قدر مطلق (ستاره‌شناسی)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

قدر مطلق (به انگلیسی: absolute magnitude) در علم اخترشناسی معیاری برای روشنایی یک جرم آسمانی‌ست. در مورد اجرام خارج از منظومه شمسی، قدر مطلق برابر با قدر ظاهری جرم آسمانی‌ست به شرط آن که در فاصله ۱۰ پارسک یا ۳۲٫۶ سال نوری از ناظر قرار داده شود و هیچ‌گونه جذب نور به وسیلهٔ غبار میان‌ستاره‌ای رخ ندهد.[۱] قدر مطلق را با M و قدر ظاهری را با m نشان می‌دهند.

قدر ظاهری به فاصلهٔ ناظر تا جسم بستگی دارد. از این رو قدر مطلق به دلیل نیاز به مقیاسی مستقل از فاصله در ستاره‌شناسی تعریف شده‌است.

با استفاده از قدر مطلق می‌توان درخشندگی ستارگان را با یکدیگر مقایسه کرد. هنگامی که خورشید در فاصلهٔ ۱۰ پارسِکیِ زمین قرار گیرد، قدری نزدیک به ۴٫۸ خواهد داشت و با چشم غیر مسلح به سختی دیده خواهد شد. بالاترین قدر مطلق ۹- برای ابرغول‌ها و ۱۹ برای کوتوله‌های سفید است.[۱]

ستارگان و کهکشان‌ها، قدر مطلق (M)[ویرایش]

در مورد ستارگان و کهکشان‌ها، فاصله استاندارد برای قدر مطلق ۱۰ پارسک یا ۳۲٫۶ سال نوری‌ست.

فرمول قدر و فاصله[ویرایش]

بین قدر مطلق، قدر ظاهری و فاصله رابطه‌ای وجود دارد که بیشتر به مدول فاصله معروف است. این رابطه به این صورت می‌باشد:

 M = m - 5 ((\log_{10}{D}) - 1)\!

که در این رابطه M قدر مطلق، m قدر ظاهری و D فاصله بر حسب پارسک می‌باشد.[۲] مثال: ستارهٔ پای شکارچی دارای قدر ظاهری ۰٫۱۲ و فاصلهٔ ۸۶۰ سال نوری‌ست. در نتیجه قدر مطلق آن:

M_V = 0.12 - 5 \cdot (\log_{10} \frac{860}{3.2616} - 1) = -7.02.

اجرام منظومه شمسی، قدر مطلق (H)[ویرایش]

برای اجرام منظومه خورشیدی تعریف متفاوتی برای قدر مطلق وجود دارد. در این حالت قدر مطلق عبارت است از قدر ظاهری جرم آسنانی در صورتی که در فاصلهٔ یک واحد نجومی هم از خورشید و هم از ناظر قرار داشته باشد. از آنجا که جرم آسمانی نور خود را از خورشید دریافت می‌کند، قدر مطلق تابعی از زاویه فاز جرم آسمانی‌ست. برای تبدیل قدر مطلق ستارگان یا کهکشان‌ها به قدر مطلق سیاره‌ها، باید عدد ۳۱٫۵۷ را از مقدار آنها کم کرد.

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ Oxford Dictionary of Astronomy "absolute magnitude"
  2. نجوم و اخترفیزیک مقدماتی. انتشارات آستان قدس رضوی صفحه ۹
  • دیکسون، رابرت، نجوم دینامیکی، مرکز نشر دانشگاهی ۱۳۸۲
  • هاج، پاول - ساختار ستارگان و کهکشان‌ها سازمان گیتاشناسی خرداد ۶۸

جستارهای وابسته[ویرایش]