قدر مطلق (ستاره‌شناسی)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

قدر مطلق (به انگلیسی: Absolute magnitude) در علم اخترشناسی معیاری برای روشنایی یک جرم آسمانیست. درمورد اجرام خارج از منظومهٔ شمسی، قدر مطلق برابر با قدر ظاهری جرم آسمانی‌ست به شرط آن‌که در فاصلهٔ ۱۰ پارسِک یا ۳۲٫۶ سال نوری از ناظر قرار داده شود و هیچ‌گونه جذب نور به‌وسیلهٔ غبار میان‌ستاره‌ای رخ ندهد.[۱] قدر مطلق را با M و قدر ظاهری را با m نشان می‌دهند.

قدر ظاهری به فاصلهٔ ناظر تا جسم بستگی دارد. ازاین‌رو قدر مطلق به‌دلیل نیاز به مقیاسی مستقل از فاصله در ستاره‌شناسی تعریف شده‌است.

با استفاده از قدر مطلق می‌توان درخشندگی ستارگان را با یکدیگر مقایسه کرد. هنگامی که خورشید در فاصلهٔ ۱۰پارسِکیِ زمین قرار گیرد، قدری نزدیک به ۴٫۸ خواهد داشت و با چشم غیرمسلح به‌سختی دیده خواهد شد. بالاترین قدر مطلق ۹- برای اَبَرغول‌ها‌ و ۱۹ برای کوتوله‌های سفید است.[۱]

ستارگان و کهکشان‌ها، قدر مطلق (M)[ویرایش]

درمورد ستارگان و کهکشان‌ها، فاصلهٔ استاندارد برای قدر مطلق ۱۰ پارسِک یا ۳۲٫۶ سال نوری‌ است.

فرمول قدر و فاصله[ویرایش]

بین قدر مطلق، قدر ظاهری و فاصله رابطه‌ای وجود دارد که بیشتر به مدول فاصله معروف است. این رابطه به این صورت است:

 M = m - 5 ((\log_{10}{D}) - 1)\!

که در این رابطه M قدر مطلق، m قدر ظاهری و D فاصله برحسب پارسِک است.[۲] مثال: ستارهٔ پای شکارچی دارای قدر ظاهریِ ۰٫۱۲ و فاصلهٔ ۸۶۰ سال نوری‌ است. درنتیجه قدر مطلق آن:

M_V = 0.12 - 5 \cdot (\log_{10} \frac{860}{3.2616} - 1) = -7.02.

اجرام منظومهٔ شمسی، قدر مطلق (H)[ویرایش]

برای اجرام منظومهٔ خورشیدی تعریف متفاوتی برای قدر مطلق وجود دارد. در این حالت، قدر مطلق عبارت است از قدر ظاهریِ جرم آسمانی، درصورتی‌که در فاصلهٔ یک واحد نجومی هم از خورشید و هم از ناظر قرار داشته‌باشد. ازآنجاکه جرم آسمانی نور خود را از خورشید دریافت می‌کند، قدر مطلق تابعی از زاویهٔ فاز جرم آسمانی‌ است. برای تبدیل قدر مطلق ستارگان یا کهکشان‌ها به قدر مطلق سیاره‌ها، باید عدد ۳۱٫۵۷ را از مقدار آنها کم کرد.

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ Oxford Dictionary of Astronomy: "absolute magnitude"
  2. نجوم و اخترفیزیک مقدماتی، انتشارات آستان قدس رضوی، ص۹
  • دیکسون، رابرت، نجوم دینامیکی، مرکز نشر دانشگاهی ۱۳۸۲
  • هاج، پاول، ساختار ستارگان و کهکشان‌ها، سازمان گیتاشناسی، ۱۳۶۸

جستارهای وابسته[ویرایش]