قفس

قفسی برای نگهداری حیوانات کوچک.

قَفَس اتاقکی است که از تور یا میله یا مفتول یا شاخه ساخته می‌شود تا کسی یا جانوری را در آن نگه‌دارند.

به شبکه‌بندی‌های قفس «میله» و به گوشه‌های درون قفس «کُنج» گفته می‌شود.

به محیط‌هایی که وسایل آسایش در آن فراهم باشد ولی فرد حق خروج از آن محیط را نداشته باشد اصطلاحاً «قفس طلایی» می‌گویند. به آنچه که با قفس همانندی داشته باشد «قفسه» گفته می‌شود؛ مانند قفسه سینه.

پیشینه

واژه قفس که در فارسی، عربی (به صورت قفص) و ترکی استفاده می‌شود در اصل از واژه یونانی καφασι (کافاسی) که به همین معنی است گرفته شده‌است.

به طور کلی در اوایل ساخت قفس از قفس به عنوان یک تله جهت به دام انداختن انواع حیوانات استفاده میشد نه جهت نگه داشتن حیوانات ولی به مرور زمان استفاده از قفس بطور چشمگیری افزایش پیدا کرد و بیشتر هم برای پرندگان استفاده شد.

با گذر زمان و با ساخت باغ وحشهای بزرگ جهت نگهداری جانوران و جابه‌جایی آنان قفس‌های بسیار غول پیکر هم ساخته شد اما قفس‌های خانگی همچنان برای پرندگان و یا حیوانات کوچک استفاده می‌شود.

در قدیم قفس پرندگان را کوفجان نیز می‌گفتند. برای نمونه منجیک شاعر فارسی‌زبان می‌گوید:

گر بپرد مرغ جان از کوفجان تن مرا

همچنان اندر هوایت تا قیامت پر زند.

امروزه متهمان یا محکومانی که به دادگاه برده می‌شوند در مکانی میله‌دار به نام قفس آهنی قرار می‌دهند تا فرصت گریز پیدا نکند.

در بازداشتگاه‌ها و زندان‌های برخی کشورها برای انسان محیط‌های قفس‌مانندی به نام سلول انفرادی درست شده‌است.

منابع

• لغتنامه دهخدا: قفس.
• لغتنامه دهخدا: کوفجان.

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ قفس موجود است.