور مرئی در آن‌ها از تحریک یک جسم فلورسنت استفاده می‌شود که نمونهٔ رایج آن لامپ مهتابی است.[۲]

از سوی دیگر با توجه به فشار گاز داخل لامپ می‌توان این لامپ‌ها را به دو دستهٔ کم‌فشار (شامل لامپ‌های فلورسنت، فلورسنت فشرده (کم‌مصرف) و سدیمی کم‌فشار) و پرفشار (شامل لامپ جیوه‌ای پرفشار، متال هالید و سدیمی پرفشار) تقسیم کرد.[۳]

نیاز به تدابیر کنترلی[ویرایش]

لامپ تخلیه در گاز را نمی‌توان مستقیماً به منبع تغذیه الکتریکی متصل کرد زیرا در این لامپ‌ها با افزایش یونیزاسون گاز، مقاومت الکتریکی آن کاهش می‌یابد، با کاهش مقاومت الکتریکی جریان افزایش خواهد یافت که خود موجب افزایش بیشتر یونیزاسیون می‌شود و این چرخه به سرعت ادامه پیدا می‌کند به طوری که اگر به ترتیبی از لامپ محافظت نشود در کمتر از یک ثانیه لامپ خواهد سوخت. برای محافظت لامپ از یک مقاومت یا امپدانس موازی (چوک[واژه‌نامه ۱] یا بالاست[واژه‌نامه ۲]) استفاده می‌کنند. در لامپ‌های تخلیه‌ای که با جریان متناوب تغذیه می‌شوند می‌توان از خودالقا استفاده کرد، اما در لامپ‌های تخلیهٔ جریان مسقیم به‌ناچار باید از مقاومت استفاده نمود که باعث هرز رفتن توان می‌شود.[۴]

رنگ‌ها[ویرایش]

گاز رنگ طیف یادداشت‌ها تصویر
هلیم سفید تا نارنجی؛ تحت برخی شرایط خاکستری، آبی، یا سبز-آبی. Helium spectra.jpg توسط هنرمندان برای نورپردازی‌های ویژه استفاده می‌شود. Helium-glow.jpg
نئون شنگرفی Neon spectra.jpg نور شدید. استفاده از آن در لامپ نئون و تابلوهای نئون رایج است. Neon-glow.jpg
آرگون بنفش متمایل به آبی رنگ پریده سنبلی Argon Spectrum.png معمولاً به همراه بخار جیوه استفاده می‌شود. Argon-glow.jpg
کریپتون خاکستری کرم تا سبز. در جریان‌های دارای دامنهٔ زیاد، آبی-سفید روشن Krypton Spectrum.jpg توسط هنرمندان برای نورپردازی‌های ویژه استفاده می‌شود. Krypton-glow.jpg
زنون خاکستری یا آبی-خاکستری سفید کمرنگ. در جریان‌های دارای دامنهٔ زیاد، سبز-آبی بسیار روشن. Xenon Spectrum.jpg در فلاشها، لامپ زنون اچ‌آی‌دی، و لامپ قوسی زنون استفاده یم‌شود. Xenon-glow.jpg
نیتروژن شبیه به آرگون اما مات‌تر، صورتی بیشتر؛ در جریان‌های دارای دامنهٔ زیاد آبی-سفید روشن. Nitrogen Spectra.jpg Nitrogen-glow.jpg
اکسیژن بنفش تا بنفش کمرنگ، مات‌تر از آرگون Oxygen spectre.jpg Oxygenglow.jpg
هیدروژن بنفش کمرنگ در جریان‌های پایین، صورتی تا سرخابی در بالای 10 میلی‌آمپر Hydrogen Spectra.jpg Hydrogenglow.jpg
بخار آب مشابه هیدروژن، مات‌تر
کربن دی‌اکسید آبی-سفید تا صورتی، در جریان‌های کم از زنون روشن‌تر است در لیزر دی‌اکسید کربن استفاده می‌شود. Carbon Dioxide Laser At The Laser Effects Test Facility.jpg
بخار جیوه آبی روشن، فرابنفش شدید Mercury Spectra.jpg

بخش فرابنفش نمایش داده نشده است

در ترکیب با فسفر برای تولید بسیاری از رنگ‌ها به کار می‌رود. استفادهٔ گسترده در لامپ بخار جیوه دارد. MV glow.jpg
بخار سدیم (کم‌فشار) نارنجی-زرد روشن Sodium Spectra.jpg استفادهٔ گسترده در لامپ بخار سدیم دارد. Lampe a vapeur de sodium.jpg

جستارهای وابسته[ویرایش]

واژه‌نامه[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]