قطعنامه ۱۸۰۳ شورای امنیت

شورای امنیت سازمان ملل متحد قطعنامه شماره ۱۸۰۳
تاریخ:	۳ مارس ۲۰۰۸
کد قطعنامه:	S/RES/1803
رای‌گیری:	۱۴  ۱
موضوع:	برنامه هسته‌ای ایران
نتیجه:	تصویب شد
اعضای شورای امنیت در سال ۲۰۰۸:
اعضای دائم:
چین فرانسه روسیه بریتانیا ایالات متحده آمریکا
اعضای غیر دائم:
بورکینافاسو بلژیک کستاریکا کرواسی اندونزی
ایتالیا لیبی پاناما آفریقای جنوبی ویتنام

قطعنامه ۱۸۰۳ شورای امنیت، قطعنامه‌ای می‌باشد که شورای امنیت سازمان ملل متحد روز دوشنبه ۳ مارس ۲۰۰۸ (میلادی) با ۱۴ رای مثبت و رای ممتنع اندونزی، در محکومیت برنامه هسته‌ای ایران ۹ ماه پس از قطعنامه قبلی به تصویب کرد. مفاد قطعنامه به شکل رسمی توسط فرانسه و بریتانیا پیشنهاد و همچون قطعنامه‌های قبلی بر اساس فصل هفتم منشور ملل متحد، ناظر به اقدامات لازم در ارتباط با تهدید صلح و امنیت جهانی تصویب شد و برای همه کشورها لازم‌الاجرا است.

این قطعنامه که سومین قطعنامه شورای امنیت پیرامون برنامه هسته‌ای ایران بود در حالی تصویب شد که احمدی نژاد پس از تصویب قطعنامه قبل اعلام کرده بود که قطعنامه دیگری علیه ایران تصویب نخواهد شد.

هیچیک از متحدین جمهوری اسلامی به قطعنامه تحریم رای منفی ندادند، از جمله کشورهای چین و روسیه که دارای روابط گسترده اقتصادی با ایران هستند. کشورهای لیبی، قول رای منفی و ویتنام، اندونزی و آفریقای جنوبی قول رای ممتنع ( بیطرف) داده بودند. اما تنها اندونزی به قول خود پایبند ماند.

یک روز پس از تصویب این قطعنامه، در شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قطعنامه دیگری علیه ایران مطرح گردید که با مخالفت کشورهای غیر متعهد کنار گذاشته شد.

مفاد قطعنامه

در قطعنامه‌های قبل اشخاص و شرکت‌های مشخصی بدلیل دست داشتن در برنامه هسته‌ای ایران شامل تحریم‌های مالی و مسافرتی قرار گرفته بودند. در این قطعنامه افراد جدیدی به لیست اضافه شدند. همچنین برای اولین بار تحریم هایی بطور کلی برای اقتصاد ایران وضع گردید که از جمله کنترل صادرات و واردات ایران و خصوصا کالاهایی که دارای مصرف دوگانه در صنایع نظامی و غیر نظامی است می‌باشد که اقتصاد ایران را برای تهیه مواد اولیه کارخانحات دچار دشواریهای گسترده‌ای کرد.

همچنین تحت فشار قرار دادن موسسات مالی که با ایران کار می‌کنند و بانک‌های ایرانی و در نهایت تهدید به تحریم‌های بعدی در صورت عدم تعلیق غنی سازی از دیگر بخش‌های قطعنامه است.

اشخاص و شرکت‌های مشمول تحریم

• عـلایـی (کـه در مـدیـریت مونتاژ و مـهـنـدسـی سـانـتـریـفیوژها دخالت دارد)
• فدایی آشیانی (که در تولید کربن آمـونـیـوم اورانـیـل و مـدیـریت مجموعه غنی‌سازی اورانیوم نطنز دخالت دارد)
• رضایی آشتیانی - از مقامات ارشد اداره اکـتـشـافـات و اسـتـخـراج معادن سازمان انرژی اتمی ایرانAEOI
• - بختیار (که در تولید مگنزیوم با غنای ۹۹ و ۹ دهم درصد دخالت دارد)
• بهزاد (بخاطر دخالت در تـولـیـد اجـزاء دستگاه‌های سانتریفیوژ)
• اسلامی (رییس موسسه تحقیقاتی و آموزشی صنایع دفاع)
• - حسینی (از مقامات سازمان انرژی اتمی ایران AEOI که در پروژه رآکـتـور تـحـقـیـقـاتـی آب سنگین اراک دخالت دارد)
• کریمی ثابت (رییس شرکت انرژی نوین که در قطعنامه ۱۷۴۷ (۲۰۰۷) از وی نام برده شد)
• - مهاجرانی (به خاطر دخالت در مدیریت تاسیسات تبدیل اورانیوم )UCF( اصفهان)
• - نقدی (معاون سابق تحقیقات لجستیک و صنعتی ستاد کل نیروهای مسلح رییس سابق ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز که در تلاش‌ها برای دور زدن تحریم‌های اعمال شده توسط قطعنامه‌های ۱۷۳۷ و ۱۷۴۷ شورای امنیت سازمان ملل متحد دخالت داشته است)
• - نوبری (که در مدیریت مجموعه غـنــی ســازی نـطـنــز دخــالــت دارد)
• - رشـیــدی (به خاطر دخالت در فعالیت‌های مربوط به غنی سازی در نطنز)
• - سلیمانی (مدیر عملیات حفاری اورانیوم در معدن اورانیوم ساغند)

پیوست:(II) الف) افرادی که نام آنها در قطعنامه ۱۷۳۷ شورای امنیت سازمان ملل متحد ذکر شده است:

• قنادی (معاون AEOI در بخش تحقیقات و توسعه)
• آقاجانی (رییس مرکز آزمایشی غنی‌سازی سوخت PFEP در نطنز)
• -عسگرپور (مدیر عامل اراک)

ب) افرادی که نام آنها در قطعنامه ۱۷۴۷ شورای امنیت سازمان ملل متحد ذکر شده است:

• - صفدری (مدیر تاسیسات غنی سازی نطنز)
• - رحیمی ( رییس مرکز تحقیقات و تولید سوخت اتمی اصفهان که بخشی از شرکت تولید و تهیه سوخت هسته‌ای سازمان انرژی اتمی ایران است و در فعالیت‌های غنی سازی مشارکت دارد.)

پیوست: (III)

• - شرکت ابزار برش کاوه (به خاطر دخالت در تولید اجزای دستگاه‌های سانتریفیوژ)

• - شرکت‌های بازرگانی تجارت توانمند سکال و شرکت‌های سیستم سکال (این شرکت تابعه سعی کرده بود برای نهادی که در قطعنامه ۱۷۳۷ بـه آن اشـاره شـده، مـحـصـولات حـسـاسـی را خــریــداری کــنــد)

• - شــرکــت الـکـتـرونـیـکی صنام (زیر مجموعه صنایع هوا فضای وزارت دفاع )AIO( که در برنامه موشک‌های بالستیکی ایران دست دارد)
• - گروه فنی اتحاد (زیر مجموعه سازمان صنایع هوا فضای وزارت دفاع )AIO( که در برنامه موشک‌های بالستیکی ایران دست دارد)
• - کارخانجات صنعتی ماشین‌های دقیق )IFP(، (کارخانه کاربردی آکا - زیر مجموعه سازمان صنایع هوا فضای وزارت دفاع )AIO( که برای تهیه برخی تجهیزات مورد استفاده قرار می‌گرفته است)
• - جابر ابن حیان آزمــایـشـگــاه مـتـعـلــق بـه AEOI فـعـال در فـعـالـیـت‌هـای چرخه سوخت هسته‌ای)
• - شرکت صنعتی جوزا (زیر مجموعه سازمان صنایع هوا فضای وزارت دفاع )AIO( که در برنامه موشک‌های بالستیکی ایران دخالت دارد)
• - صـنـایـع متالورژی خراسان (زیر مجموعه صنایع مهمات‌سازی )AMIG( است که به وزارت دفاع ایران وابسته است. این گروه در تولید اجزای دستگاه‌های سانتریفیوژ شرکت دارد)
• - شرکت تولیدی باتری نیرو (این شرکت زیر مجموعه سازمان صنایع دفاعی ایران است. وظیفه آن ساخت واحدهای برق برای ارتش ایران از جمله سیستم‌های موشکی است)
• - صنایع انرژی پیشگام (در ساخت تاسیسات تبدیل اورانیوم اصفهان مشارکت داشته است)
• - شرکت تهیه تجهیزات ایمنی SEP زیر مجموعه سازمان صنایع هوا فضای وزارت دفاع AIO کــه در بــرنــامــه مــوشـک‌هـای بـالـسـتـیـکـی ایران دست دارد)
• - شرکت تماس، در فعالیت‌های مربوط به غنی سازی شرکت دارد. تماس یک نهادی است که چهار شـرکـت تحت پوشش آن تاسیس شده‌اند. یکی از آنها در زمینه استخراج اورانیوم، یکی در زمینه کنسانتره و دیگری در زمینه فرآوری اورانیوم، غنی‌سازی و ضایعات آن فعالیت می‌کنند.

دستوالعمل دولت به رسانه‌ها

به‌گفته وب‌سایت روز آنلاین وزارت ارشاد در آستانه برگزاری اجلاس شورای امنیت برای بررسی قطعنامه سوم، طی دستورالعمل محرمانه‌ای به رسانه‌های ایران با امضای علیرضا ملکیان معاون امور مطبوعاتی و اطلاع رسانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ‏و نویسنده سابق کیهان نحوه انعکاس خبر تصویب قطعنامه را به ایشان ابلاغ کرد. در این دستور العمل که به جهت شدت دخالت در فعالیت رسانه‌ها بی سابقه خوانده شد آمده بود: در ارتباط با تحولات ‏پرونده هسته ای، از جمله به خوانندگان یاد آوری کنند که "صدور قطعنامه بعدی دخالت در امور داخلی ایران تلقی ‏می شود"، "صدور قطعنامه جدید تأثیری بر استمرار حمایت مردم از سیاست های هسته ای نظام جمهوری ‏اسلامی ایران ندارد" و "موفقیت‌های سیاست هسته ای ایران در عرصه فنی ... جملگی در دوران دخالت‌های ‏غیر قانونی شورای امنیت سازمان ملل به دست آمده است."‏ "دستاوردهای برنامه صلح آمیز هسته ای ایران در خدمت ‏جهان اسلام خواهد بود"، و در این ارتباط، "اعلام آمادگی ایران برای کمک به برنامه هسته ای مصر و سایر ‏کشورهای اسلامی" را مورد تاکید قرار دهند. در بخش دیگری از دستورالعمل‌های مرتبط با پرونده هسته ای، صلاح دانسته شده که محورهای زیر توسط ‏رسانه‌ها مورد رعایت قرار گیرند: "بزرگ نمایی اختلاف برخی از کشورهای اروپایی با سیاست آمریکا درباره ‏برنامه هسته ای ایران"، "طرح اختلاف آمریکا با روسیه و چین درباره برنامه هسته ای ایران"، "افزایش تنفر از ‏آمریکا در کشورهای غرب و اسلامی" ... و این که "اروپا بازنده اصلی سیاست‌های آمریکا درباره ایران است".

اکثر رسانه‌های داخلی از دستورالعمل فوق تبعیت کرده و اخبار قطعنامه را بر اساس دیدگاههای تنظیم شده توسط وزارت ارشاد منعکس کردند.

واکنش مقامات حکومتی

• احمدی نژاد که در چندی پیش از تصویب قطعنامه سوم در سخنرانی خود در ۲۲ بهمن قطعنامه‌های سازمان ملل را "ورق پاره" خوانده و در سفر استانی به بندرعباس گفته بود:"ایران قدرت‌های بزرگ را به زانو درآورده است" پس از تصویب قطعنامه سوم گفت:"هر قطعنامه جدیدی علیه برنامه هسته‌ای صلح آمیز و قانونی ایران، شلیکی به شورای امنیت به عنوان بنیان سازمان ملل است و با این اقدام، دیگر اعتباری برای شورای امنیت باقی نمی ماند."وی عاقلانه‌ترین واکنش را "سکوت در برابر دشمنان ملت ایران دانست". او در حاشیه جلسه هیات دولت نیز گفت:"کسی برای تهدیدات هویج هم خرد نمی کند........اینکه مشخص است، از نظر ما این قطعنامه فاقد اعتبار حقوقی و فنی است و اهمیتی هم ندارد." وی قطعنامه را مجموعه‌ای از هدایا به ایران برای اثبات سیاسی بودن عملکرد شورای امنیت و کشورهای غربی خواند و مساله هسته‌ای ایران را تمام شده دانست.

• محمدعلی جعفری فرمانده سپاه پاسداران نیز هدف از تصویب قطعنامه را تاثیر گذاری بر میزان مشارکت مردم در انخابات مجلس هشتم دانسست.:"هدف دشمنان از تصویب قطعنامه سوم در شورای امنیت این بود که بر رای مردم در مجلسی که بر اصول پافشاری می‌کند تاثیر گذارد."

• خزاعی سفیر ایران در سازمان ملل که در اجلاس شورای امنیت نیز حضور داشت گفت:"جامعه بین‌الملل همچنین امروز شاهد است که این شورا یک بار دیگر جهت اتخاذاقدامی غیر قانونی علیه ملتی سرفراز و مصمم مورد سوء‌استفاده قرار گرفته، ملتی که صرفا از حقوق قانونی و لاینفک خود طبق معاهدات بین‌المللی دفاع می‌کند........آمریکا تلاشی عمدی را برای خراب کردن همکاری ایران و آژانس شروع کرده است."

پیوند به بیرون

• متن قطعنامه ۱۸۰۳ شورای امنیت در مورد ایران، وبگاه آفتاب