قاضی محمد
 سمت چپ: قاضی محمد |
|
| شناسنامه | |
|---|---|
| نام کامل | قاضی محمد |
| زادروز | ۱۲۷۲ |
| زادگاه | مهاباد، ایران |
| تاریخ مرگ | ۱۳۲۶ |
| محل مرگ | مهاباد، کردستان (ایران) |
| خویشاوندان سرشناس | صدر قاضی. سیف فاضی. محمدقاضی (مترجم) |
| دین | اسلام (سنی) |
| اطلاعات سیاسی | |
| حزب سیاسی | رهبرحزب دموکرات کردستان |
| فعالیتها | حضور در جمعیت احیای کرد (ک. ژ. ک.)،
|
قاضی محمد (تولد ١١ اردیبهشت ۱۲۷٩ درگذشت ۱۳۲۶) پیشتر قاضی شهر مهاباد بود کە بعد از جنگ جهانی دوم رهبر سیاسی حزب دموکرات کردستان و جمهوری کردستان را بر اساس خواست و اصرار اکثریت جامعە بر عهدە گرفت.
قاضی محمد از شخصیتهای مطرح شهر مهاباد بود و در سال ۱۳۲۳ به جمعیت احیای کرد (ک.ژ.ک.) پیوست و بزودی فرد اصلی آن جریان شد. در سپتامبر ۱۹۴۵ قاضی محمد و عدهای دیگر از کردها به شوروی دعوت شدند و با جعفر باقراف نخست وزیر جمهوری آذربایجان شوروی دیدار کردند. این گروه خواهان دولت مستقل كردستان در خاک اجدادی خود بودند. در بازگشت از این سفر قاضی محمد نتایج گفتگوها را با سران (ک.ژ.ک.) در میان گذاشت. بنا بە اسناد موجود و تاریخ شفاهی، بعد از آنکە اتهام وابستە بودن بە جمعیت احیای کرد زدە شدە بود، ریاست کردستان تصمیم بە مدرن کردن جنبش سیاسی خود گرفتند و حزب دمکرات کردستان را بر اساس همان اهداف جمعیت احیای کردستان اعلام کردند. در روز ۲ آبان ۱۳۲۴ خورشیدی سپس بیانیهای با امضای قاضی محمد و ۱۰۵ تن از سرشناسان کرد انتشار یافت. در این بیانیه تأسیس حزب دموکرات کردستان اعلام وهدفهای حزب برشمرده شد. به این ترتیب در روز ۲ آبان ۱۳۲۴ خورشیدی (برابر با ۲۴ اکتبر ۱۹۴۵ م.) کنگره اول حزب دموکرات کردستان منعقد شد. پس از مدتی در روز دوم بهمنماه سال ۱۳۲۴ برابر با ۱۹۴۵ میلادی، دولت مستقل كردستان اعلام موجودیت کرد و به مدت یازده ماه دولت مستقل كردستان بر مهاباد و شهرهای اطراف حکومت نمود. سرانجام در حمله گسترده ارتش ایران به مهاباد دولت مستقل كردستان پس از توافق و رضایت متفقین در سال ۱۳۲۶ شکست خورد.
قاضی محمد توسط حکومت پهلوی محاکمه و محکوم به اعدام شد و سرانجام در ۱۰ فروردین ۱۳۲۶ در صبح زود به دور از دیدگان مردم در شهر مهاباد به دار آویخته شد. قاضی محمد از بزرگترین شخصیتهای کاریزماتیک ملت کرد شمردە میشود. کردها هر سال یاد او را در ٢٢ ژانویە گرامی میدارند کە سالروز اعلام دولت مستقل و غیر وابستە کردستان بریاست جمهوری او میباشد. روز اعدام او برای اکثر احزاب و اقشار کردستان بویژە در شرق کردستان بعنوان روز شهیدان کردستان یاد میشود.
